InnerWeb
Przejdź do treści

Checklista gotowości zakładu na atak ransomware

W 2025 r. CERT Polska zarejestrował 179 incydentów ransomware, a ustawa o KSC w brzmieniu z 2026 r. wymaga od podmiotów kluczowych i ważnych wczesnego ostrzeżenia w ciągu 24 godzin i zgłoszenia w ciągu 72 godzin. Poniższa lista kontrolna ma dziesięć punktów i służy do przeglądu własnego zakładu. Każdy punkt ma komentarz: co sprawdzić i jaki dowód zachować.

179
incydentów ransomware w Polsce w 2025 r.
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025
24 h / 72 h
wczesne ostrzeżenie i zgłoszenie incydentu poważnego
8 367
hostów OT widocznych z internetu (Snitch, 2025)

Jak korzystać z tej checklisty

Lista jest przeznaczona dla pełnomocnika ds. NIS2, kierownika IT i OT, kierownika utrzymania ruchu oraz osoby odpowiedzialnej za ciągłość działania. Przegląd robi się zespołem, nie jednoosobowo: część odpowiedzi jest w IT, część w utrzymaniu ruchu, część u dyrektora zakładu. Przy każdym punkcie zapisz odpowiedź tak lub nie, osobę odpowiedzialną i dowód, na przykład protokół testu.

Podstawą są trzy źródła: ustawa o KSC w brzmieniu nowelizacji z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252), seria norm ISA/IEC 62443 oraz norma ISO 22301 o ciągłości działania. Norma 62443 i ISO 22301 są dobrowolne i służą jako rama dowodowa; spełnienie punktów listy nie jest gwarancją zgodności z przepisami. Stan prawny na 3 listopada 2026 r.: ustawa obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r., większość kar można nakładać od 3 kwietnia 2028 r.

Punkty 1–4: kopie, dostępy, segmentacja

Punkt 1, kopie: co najmniej jedna kopia systemów krytycznych jest odizolowana od sieci produkcyjnej i biurowej, a konto wykonujące kopię nie ma uprawnień do jej usunięcia. Dowód: schemat kopii i protokół uprawnień. Punkt 2, dostępy: konta administracyjne IT, inżynierskie OT i serwisowe dostawców są rozdzielone, a zdalny dostęp wymaga uwierzytelniania wieloskładnikowego. Dowód: lista kont z datą ostatniego przeglądu.

Punkt 3, segmentacja: sieć OT jest odizolowana od sieci biurowej, a ruch między strefami przechodzi przez kontrolowane kanały (62443-3-2). Dowód: schemat stref i kanałów oraz reguły zapory. Punkt 4, ekspozycja: żaden sterownik, HMI ani pulpit zdalny nie jest widoczny z internetu z domyślnym hasłem. W 2025 r. system Snitch CERT Polska wskazał 8 367 unikalnych hostów OT widocznych z internetu. Dowód: wynik sprawdzenia ekspozycji z datą.

Czas od wykrycia do zgłoszenia: bez procedury i z procedurą (kalkulacja przykładowa)

Czas od wykrycia do zgłoszenia: bez procedury i z procedurą (kalkulacja przykładowa)Wykres: bez procedury wczesne ostrzeżenie po 20 godzinach i zgłoszenie po 70; z procedurą po 6 i 30 godzinach; terminy ustawowe to 24 i 72 godziny.020406080godzinBez procedury (Wczesne ostrzeżenie): 20 godzin20 godzinZ procedurą i wzorami (Wczesne ostrzeżenie): 6 godzin6 godzinWczesne ostrzeżenieBez procedury (Zgłoszenie incydentu): 70 godzin70 godzinZ procedurą i wzorami (Zgłoszenie incydentu): 30 godzin30 godzinZgłoszenie incydentu
  • Bez procedury
  • Z procedurą i wzorami
Źródło: Kalkulacja przykładowa: założone czasy przygotowania zgłoszeń, bez pomiaru w konkretnym zakładzie; terminy ustawowe 24 h i 72 h

Punkty 5–7: kontakty, zgłoszenia, plan reagowania

Punkt 5, kontakty: wyznaczone są co najmniej dwie osoby do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, a lista kontaktów awaryjnych istnieje także na papierze. Punkt 6, zgłoszenia: zespół zna terminy i ścieżkę. Wczesne ostrzeżenie do właściwego CSIRT składa się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia incydentu poważnego, zgłoszenie incydentu w ciągu 72 godzin, a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Dowód: procedura z wzorami i zapis ćwiczenia.

