InnerWeb
Przejdź do treści

Dane do analizy ryzyka w zakładzie: siedem zaleceń

Analiza ryzyka jest tak dobra, jak dane, na których stoi. W zakładzie przemysłowym trzy źródła zwykle leżą osobno: rejestr zasobów, zezwolenia na prace i faktyczny ruch ludzi i pojazdów. Poniżej siedem zaleceń, co z nich wprowadzić do analizy ryzyka, na przykładzie 106 zezwoleń z 9 tygodni pracy zakładu w ruchu ciągłym.

106
zezwoleń w 9 tygodni, 20 firm wykonawczych
82%
zezwoleń wystawionych w godzinach 6:00–10:00
44 z 106
zezwoleń z lokalizacją ogólną

Dla kogo te zalecenia

Zalecenia kierujemy do kierowników bezpieczeństwa procesowego, BHP i utrzymania ruchu oraz do CISO i pełnomocników NIS2, którzy muszą wykazać, że analiza ryzyka opiera się na danych, a nie na pamięci zespołu. Art. 21 dyrektywy NIS2 wymaga polityk analizy ryzyka i bezpieczeństwa systemów informatycznych, a także zarządzania aktywami. Rejestr zasobów jest więc częścią tego samego łańcucha dowodowego co ocena ryzyka.

Poniższe dane nie zastępują metodyki (HAZOP, LOPA, ocena ryzyka zawodowego, ocena wg ISA/IEC 62443-3-2). Dostarczają jej wsadu w postaci liczb, które da się sprawdzić na audycie.

Zalecenie 1: zacznij od zasobów, które mają właściciela i miejsce

Do analizy wprowadzaj tylko zasoby, które mają trzy atrybuty: właściciela, lokalizację na planie zakładu i krytyczność dla procesu. Zasób bez miejsca nie da się powiązać ze strefą ryzyka, zasób bez właściciela nie ma kto odpowiadać za środek zaradczy.

Struktura zakładu zapisana w edytorze mapy (budynki, kondygnacje, wyposażenie) jest do tego dobrą podstawą, bo korzystają z niej później ochrona i przepływ zezwoleń. Mapy nie dostaje się jednak od ręki: buduje się ją dla każdego obiektu osobno.

Zezwolenia według dnia i dokładności lokalizacji

Zezwolenia według dnia i dokładności lokalizacjiWykres słupkowy: 62 zezwolenia we wtorek i środę, 44 w pozostałe dni; 44 z lokalizacją ogólną i 62 z konkretną.020406080szt.Wtorek i środa: 62 szt.62 szt.Wtorek i środaPozostałe dni: 44 szt.44 szt.Pozostałe dniLokalizacja ogólna: 44 szt.44 szt.Lokalizacja ogólnaLokalizacja konkretna: 62 szt.62 szt.Lokalizacja konkretna
Źródło: analiza 106 zezwoleń w 9 tygodni

Zalecenie 2: rozdziel lokalizację ogólną od konkretnej

W analizowanym zakładzie 44 z 106 zezwoleń wskazywało lokalizację ogólną (nazwa zaczynająca się od „Budynek”, „Inna”, „Cała linia”). To 42% zezwoleń, które nie mówią, przy której maszynie praca się odbywa. Analiza ryzyka na takim wsadzie uśrednia ryzyka różnych urządzeń w jedno.

Zalecenie: przed analizą policz udział zezwoleń z lokalizacją ogólną i traktuj go jako wskaźnik jakości danych. Wartość powyżej kilkunastu procent oznacza, że najpierw poprawia się strukturę zakładu w edytorze mapy 3D, tak aby wykonawca wybierał konkretny punkt: filtr, sekcję, zasyp, komorę.

Zalecenie 3: wprowadź rozkład czasowy prac

Z 106 zezwoleń wystawionych w 9 tygodni 82% przypadło na godziny 6:00–10:00, a 62 z 106 na wtorek i środę. W weekend nie wystawiono żadnego. Taki rozkład mówi, kiedy zakład jest najbardziej obciążony wykonawcami i kiedy kolizje prac są najbardziej prawdopodobne.

