Co wynika z przepisu i jak to czytać
Ustawa o zarządzaniu kryzysowym w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 815 wymienia wśród rozwiązań organizacyjno-technicznych podmiotu krytycznego szkolenia i ćwiczenia. Ustawa wskazuje też współpracę z organami zarządzania kryzysowego, służbami, strażami i inspekcjami. Rozwiązania mają być proporcjonalne do wyniku oceny ryzyka, więc zakres ćwiczeń wynika ze zidentyfikowanych zagrożeń, a nie z jednego wzorca.
Obowiązek nie określa liczby ćwiczeń w roku. Dlatego częstotliwość i skalę trzeba uzasadnić w dokumentacji: dlaczego te scenariusze, dlaczego taki rytm, kto brał udział. Brak uzasadnienia przy karze do 150 000 zł za niewdrożenie rozwiązań (art. 6zzr) łatwo obrócić przeciw podmiotowi.
Dobre praktyki projektowania ćwiczeń
Dobre ćwiczenie testuje jeden łańcuch decyzji od wykrycia zdarzenia do przywrócenia usługi kluczowej. Scenariusze buduj z zagrożeń z oceny ryzyka, w tym antagonistycznych, oraz zależności międzysektorowych, na przykład utraty zasilania lub łączności dostawcy.
Poziomy ćwiczeń
Warto stosować trzy poziomy: instruktaż stanowiskowy dla zmiany, ćwiczenie sztabowe dla kadry kierowniczej oraz ćwiczenie w terenie z udziałem służb. Każdy poziom ma inny cel, inną grupę uczestników i inny rodzaj dowodu.
Współpraca ze służbami
Ćwiczenie z udziałem straży pożarnej, policji lub pogotowia ma sens, gdy scenariusz uzgodniono wcześniej, a plan obiektu, punkty zbiórki i drogi dojazdu zaktualizowano. Po ćwiczeniu zapisz uwagi służb i terminy ich uwzględnienia.
Firmy zewnętrzne i zmiany nocne
Bezpieczeństwo osobowe obejmuje także dostawców zewnętrznych. Ćwiczenia powinny angażować wykonawców obecnych na terenie oraz zmianę nocną, bo to tam eskalacja i dostęp do kadry kierowniczej są najsłabsze.
Przykładowy plan roczny: zdarzenia szkoleniowe w kwartale
- Instruktaże i szkolenia
- Ćwiczenia
Dowód odbycia: co zapisać z każdego ćwiczenia
Dowód odbycia składa się z pięciu elementów: scenariusza z celem, listy uczestników z podpisami lub zapisem elektronicznym, przebiegu z czasami kluczowych zdarzeń, wniosków z działaniami naprawczymi i terminami oraz potwierdzenia wykonania tych działań. Bez ostatniego elementu ćwiczenie pozostaje formalnością, a po zaleceniach pokontrolnych taka luka bywa kosztowna.
Zapisy przechowuj razem z dokumentacją ochrony infrastruktury krytycznej, co najmniej 2 lata. Dla kolejnej oceny ryzyka (nie rzadziej niż co 2 lata) historia ćwiczeń jest materiałem wejściowym: pokazuje, które zagrożenia przećwiczono, a które nadal czekają.
Jak system wspiera szkolenia i ćwiczenia
W zakładach korzystających z InnerWeb szkolenia i ćwiczenia zostawiają ślad w systemach, co skraca składanie dowodu. Imienny rejestr zaproszeń na szkolenia pokazuje, kto został zaproszony i od jak dawna nie wykonał szkolenia, a ostrzeżenia o wygasających uprawnieniach wskazują braki zanim ktoś wejdzie do pracy. Kontrola przy bramie QR sprawdza ważność szkoleń, a ślad audytowy zapisuje zmiany wyników szkoleń z autorem i czasem.
Do ćwiczeń ewakuacji służy lista ewakuacyjna: ekran odświeżany co 13 sekund pokazuje, kto fizycznie jest na terenie, podzielony na grupy (goście, kurierzy, dostawcy, pracownicy, firmy zewnętrzne). Wydruk jednej strony na grupę trafia do koordynatorów w punkcie zbiórki. Dla pracy w osamotnieniu można przećwiczyć alarm SOS na zegarku i alarm bezruchu, a zapisy z próby stają się dowodem. To dowód do audytu, a nie zastępstwo oceny prowadzącego ćwiczenie.
Przykładowy roczny rytm ćwiczeń
Poniższy rytm to propozycja do dostosowania, a nie wymóg ustawowy. Zakłada kwartalny cykl o rosnącej skali: najpierw instruktaże stanowiskowe i szkolenia nowych osób, potem ćwiczenie sztabowe, a w drugiej połowie roku ćwiczenie w terenie z udziałem służb. Wykres przedstawia liczbę zaplanowanych zdarzeń w kwartale w przykładowym planie.
Plan zmieniaj po każdej ocenie ryzyka i po każdym incydencie. Zdarzenie rzeczywiste jest też ćwiczeniem, o ile zapiszesz przebieg i wnioski w tym samym formacie.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Ile ćwiczeń w roku wymaga ustawa?
Ustawa nie wskazuje liczby. Zakres i częstotliwość wynikają z oceny ryzyka i muszą być uzasadnione w dokumentacji, dlatego warto przyjąć plan roczny z celem każdego ćwiczenia.
Czy rzeczywisty incydent może zastąpić ćwiczenie?
Może zasilić dowody, jeśli spiszesz przebieg, czasy i wnioski w formacie ćwiczenia. Nie zwalnia to z planowych ćwiczeń, które testują scenariusze jeszcze niewystępujące w praktyce.
Jak udokumentować udział służb?
Zapisz uzgodniony scenariusz, listę uczestników po stronie służb, ich uwagi po ćwiczeniu oraz terminy uwzględnienia tych uwag w planach obiektu.
Źródła
Ćwiczenie, które zostawia dowód
Pokażemy, jak lista ewakuacyjna, rejestr szkoleń i alarmy zasilą dokumentację ćwiczeń w Twoim zakładzie. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy