Po co dostawca dostarcza diagram i komu
Diagram architektury jest pierwszym dokumentem, który dział IT lub OT zakładu czyta o systemie dostawcy. Mówi, w której strefie sieci działa każdy element, co z czego korzysta i które połączenia są dozwolone. Bez diagramu rozmowa o pilotażu sprowadza się do pytań, na które dostawca odpowiada ustnie i które nikt nie zapisuje.
Dostawca przekazuje diagram osobie wskazanej przez IT: architektowi sieci, administratorowi lub koordynatorowi OT. Dokument ma być zrozumiały bez rozmowy, a jednocześnie krótki, żeby można go było dołączyć do formularza oceny ryzyka.
Układ jednostronicowego diagramu PERA
Diagram dla klienta ma jedną stronę w układzie modelu PERA z 8 poziomami: od 0 do 6 oraz DMZ 3.5. Poziomy 0–2 obejmują obiekty fizyczne i sterowanie, poziom 3 operacje produkcyjne, poziom 3.5 strefę pośrednią, poziomy 4–5 sieć zakładu i systemy biznesowe, a poziom 6 usługi zewnętrzne. Taki układ jest znany działom OT i pozwala szybko wskazać miejsce systemu.
System BHP i lokalizacji nie steruje procesem, więc nie powinien działać na poziomach 0–2. Diagram pokazuje to jasno: nadajniki i urządzenia mobilne na terenie, serwer lub instancja w odpowiedniej strefie i połączenie przez DMZ 3.5 tam, gdzie zakład tego wymaga.
- poziomy 0–6 i DMZ 3.5 z podpisami
- elementy systemu zaznaczone w odpowiednich strefach
- kierunki połączeń i protokoły przy każdej strzałce
- opis, które połączenia są wyłącznie wychodzące
- legenda w trzech zdaniach, bez żargonu dostawcy
Pięć stref i ruch wychodzący
Oprócz PERA warto na diagramie lub w opisie wskazać uproszczony model pięciu stref: teren zakładu, użytkownicy, sieć zakładu, systemy klienta i chmura w UE. Model ułatwia rozmowę z osobami spoza OT, bo nie wymaga znajomości poziomów.
W sieci zakładu nie otwiera się żadnych portów przychodzących, a wyjście ogranicza się do HTTPS 443 do adresu instancji. To najważniejsze zdanie na diagramie, bo działy IT w pierwszej kolejności pytają o zmiany w zaporze. Jeśli zakład wymaga hostingu u siebie, na diagramie pojawia się wariant, w którym instancja działa w kontenerach Docker na serwerze klienta.
Dwie wersje dokumentu: dla klienta i wewnętrzna
Dobrą praktyką jest posiadanie dwóch wersji. Pierwsza, jednostronicowa, trafia do klienta. Druga, wewnętrzna, zawiera samoocenę dostawcy i punkty otwarte, ale nie jest wysyłana klientowi.
Rozdzielenie ma sens, bo wersja klienta musi być stabilna i czytelna, a wersja wewnętrzna jest roboczą listą kontrolną zespołu dostawcy. Klient dostaje dokument, który dostawca jest gotów obronić, a punkty otwarte trafiają do rozmowy z IT jako osobna lista.
Co zostaje otwarte do inwentaryzacji obiektu
Przed spotkaniem z działem IT zakładu do rozstrzygnięcia zostają: klasyfikacja systemu jako IT lub OT, usługa katalogowa, adresacja IP, interfejsy sieciowe bramy i whitelisting aplikacji. Szczegółowy model powstaje po inwentaryzacji obiektu, nie wcześniej.
Dostawca nie powinien tych punktów zgadywać. Lepiej napisać na diagramie lub w nocie dołączonej do niego, że szczegóły adresacji i integracji z katalogiem zostaną ustalone po inwentaryzacji, niż umieścić na schemacie założenia, które okażą się błędne.
- klasyfikacja: system IT czy OT, od tego zależy strefa
- usługa katalogowa i sposób logowania użytkowników
- adresacja IP i zakresy sieci
- interfejsy sieciowe bramy
- whitelisting aplikacji i adresów docelowych
Izolacja instancji na diagramie
Diagram powinien pokazywać, że dane klienta są odseparowane. Każdy klient ma izolowaną instancję z własną bazą i własnym systemem poczty. Instancję można uruchomić w kontenerach Docker na serwerze klienta, a część środowisk działa na Kubernetes.
Dla IT to ważna informacja, bo wpływa na ocenę ryzyka współdzielenia. Jeśli instancja jest dedykowana, ryzyko z innymi klientami jest inne niż w modelu wielodostępowym, i diagram powinien to oddawać.
Błędy w diagramach dostawców i jak ich uniknąć
Najczęstsze błędy to diagram bez kierunków połączeń, schemat bez wskazania stref i mieszanie poziomów PERA z warstwami aplikacji. Zdarza się też dokument, który przedstawia stan docelowy jako obecny, np. integrację z katalogiem, która jeszcze nie istnieje.
Dobra praktyka: każdy element na diagramie ma jedną odpowiedź na pytania gdzie, po co i w którą stronę. Jeśli odpowiedź nie jest znana, element oznacza się jako punkt otwarty do inwentaryzacji.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Dlaczego diagram ma układ PERA?
Model PERA jest znany działom OT i pozwala wskazać, w której strefie działa system. Poziomy 0–6 i DMZ 3.5 dają język, w którym IT i OT mogą rozmawiać o miejscu systemu.
Czy diagram wysyłamy klientowi z punktami otwartymi?
Nie. Klient dostaje wersję jednostronicową, a punkty otwarte i samoocena są w wersji wewnętrznej. Punkty otwarte omawia się z IT jako osobną listę.
Kiedy powstaje szczegółowy model sieci?
Po inwentaryzacji obiektu. Do tego czasu diagram pokazuje architekturę ogólną, a adresację, katalog i interfejsy bramy ustala się razem z zespołem IT zakładu.
Potrzebujesz diagramu architektury dla swojego IT?
Przygotujemy jednostronicowy diagram PERA i listę punktów do inwentaryzacji obiektu, gotowe do przekazania działowi IT.
Porozmawiajmy