Sytuacja wyjściowa: instalacja, obchód i telefon Ex
Przypadek rodzajowy: zakład petrochemiczny w rafinerii, podmiot kluczowy w rozumieniu NIS2, teren rzędu 531 ha obsługiwany przez dział bezpieczeństwa operacyjnego produkcji. Operatorzy wykonują obchody pojedynczo, w odzieży ochronnej, z telefonem w wykonaniu Ex (Android 9 lub 11, Bluetooth 4.2) i detektorem gazu z Bluetooth. Zakład nie chciał wymieniać sprzętu, który już posiada.
Zasięg GPS na instalacji jest ograniczony przez zbiorniki, konstrukcje stalowe i gęstą zabudowę rurociągów. Dyspozytor widzi więc, że pracownik jest „gdzieś na instalacji”, ale nie wie gdzie. Dział zadał cztery pytania: jak ustalić pozycję w strefie Ex bez GPS, czy użyjemy telefonów i detektorów zakładu, jakie certyfikaty mają nadajniki i czy lista osób na terenie nadaje się do ewakuacji.
Problem: alarm bez adresu na terenie kilku kilometrów
Obrys kompleksu w przykładzie to około 5,4 na 3,2 km. Przeszukiwanie takiego obszaru w strefie zagrożonej wybuchem wymaga zgody dyspozytora ruchu, sprzętu w odpowiednim wykonaniu i często odcięcia fragmentu instalacji. Każda minuta poszukiwań to minuta bez pomocy dla poszkodowanego.
Samo wykrycie bezruchu jest więc połową rozwiązania. Druga połowa to miejsce zdarzenia przekazane razem z alarmem, tak by ratownik wiedział, dokąd iść, zanim dyspozytor wykona pierwszy telefon.
Czas do dotarcia pomocy: bez alarmu i z alarmem
Rozwiązanie: telefon Ex jako odbiornik, nadajniki ATEX jako punkty odniesienia
Na instalacji rozmieszczono nadajniki BLE w wykonaniu ATEX dla stref 2 i 22, co około 100 m wzdłuż dróg zakładowych. W budynkach gęstość to jeden nadajnik na 100–200 m2. Fragment poglądowy instalacji zawierał 106 nadajników. Telefon Ex pracownika odbiera sygnały kilku nadajników jednocześnie razem z siłą każdego z nich i wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi co kilka sekund. Pozycja jest uśredniana na mapie z sygnałów wielu nadajników, a nie wyznaczana przez jeden najsilniejszy.
Aplikacja LiveWorker analizuje czujniki ruchu telefonu. Wykrywanie bezruchu jest dwustronne: urządzenie ocenia ruch, a serwer niezależnie mierzy czas. Po zgodności obu pomiarów system wysyła powiadomienia, tworzy zezwolenie alarmowe i oznacza alarm na mapie dyspozytora z ostatnią znaną pozycją. Gdy pracownik znów się porusza, zezwolenie alarmowe zamyka się samo.
- nadajniki ATEX dopuszczone do stref 2 i 22; pod strefy 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji
- telefon Ex zakładu jako odbiornik i przekaźnik, bez wymiany sprzętu
- mapa dyspozytora z ostatnią znaną pozycją i lista osób w strefie do akcji ratowniczej
- system jako niezależna nakładka uzupełniająca istniejące systemy zezwoleń i szkoleń
Efekt: kalkulacja przykładowa czasu reakcji
Zakład nie udostępnił pomiarów zdarzeń, więc poniższe liczby to kalkulacja przykładowa. Założenia: bez alarmu bezruchu kontakt kontrolny z operatorem co 30 minut, czyli średnio 15 minut do zauważenia braku, plus 4 minuty na ustalenie miejsca i dojazd. Z alarmem: próg bezruchu 60 s, potwierdzenie 30 s, powiadomienia 20 s, decyzja dyspozytora 60 s i dojazd 240 s. Wynik to 19 minut bez alarmu wobec około 7 minut z alarmem.
Różnica nie wynika z szybszego biegu ratowników, tylko z likwidacji dwóch opóźnień: oczekiwania na zauważenie i szukania miejsca. Dokładność pozycji zależy od gęstości nadajników. W symulacji z nadajnikami co 100 m średnia odchyłka pozycji wyniosła 15 m, a maksymalna 39 m. To wartości z symulacji, nie gwarancja dla każdej instalacji.
Odchyłka pozycji w symulacji, nadajniki co 100 m
Wnioski i warunki
Po pierwsze, lokalizacja i bezruch muszą działać razem: alarm bez miejsca nie skraca czasu szukania. Po drugie, działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex trzeba potwierdzić na urządzeniu zakładu przed wdrożeniem. Po trzecie, integracja odczytów gazu z detektorów zależy od protokołu producenta detektora i jest tematem rozmowy, a nie standardem.
System wspiera spełnienie wymogów dotyczących organizacji pracy w osamotnieniu i dostarcza dowodu do audytu w postaci zezwoleń alarmowych i zapisów powiadomień. Decyzje o wejściu w strefę i wezwaniu służb pozostają po stronie ludzi.
Czas do pomocy z alarmem i bez
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Kontakt kontrolny bez alarmu | co 30 min |
| Ustalenie miejsca i dojazd bez alarmu | 4 min |
| Próg bezruchu, potwierdzenie, powiadomienia, decyzja | 60 + 30 + 20 + 60 s |
| Dojazd z alarmem | 240 s |
Wynik: Bez alarmu około 19 minut (15 + 4), z alarmem około 7 minut (410 s)
Uwaga: Kalkulacja przykładowa. Zakład powinien zastąpić założenia pomiarem własnych ćwiczeń.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy lokalizacja w strefie Ex wymaga GPS?
Nie. Pozycja wynika z sygnałów BLE wielu nadajników odbieranych przez telefon i uśrednianych na mapie. System działa bez GPS.
Czy trzeba wymieniać telefony i detektory zakładu?
Nie z zasady. Telefon Ex pracownika jest odbiornikiem i przekaźnikiem. Działanie aplikacji na konkretnym modelu trzeba jednak potwierdzić na urządzeniu zakładu.
Do jakich stref dopuszczone są nadajniki?
Radiolatarnia przemysłowa ma wykonanie ATEX dla stref 2 i 22. Pod strefy 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji, bez obietnicy terminu.
Jak dokładna jest pozycja?
W symulacji z nadajnikami co 100 m średnia odchyłka wyniosła 15 m, a maksymalna 39 m. Wynik zależy od gęstości nadajników i zabudowy.
Źródła
Zobacz alarm bezruchu na planie Twojej instalacji
Pokażemy rozmieszczenie nadajników, mapę dyspozytora i alarm bezruchu na telefonie Ex w warunkach zbliżonych do Twoich.
Porozmawiajmy