Do analizy ryzyka wprowadź nie średnią, lecz szczyt: liczbę równoczesnych prac w oknie 6:00–10:00 we wtorek i środę. Pierwszy tydzień okresu miał 24 zezwolenia, prawdopodobnie prace postojowe, co wymaga potwierdzenia z zakładem. Wartości odstające warto oznaczać, a nie wygładzać.

Zalecenie 4: dołącz typy prac szczególnie niebezpiecznych i koncentrację firm

W próbce było 43 zezwolenia z pracami z ogniem i 40 z pracami na wysokości, a cztery największe firmy wykonawcze obsługiwały 63% zezwoleń przy łącznie 20 firmach. Dwie hale, magazynowa i produkcyjna, skupiały 76 z 106 zezwoleń. W hali magazynowej 24 z 39 zezwoleń dotyczyło prac na wysokości, w produkcyjnej 24 z 37 prac z ogniem.

Taki profil wskazuje, gdzie środki prewencyjne dają największy efekt: szkolenia czterech firm, kontrola ognia w jednej hali, zabezpieczenia przed upadkiem w drugiej. Dane są jednak z jednego zakładu, więc przeliczaj je na własnym wsadzie.

Zalecenie 5: porównuj zezwolenie z faktycznym ruchem

Zezwolenie opisuje intencję, lokalizacja z nadajników BLE pokazuje fakt. Rozbieżność między zadeklarowanym a rzeczywistym miejscem pracy jest sygnałem do analizy ryzyka: albo opis zezwolenia jest zbyt ogólny, albo praca przesunęła się poza zatwierdzony obszar. Położenie pracowników zasila widok „kto jest na terenie” i automatykę zezwoleń.

Ocena wymaga ostrożności: pozycja wynika z sygnałów wielu nadajników i ma tolerancję zależną od rozstawu, więc małe różnice traktuj jako szum, a stałe przesunięcia jako temat do wyjaśnienia.

Zalecenie 6: zdefiniuj punkty kontrolne obchodów

Moduł obchodów pozwala zdefiniować na mapie punkty kontrolne, każdy z własną listą kontrolną, i złożyć je w trasy dla wydziałów. Do punktu można dołączyć dokument z biblioteki bez kopiowania pliku. W analizie ryzyka punkty kontrolne są miejscem, gdzie zakład deklaruje, że coś sprawdza.

Uwaga rzetelności: dokumentacja opisuje definiowanie punktów i tras, a przebieg obchodu jako etap, który wymaga potwierdzenia stanu modułu na danej instalacji. Nie zakładaj więc, że wynik obchodu jest już źródłem danych, zanim to sprawdzisz.

Zalecenie 7: nadaj danym właściciela i cykl odświeżania

Dane do analizy ryzyka starzeją się. Każdy zestaw (zasoby, zezwolenia, ruch, obchody) potrzebuje właściciela, daty ostatniej aktualizacji i okna, po którym uznaje się go za nieaktualny. Na audycie pytanie brzmi nie „czy macie dane”, lecz „skąd wiecie, że są aktualne”.

Dla spójności z rejestrem aktywów warto stosować te same identyfikatory zasobów w analizie i w rejestrze, a zmiany odnotowywać w jednym miejscu. Szczegóły prowadzenia rejestru opisujemy w osobnym materiale o dobrych praktykach.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy te dane zastępują metodykę analizy ryzyka?

Nie. Dostarczają wsadu liczbowego do HAZOP, oceny ryzyka zawodowego czy oceny wg ISA/IEC 62443-3-2. Metodykę wybiera i prowadzi zespół zakładu.

Ile danych potrzeba na początek?

Wystarczy kilka tygodni zezwoleń. W opisanej próbce było to 106 zezwoleń z 9 tygodni, co pozwoliło ocenić rozkład godzinowy, typy prac i koncentrację firm.

Czy wynik obchodów jest już dostępny w systemie?

Dokumentacja opisuje definiowanie punktów kontrolnych i tras. Przebieg obchodu wymaga potwierdzenia stanu modułu na konkretnej instalacji.

Źródła

Porozmawiajmy o Twoim zakładzie

Pokażemy koncepcję na planie Twojego terenu i ustalimy, co zostaje z obecnych systemów. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy