Po co audytor zaczyna od rejestrów
Polityka jest deklaracją, a rejestr jest dowodem, że deklaracja żyje. Audytor, który prosi o politykę zarządzania ryzykiem, zaraz potem prosi o rejestr ryzyk z datami przeglądów, właścicielami i decyzjami o postępowaniu z ryzykiem. Brak tego zapisu oznacza, że polityka jest dokumentem papierowym.
Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa po nowelizacji (Dz.U. 2026 poz. 252) wymaga od podmiotów kluczowych systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, w tym polityki szacowania ryzyka, analizy zasobów, bezpieczeństwa łańcucha dostaw ICT, ciągłego monitoringu, szkoleń i procedur reagowania na incydenty. Obowiązki te mają być zrealizowane do 3 kwietnia 2027 r., a pierwszy audyt podmiotu kluczowego przypada do 3 kwietnia 2028 r.
Dobra praktyka: zacznij od rejestrów, bo to one wymuszają dyscyplinę. Polityki piszą się szybciej niż rejestry zapełniają się rzeczywistymi wpisami.
Cztery rejestry, które zawsze sprawdzi audytor
Rejestr ryzyk, rejestr incydentów, rejestr dostępu i rejestr dostawców to minimum, od którego warto zacząć. Każdy z nich powinien mieć wspólny wzór kolumn: identyfikator, opis, data wpisu, właściciel, status, data następnego przeglądu i odnośnik do dowodu.
Rejestr ryzyk
Wpis ryzyka zawiera aktywo (w OT: sterownik, stacja inżynierska, sieć), zagrożenie, prawdopodobieństwo i skutek, decyzję (ograniczyć, przenieść, zaakceptować, uniknąć) oraz środek. Przy akceptacji ryzyka zapisz, kto ją zatwierdził. Audytor szuka decyzji świadomych, a nie pustych pól.
Rejestr incydentów
Rejestruj także zdarzenia, które nie spełniły progu incydentu poważnego, bo pokazują czułość procesu. Do każdego wpisu dołącz czas wykrycia, klasyfikację, działania, ewentualne zgłoszenie do właściwego CSIRT i wnioski. Wnioski przenoś do rejestru ryzyk.
Rejestr dostępu
W OT dostęp zdalny dostawców i fizyczny dostęp firm zewnętrznych to realne wektory ataku; domyślne hasła, otwarty VNC i słaba segmentacja pojawiają się w opisach ataków na energetykę i wodociągi. Rejestr powinien wskazywać kto, do jakiej strefy, w jakim oknie czasowym i na jakiej podstawie. Dostęp fizyczny potwierdzają zezwolenia na prace i zapisy wejść, a zmiany na zezwoleniu zapisuje ślad audytowy systemu.
Rejestr dostawców
Zawiera dostawców ICT i OT, rodzaj usługi, dostęp do systemów zakładu, wymagania bezpieczeństwa w umowie, termin ostatniej oceny i kontakt do zgłaszania incydentów. W umowach utrzymaniowych zapisz mierzalne parametry, takie jak dostępność w miesiącu czy czasy reakcji, bo to one trafią do dowodów.
Terminy zgłaszania incydentu poważnego
Polityki: krótkie, z właścicielem i datą
Polityka długa na kilkadziesiąt stron nie jest czytana ani stosowana. Lepiej mieć kilka krótkich dokumentów: polityka zarządzania ryzykiem, polityka dostępu i uprawnień, polityka łańcucha dostaw, polityka reagowania na incydenty, polityka ciągłości działania. Każda zawiera cel, zakres, role, wymagania, wyjątki i odniesienie do rejestru.
Każdy dokument musi mieć właściciela z imienia i roli, wersję, datę zatwierdzenia przez zarząd i datę następnego przeglądu. W dokumentacji nie używaj ogólnych właścicieli typu „dział IT”. Odpowiedzialność jednej osoby oznacza, że ktoś rzeczywiście pilnuje terminu.
Zadbaj o dowód zapoznania się z polityką przez osoby, których dotyczy. Szkolenie z potwierdzeniem uczestnictwa jest zapisem, który audytor poprosi o pokazanie.
Cykl przeglądów
Ustal rytm i trzymaj się go: polityki przeglądane raz w roku i po istotnej zmianie, rejestr ryzyk co kwartał, rejestr dostawców raz w roku oraz przy zmianie umowy, rejestr dostępu miesięcznie lub częściej dla dostępu uprzywilejowanego. Częstotliwości wynikają z oceny ryzyka, więc zapisz uzasadnienie.
Każdy przegląd zostawia ślad: data, uczestnicy, zmiany, decyzje. Przegląd bez protokołu nie istnieje z punktu widzenia audytu. Jeśli nie ma nic do zmiany, zapisz to jawnie, bo „przejrzane, bez zmian” jest wartościowym dowodem.
Dobra praktyka: kalendarz przeglądów z automatycznymi przypomnieniami dla właścicieli. Najczęstszym powodem luk w dokumentacji jest zapomniany termin, a nie brak wiedzy.
Procedura zgłaszania incydentów: 24 godziny, 72 godziny, miesiąc
Po nowelizacji zgłoszenia incydentów poważnych przekazuje się przez system S46 do właściwego CSIRT w trzech krokach. Wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia. Zgłoszenie incydentu poważnego niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia. Sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia.
W procedurze zapisz, kto wykrywa i ocenia, kto decyduje o zgłoszeniu, kto je wprowadza do systemu i kto go zastępuje. Ustawa wymaga wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa; w grafiku dyżurów muszą być dostępne także w nocy i w święta, bo zegar biegnie od wykrycia.
Przećwicz scenariusz: raz w roku przeprowadź symulację z pomiarem czasu od wykrycia do wysłania wczesnego ostrzeżenia. Zapis ćwiczenia jest dowodem na gotowość procesu. Skala zagrożeń uzasadnia taką dyscyplinę: CERT Polska zarejestrował w 2025 r. 260 783 incydenty, o 152% więcej niż rok wcześniej.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od czego zacząć, jeśli nie mamy żadnych rejestrów?
Od rejestru ryzyk i rejestru dostawców, bo wynikają z nich pozostałe decyzje. Następnie dodaj rejestr incydentów i dostępu. Użyj jednego wzoru kolumn.
Jak często przeglądać rejestr ryzyk?
Zwykle co kwartał i po istotnej zmianie w zakładzie. Częstotliwość wynika z oceny ryzyka, więc zapisz uzasadnienie.
Kiedy biegnie termin 24 godzin?
Od wykrycia incydentu poważnego. Dlatego procedura wymaga dyżurów i zastępstw, a nie tylko wskazania osoby.
Czy rejestry wspierają spełnienie wymogu audytowego?
Tak, dostarczają dowodu do audytu. Nie zastępują jednak polityk, decyzji zarządu ani oceny ryzyka.
Źródła
Porozmawiajmy o dowodach do Twojego audytu
Pokażemy na przykładowych danych, jak zapis z zezwoleń, szkoleń i lokalizacji układa się w ślad audytowy. Umów rozmowę lub demo z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy