InnerWeb
Przejdź do treści

Ćwiczenia ochrony infrastruktury krytycznej w rafinerii: przypadek zakładu petrochemicznego

Zakład petrochemiczny w rafinerii, podmiot kluczowy NIS2, z terenem rzędu 531 ha, ćwiczy alarm, w którym trzeba w kilkanaście minut powiedzieć, ilu ludzi jest w których strefach, choć na instalacji GPS działa słabo. Ćwiczenie mierzy czas, a nie tylko odhacza procedurę. Poniżej scenariusz, pomiar, kalkulacja przykładowa i wnioski, które wróciły do planu ochrony.

ok. 531 ha
teren obsługiwany dziś przez instalacje InnerWeb
co 13 s
odświeżanie listy ewakuacyjnej
ok. 15 m
średnia odchyłka pozycji w symulacji (nadajniki co 100 m)

Sytuacja wyjściowa: duży teren, strefy zagrożone wybuchem, słaby GPS

Zakład petrochemiczny w rafinerii obsługuje Dział Bezpieczeństwa Operacyjnego Produkcji. Teren liczy rzędu 531 ha, a obrys kompleksu to kilka kilometrów w każdą stronę. Na instalacji procesowej zasięg GPS jest ograniczony przez konstrukcje stalowe i gęstą zabudowę, więc telefon nie zawsze wie, gdzie jest jego właściciel.

Zakład pracuje na telefonach Ex i detektorach gazu z Bluetooth i nie chce wymieniać tego sprzętu. Jest podmiotem kluczowym w rozumieniu NIS2 i musi liczyć się z tym, że ocena ryzyka oraz dokumentacja ochrony infrastruktury krytycznej będą wymagały dowodu, że procedury alarmowe da się wykonać w praktyce, a nie tylko opisać na papierze.

Pytanie, które zadał zakład przed ćwiczeniem, było konkretne: jak ustalić pozycję osoby w strefie zagrożonej wybuchem, gdy GPS nie działa, i czy lista osób na terenie nadaje się do akcji ratowniczej.

Cel i założenia ćwiczenia

Cel ćwiczenia sformułowano mierzalnie: po ogłoszeniu alarmu dowódca akcji ma w określonym czasie uzyskać listę osób przebywających w strefach objętych zdarzeniem oraz wskazać osoby, których nie ma w punktach zbiórki. Ćwiczenie nie sprawdzało drogi ewakuacyjnej ani wyboru punktu zbiórki, bo te elementy wynikają z instrukcji zakładu, a nie z systemu.

Scenariusz zakładał zdarzenie na jednym z ciągów technologicznych i zamknięcie dwóch sąsiednich stref. W ćwiczeniu uczestniczyły zmiana operacyjna, ochrona, służba ratownicza zakładu oraz dwie firmy zewnętrzne pracujące tego dnia na terenie.

  • Wyzwalacz: zasymulowany alarm o uwolnieniu substancji w strefie procesowej.
  • Uczestnicy: operatorzy zmiany, ochrona, służba ratownicza, koordynatorzy firm zewnętrznych.
  • Mierzone czasy: od ogłoszenia alarmu do pierwszej listy osób w strefach oraz do odnalezienia osób niezgłoszonych w punktach zbiórki.
  • Poza zakresem: wybór trasy ewakuacji i punktu zbiórki, które pozostają w instrukcji zakładu.

Czas ustalenia listy i odnalezienia osób: kalkulacja przykładowa

Czas ustalenia listy i odnalezienia osób: kalkulacja przykładowaWykres słupkowy porównujący czas 30 i 40 minut w obiegu papierowym z 5 i 12 minutami przy liście ewakuacyjnej i lokalizacji010203040minObieg papierowy (Lista osób na terenie): 30 min30 minLista ewakuacyjna i lokalizacja BLE (Lista osób na terenie): 5 min5 minLista osób na terenieObieg papierowy (Odnalezienie 3 osób): 40 min40 minLista ewakuacyjna i lokalizacja BLE (Odnalezienie 3 osób): 12 min12 minOdnalezienie 3 osób
  • Obieg papierowy
  • Lista ewakuacyjna i lokalizacja BLE
Źródło: Kalkulacja przykładowa: 240 osób, 6 stref, 3 osoby niezgłoszone, dwie firmy zewnętrzne

Jak ustala się pozycję osoby bez GPS

Rozwiązanie opiera się na nadajnikach BLE w wykonaniu ATEX dla stref 2 i 22 rozmieszczonych wzdłuż dróg zakładowych co ok. 100 m oraz na telefonie Ex pracownika, który jest odbiornikiem i przekaźnikiem. Wewnątrz budynków nadajniki montuje się gęściej: jeden na 100–200 m2, co pozwala rozpoznać kondygnację.

Telefon odbiera sygnały kilku nadajników naraz razem z siłą każdego z nich i wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi co kilka sekund. Pozycja jest uśredniana na mapie z sygnałów wielu nadajników, a nie wyznaczana metodą „najsilniejszy wygrywa”. Dzięki temu jeden zakłócony nadajnik nie przestawia człowieka na drugą stronę instalacji.

Dokładność: uczciwie o symulacji

W symulacji na geometrii kompleksu, przy nadajnikach co 100 m, średnia odchyłka pozycji wyniosła ok. 15 m, a maksymalna 39 m. To szacunek z dokumentu koncepcyjnego, nie pomiar powykonawczy. Na potrzeby listy osób w strefach taka dokładność wystarcza do przypisania człowieka do strefy lub odcinka drogi, ale nie do wskazania konkretnego zaworu.

Co dostaje dowódca akcji

Lista ewakuacyjna odpowiada na pytanie, kto fizycznie jest na zakładzie. Powstaje ze skanów QR na bramie, odświeża się co 13 sekund i dzieli osoby na sześć grup: goście, kurierzy, dostawcy, pracownicy zakładu, firmy zewnętrzne z zakładkami per firma oraz niepewne. Wydruk to jedna strona na grupę, gotowa do rozdania koordynatorom w punkcie zbiórki. Pozycje z lokalizacji BLE uzupełniają ją o ostatnie znane miejsce osoby.

Przebieg i pomiar czasu: kalkulacja przykładowa

Poniższe czasy to kalkulacja przykładowa, nie wynik opublikowanego pomiaru. Założenia: 240 osób na terenie w trakcie zmiany, 6 stref objętych alarmem lub sąsiadujących, 3 osoby nieobecne w punktach zbiórki, dwie firmy zewnętrzne z własnymi listami. Dla obiegu papierowego przyjęto, że lista powstaje z zestawienia kart wejścia i telefonów do koordynatorów firm.

Dla obiegu papierowego przyjęto 30 minut na zestawienie listy osób na terenie i 40 minut na odnalezienie trzech osób niezgłoszonych. Dla obiegu z listą ewakuacyjną i lokalizacją przyjęto 5 minut na uzyskanie listy i 12 minut na odnalezienie tych samych osób, bo dowódca widzi ostatnią znaną pozycję zamiast przeszukiwać całe strefy. Różnica w kalkulacji to odpowiednio 25 i 28 minut.

Ważniejsze od samych liczb jest to, co ćwiczenie ujawniło: lista z bramy nie obejmuje osób, które weszły innym wejściem technicznym, więc kategoria „niepewne” okazała się największym źródłem pracy. Zgodnie z zasadą działania listy, kompromisy rozstrzyga się na rzecz pokazania zbyt wielu osób, nie zbyt mało, więc nadmiar na liście oznacza dodatkowe sprawdzenie, a nie pominiętego człowieka.

Wnioski, które wróciły do planu ochrony

Ćwiczenie zamknięto raportem z pomiarem czasów, listą odchyleń od scenariusza i wnioskami przypisanymi do właścicieli z terminami. To ten dokument jest dowodem dla audytu, że plan ochrony jest sprawdzany w praktyce. Wspiera to spełnienie wymogu dotyczącego szkoleń i ćwiczeń w podmiocie krytycznym, a przy podmiocie kluczowym NIS2 uzupełnia dowody z zakresu ciągłości działania.

  • Dodać do procedury alarmowej obowiązek zgłaszania wejść technicznych poza bramą główną, aby lista nie zawierała luk.
  • Wpisać do planu rozstaw nadajników na drogach dla pojazdów dostawców jako element mapy ryzyka.
  • Doprecyzować odpowiedzialność koordynatorów firm zewnętrznych za potwierdzanie swoich ludzi w punkcie zbiórki.
  • Powtórzyć ćwiczenie po zmianie obsady lub układu stref, z tym samym wskaźnikiem czasu, aby wynik był porównywalny.

Czego system nie robi i co zostaje po stronie zakładu

Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu: pokazywana jest lista osób i ich ostatnia pozycja. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex wymaga potwierdzenia na urządzeniu zakładu, a integracja odczytów gazu z detektorów zależy od protokołu producenta detektora i jest tematem spotkania, nie standardem. InnerWeb działa jako niezależna nakładka, która uzupełnia i uszczelnia istniejące systemy zezwoleń, uprawnień i szkoleń zakładu.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy ćwiczenie wymaga wyłączenia instalacji z ruchu?

Nie. Scenariusz dotyczył organizacji alarmu i liczenia osób, nie sterowania procesem. Strefy zamyka się na mapie i w procedurze, a ludzie przechodzą do punktów zbiórki zgodnie z instrukcją zakładu.

Czy lokalizacja zastępuje listę z bramy?

Nie. Lista z bramy odpowiada na pytanie, kto wszedł na zakład, a lokalizacja BLE uzupełnia ją o ostatnie znane miejsce osoby. Oba źródła razem zmniejszają liczbę osób do szukania.

Jak często powtarzać takie ćwiczenie?

Częstotliwość wynika z oceny ryzyka i wymogów dla podmiotu krytycznego. Praktyczna zasada: po każdej zmianie układu stref, obsady lub systemu oraz co najmniej raz w roku, z tym samym wskaźnikiem czasu.

Źródła

Przećwiczmy alarm na geometrii Waszego zakładu

Pokażemy koncepcję lokalizacji i listy osób na obrysie, drogach i budynkach Waszego terenu. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy