Jak używać tej listy
Lista jest przeznaczona dla audytora wewnętrznego, pełnomocnika ds. bezpieczeństwa procesowego i kierownika instalacji w zakładach objętych Seveso III oraz w zakładach, które wdrażają PSM dobrowolnie. Dla każdego punktu odpowiedź brzmi tak, nie albo częściowo, ale tylko z dowodem: numerem dokumentu, datą i podpisem. Odpowiedź bez dowodu liczy się jako nie.
Audyt prowadź na próbie, nie na deklaracji. Wylosuj trzy zmiany z ostatnich dwunastu miesięcy, pięć prac szczególnie niebezpiecznych z ostatniego kwartału i trzy zalecenia z analiz ryzyka i sprawdź każdy punkt na tych przykładach.
Część A: zarządzanie zmianą (MOC)
Ta część sprawdza, czy zmiany w instalacji przechodzą kontrolowaną ścieżkę. Komentarze wskazują, co uznać za dowód.
A1 i A2: klasyfikacja i ocena ryzyka
A1: czy każda zmiana ma wniosek z opisem, schematami i klasą wpływu? Dowód: rejestr zmian z numerami. A2: czy głębokość oceny ryzyka odpowiada klasie zmiany (lista kontrolna, What-if, HAZOP/LOPA) i czy obejmuje wpływ na istniejące bariery? Dowód: protokół z listą uczestników, w tym operatorem.
A3 i A4: zatwierdzenie oraz zmiany tymczasowe
A3: czy zmiany wysokiej klasy zatwierdza osoba uprawniona do akceptacji ryzyka resztkowego i czy zatwierdzenie zawiera warunki? Dowód: podpisy z datami. A4: czy zmiany tymczasowe mają termin wygaśnięcia i czy lista przeterminowanych trafia do dyrekcji? Dowód: miesięczny wykaz.
A5 i A6: PSSR i zamknięcie
A5: czy przed uruchomieniem po zmianie odbył się PSSR z listą kontrolną, a punkty blokujące zamknięto przed startem? Dowód: lista z podpisami i datą wcześniejszą niż uruchomienie. A6: czy dokumentacja powykonawcza (P&ID, procedury, mapy alarmów) i szkolenia zostały zaktualizowane? Dowód: nowe wersje z datami oraz lista przeszkolonych.
Nakład audytora według części (h)
Część B: pozostałe elementy PSM
Elementy B sprawdzają to, co otacza zmianę: informacje o procesie, analizy, procedury, szkolenia, dopuszczanie prac, integralność mechaniczną i uczenie się na zdarzeniach.
- B1: aktualne informacje o procesie i P&ID zgodne ze stanem rzeczywistym (dowód: porównanie z obchodem instalacji)
- B2: analizy ryzyka (HAZOP) odnowione w ustalonym okresie, zalecenia z terminami (dowód: rejestr zaleceń i odsetek zaległych)
- B3: procedury operacyjne i awaryjne aktualne, znane obsłudze (dowód: daty rewizji, potwierdzenia przeszkolenia)
- B4: dopuszczanie prac, w tym firm zewnętrznych: szkolenie, uprawnienia, zezwolenie z oceną ryzyka, kontrola (dowód: pełna ścieżka dla próby prac)
- B5: integralność mechaniczna: testy zabezpieczeń i przeglądy w terminach (dowód: plan i wykonanie)
- B6: zdarzenia i bliskie wypadki: zgłoszenia, analiza przyczyn, działania z właścicielem (dowód: rejestr z trendem)
- B7: przegląd systemu przez kierownictwo z wskaźnikami i działaniami (dowód: protokół kwartalny)
Jak ocenić wynik i zamknąć luki
Wynik wyrażaj odsetkiem punktów z kompletnym dowodem na próbie. Poniżej 70% mówimy o luce systemowej: wymaga planu naprawczego z właścicielem i terminem w ciągu 30 dni. Pomiędzy 70% a 90% luki zamykane są w zwykłym cyklu działań korygujących. Powyżej 90% sprawdzamy, czy próba nie była zbyt łatwa.
Wspierające systemy informatyczne, w tym system zezwoleń ze śladem audytowym zmian, dostarczają dowodu do audytu i wspierają spełnienie wymogu, ale nie zastępują oceny audytora ani decyzji osób odpowiedzialnych za instalację.
Kalkulacja przykładowa: nakład pracy audytu
Założenia: audyt 13 punktów, próba 3 zmiany, 5 prac szczególnie niebezpiecznych i 3 zalecenia z analiz. Na punkt części A audytor poświęca przeciętnie 40 min na zmianę, czyli dla 6 punktów i 3 zmian 6 × 3 × 40 min = 720 min = 12 h. Dla części B: 7 punktów po 60 min = 7 h, plus 5 prac × 30 min = 2,5 h na ścieżki dopuszczania. Razem 21,5 h, plus 4 h na raport, czyli 25,5 h. Przy 120 zł za roboczogodzinę to 3 060 zł jednego audytu wewnętrznego. Przy audycie rocznym kosztuje to około 3 tys. zł rocznie, co jest ułamkiem kosztu jednego przestoju.
Nakład pracy audytu wewnętrznego PSM i MOC
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Punkty części A | 6 punktów po 40 min na zmianę |
| Próba zmian | 3 zmiany |
| Punkty części B | 7 punktów po 60 min |
| Wartość roboczogodziny | 120 zł |
Wynik: 25,5 h i około 3 060 zł jednego audytu
Uwaga: Kalkulacja przykładowa; nakład zależy od wielkości zakładu i jakości dokumentacji.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Jak często robić audyt wewnętrzny PSM?
Co najmniej raz w roku, a elementy o wysokim ryzyku, takie jak dopuszczanie prac i zarządzanie zmianą, częściej, na przykład kwartalnie na małej próbie.
Czy lista zastępuje audyt Seveso?
Nie. To narzędzie audytu wewnętrznego, które porządkuje dowody i pokazuje luki przed kontrolą zewnętrzną.
Kto powinien prowadzić audyt wewnętrzny?
Osoba niezależna od audytowanej instalacji, znająca proces i metodykę PSM, na przykład specjalista bezpieczeństwa procesowego z innej instalacji.
Źródła
Zbierz dowody audytowe w jednym miejscu
Pokażemy, jak ścieżka szkolenie, zezwolenie, kontrola zostaje w systemie jako dowód do audytu. Umów rozmowę z InnerWeb.
Porozmawiajmy