Punkt 7, plan reagowania: istnieje plan z podziałem ról, kryteriami ogłoszenia incydentu, decyzją o odcięciu segmentów i komunikacją do zarządu. Plan zawiera pierwsze 60 minut w formie listy czynności. Dowód: dokument, data przeglądu i protokół ćwiczenia stolikowego.

Punkty 8–10: praca awaryjna, test odtworzenia, przegląd

Punkt 8, praca awaryjna: dla procesów bezpieczeństwa i krytycznych dla produkcji istnieje papierowy plan B z teczką formularzy i aktualnym wydrukiem zezwoleń. Dowód: spis teczki i protokół ćwiczenia zmiany bez IT. Punkt 9, test odtworzenia: odtworzenie systemów z kopii zostało sprawdzone w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a czas odtworzenia porównano z docelowym czasem przywrócenia (RTO). Dowód: protokół testu z czasami.

Punkt 10, przegląd: wnioski z testów i ćwiczeń trafiają do przeglądu zarządzania, a organ zarządzający zatwierdza środki i odpowiada za nadzór (NIS2 art. 20). Dowód: protokół przeglądu z decyzjami i budżetem. Zakład, który ma wszystkie dziesięć dowodów, ma gotowy materiał do audytu cyberbezpieczeństwa, pierwszego dla podmiotów kluczowych w terminie 24 miesięcy od wejścia ustawy w życie, czyli do 3 kwietnia 2028 r.

Szkodliwe oprogramowanie w Polsce w 2025 r.

Szkodliwe oprogramowanie w Polsce w 2025 r.Wykres kołowy: 179 incydentów ransomware i 3 259 pozostałych spośród 3 438 incydentów ze szkodliwym oprogramowaniem.Ransomware: 179 incydentów (5,2%)Pozostałe szkodliwe oprogramowanie: 3259 incydentów (94,8%)3438incydentówRansomware179 incydentów (5,2%)Pozostałe szkodliwe oprogramowanie3259 incydentów (94,8%)
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 119 (3 438 incydentów, w tym 179 ransomware)

Jak ocenić wynik

Wynik oceny nie jest punktacją prawną, ale pozwala ustawić priorytety. Osiem lub więcej punktów z dowodem to zakład, który może przejść do ćwiczeń zaawansowanych, na przykład symulacji ataku na MES. Od pięciu do siedmiu punktów to zakład, który powinien w ciągu kwartału uzupełnić braki, zaczynając od punktów 1, 3 i 9, bo od nich zależy odtwarzalność. Poniżej pięciu punktów rekomendujemy rozpocząć od analizy wpływu na działalność i przeglądu kopii.

Przegląd powtarza się co najmniej raz w roku oraz po każdej zmianie architektury, wdrożeniu nowego systemu OT albo zmianie dostawcy usług serwisowych. Koszt doby przestoju bez kopii odizolowanej i bez testu odtworzenia jest zwykle wielokrotnie wyższy niż koszt takiego przeglądu.

  • 8–10 punktów z dowodem: zaawansowane ćwiczenia i audyt wewnętrzny
  • 5–7 punktów: uzupełnienie braków w kwartale, zaczynając od kopii, segmentacji i testu odtworzenia
  • poniżej 5 punktów: analiza wpływu na działalność i przegląd kopii jako pierwszy krok

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy checklista wystarczy do audytu cyberbezpieczeństwa?

Nie zastępuje audytu, ale dostarcza dowodów do niego. Pierwszy audyt podmiotów kluczowych przypada w terminie 24 miesięcy od wejścia ustawy w życie, czyli do 3 kwietnia 2028 r.

Od kiedy liczy się 24 godziny na zgłoszenie?

Od wykrycia incydentu poważnego. Wczesne ostrzeżenie składa się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin, zgłoszenie incydentu w ciągu 72 godzin, a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia.

Jak często powtarzać test odtworzenia?

Co najmniej raz w roku oraz po zmianie architektury lub systemu. Protokół z czasami jest dowodem do audytu ciągłości działania.

Źródła

Przejdź przegląd gotowości z nami

Umów rozmowę o przeglądzie gotowości zakładu i dowodach do audytu. Pokażemy, jak połączyć listę kontrolną z procedurami pracy awaryjnej.

Porozmawiajmy