InnerWeb
Przejdź do treści

Bezpieczeństwo elektrowni OT: dobre praktyki dla sterowników i zdalnego dostępu

W 2025 r. system Snitch CERT Polska monitorował 8 367 unikalnych hostów OT widocznych z internetu i wysłał 22 045 powiadomień OT, 1,9 razy więcej niż rok wcześniej. Większość tych ekspozycji da się zamknąć bez inwestycji: zmianą haseł, wyłączeniem zbędnych usług i uporządkowaniem zdalnego dostępu. Ten materiał zbiera praktyki, które wynikają z incydentów 2025 r. i z normy IEC 62443.

8 367
unikalnych hostów OT widocznych z internetu w 2025 r.
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, tabela A4
1,9x
więcej powiadomień OT niż w 2024 r.
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, tabela A4
6 h
przerwa w dostawie wody po zmianie nastaw pomp
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 82

Dlaczego to nie są wyrafinowane ataki

Ataki na energetykę i wodociągi w 2025 r. nie wymagały zaawansowanych exploitów. W małej elektrociepłowni łańcuch obejmował prywatny APN, sterownik PLC z domyślnymi danymi i włączonym SSH oraz kontakt z kolejnymi sterownikami, aż do przełączenia ich w tryb STOP i wyłączenia turbiny. W stacjach uzdatniania wody wystarczył dostęp do paneli i zmiana nastaw pomp: przerwa w dostawie trwała około 6 godzin i objęła około 2,5 tys. mieszkańców gminy.

CERT Polska testował też domyślne hasła do pulpitów VNC. Protokół ten najczęściej występuje w małych elektrowniach wodnych, oczyszczalniach, BMS i instalacjach HVAC, a spotykane hasła to ciągi w rodzaju 111111 czy 12345678. Haktywiści korzystają z tych samych słabości. Dlatego pierwsza grupa praktyk dotyczy higieny, a dopiero druga architektury.

Praktyka 1: hasła domyślne i konta współdzielone

Zlikwiduj domyślne dane logowania na sterownikach, panelach HMI, routerach, bramach i serwerach inżynierskich. Przypisz osobne poświadczenia do administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców. Konta współdzielone zastąp indywidualnymi tam, gdzie urządzenie na to pozwala, a tam, gdzie nie pozwala, zabezpiecz dostęp pośrednikiem z zapisem sesji.

Wymóg uwierzytelniania wieloskładnikowego z art. 21 NIS2 w OT wdrażaj etapowo: najpierw dostęp zdalny i stacje inżynierskie, potem pozostałe punkty wejścia.

Monitoring OT przez CERT Polska w 2025 r.

Monitoring OT przez CERT Polska w 2025 r.Wykres słupkowy: 8367 hostów OT, 10135 usług OT i 22045 powiadomień OT w 2025 r.0500010 00015 00020 00025 000sztukHosty OT: 8367 sztuk8367 sztukHosty OTUsługi OT: 10 135 sztuk10 135 sztukUsługi OTPowiadomienia OT: 22 045 sztuk22 045 sztukPowiadomienia OT
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, tabela A4 (s. 110)

Praktyka 2: wyłącz zbędne usługi, w tym SSH

Zrób przegląd usług sieciowych na każdym urządzeniu: SSH, Telnet, VNC, serwery WWW, protokoły serwisowe. Zostaw wyłącznie to, co wynika z procesu, i ogranicz dostęp do wskazanych adresów źródłowych. Po każdej wizycie serwisu sprawdź, czy konfiguracja wróciła do stanu bazowego.

Praktyka 3: prywatny APN jako sieć niezaufana

Prywatny APN operatora jest tylko transportem. Wymagaj izolacji klientów w obrębie APN, przepuszczaj ruch przez zaporę po stronie zakładu i nie kieruj go bezpośrednio do sterowników produkcyjnych. W opisanym incydencie to właśnie brak takiej granicy pozwolił przejść od jednego urządzenia do trzech sterowników innego producenta.

Praktyka 4: strefy i kanały według IEC 62443

Część 3-2 normy ISA/IEC 62443 prowadzi przez ocenę ryzyka i podział instalacji na strefy oraz kanały, a część 3-3 definiuje wymagania systemowe w siedmiu obszarach podstawowych (od identyfikacji i uwierzytelniania po dostępność zasobów) i czterech poziomach bezpieczeństwa SL 1–4. Część 2-4 stawia wymagania integratorom i dostawcom usług, co przydaje się w umowach serwisowych. Norma jest dobrowolna, ale w audycie NIS2 stanowi czytelne odniesienie dla środków z art. 21.

Zacznij od najważniejszych stref: sterowniki turbiny i bloku, uzdatnianie wody, rozdzielnie i stacje. Każde połączenie między strefami opisz jako kanał z właścicielem i uzasadnieniem.

Praktyka 5: zdalny dostęp dostawców i serwisantów

Zdalny dostęp otwieraj na czas zadania, nie na stałe. Rejestruj, kto połączył się z którym urządzeniem i kiedy, i zestawiaj to z zapisem dopuszczenia do prac. Dobrym uzupełnieniem jest rejestr dostępu fizycznego i logicznego wykonawców do stref krytycznych, który po zdarzeniu pozwala odpowiedzieć na pytanie, kto mógł zmienić konfigurację.

Wymagaj od dostawców bezpiecznego cyklu rozwoju produktu (część 4-1 normy) i zgłaszania podatności. Dla zakupów dochodzi tu rozporządzenie o cyberodporności produktów (CRA), które wprowadza obowiązki producentów komponentów cyfrowych.

Praktyka 6: kopie konfiguracji PLC i logi poza strefą

Przechowuj aktualne programy sterowników i konfiguracje urządzeń komunikacyjnych poza strefą sterowania, najlepiej offline, z sumą kontrolną i datą. W incydencie z grudnia 2025 r. napastnik skasował logi i zresetował urządzenia, więc kopia logów w osobnej strefie decyduje o możliwości analizy powłamaniowej. Przećwicz odtworzenie sterownika z kopii co najmniej raz w roku.

Praktyka 7: monitoruj ekspozycję i ruch OT

Sprawdzaj, czy własne adresy nie występują w usługach powiadamiających o ekspozycji, takich jak moje.cert.pl, i reaguj na powiadomienia CERT Polska. Pasywne monitorowanie ruchu OT wykrywa nowe urządzenia i nietypowe polecenia, na przykład próbę przełączenia sterownika w tryb STOP. Procedurę reakcji powiąż ze zgłoszeniem incydentu w 24 i 72 godziny.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy te praktyki wystarczą do spełnienia NIS2?

Wspierają spełnienie wymogów art. 21, ale nie gwarantują zgodności. Audytor oceni całość: ryzyko, procedury, dostawców, szkolenia i dowody, że środki działają.

Czy można wyłączyć SSH na sterowniku produkcyjnym?

Tak, jeśli proces i serwis go nie wymagają. Gdy jest potrzebny, ogranicz go do wskazanych adresów i kluczy oraz wyłączaj po zakończeniu prac.

Jak często odtwarzać sterownik z kopii?

Co najmniej raz w roku oraz po każdej większej zmianie programu. Ćwiczenie pokazuje, czy kopia jest kompletna i czy zespół zna procedurę.

Źródła

Uporządkuj dostęp wykonawców do stref OT

Pokażemy, jak zapis dopuszczeń do prac uzupełnia rejestr zdalnego dostępu i dostarcza dowodu do audytu. Umów rozmowę lub demo.

Porozmawiajmy