Dla kogo i dlaczego to wymóg NIS2, a nie tylko BHP
Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. i wdraża dyrektywę NIS2. Dyrektywa w art. 21 wymienia wśród środków zarządzania ryzykiem bezpieczeństwo łańcucha dostaw, kontrolę dostępu i zarządzanie aktywami. Fizyczny dostęp serwisanta do sterownika jest dostępem do aktywa, więc mieści się w tych środkach.
Na stan 3 listopada 2026 r. trwa okres przejściowy: obowiązki z rozdziału 3 ustawy podmioty spełniające przesłanki realizują do 3 kwietnia 2027 r., a pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotów kluczowych przypada na 3 kwietnia 2028 r. Kary pieniężne dla większości naruszeń można nakładać dopiero od tej samej daty. Czasu na przygotowanie jest więc dość, ale ewidencja potrzebuje miesięcy danych, żeby mogła posłużyć jako dowód.
Rekomendacje kierujemy do zakładów przemysłowych, w których na terenie jednocześnie pracuje wiele firm wykonawczych: chemii, energetyki, hutnictwa, wodociągów i logistyki. Jeżeli Twój zakład ma kilkanaście firm w utrzymaniu ruchu, problem dotyczy Ciebie niezależnie od branży.
Rekomendacja 1: podziel teren na strefy i przypisz do nich wykonawców
Pierwszym krokiem jest nie technologia, tylko mapa. Zdefiniuj strefy: teren ogólny, budynki biurowe, hale produkcyjne, pomieszczenia sterowni i serwerowni, rozdzielnie, strefy zagrożone wybuchem. Dla każdej określ, kto może do niej wejść bez eskorty, kto z eskortą, a kto wcale.
Dobrym punktem wyjścia jest podział stref analogiczny do stref i kanałów z normy IEC 62443, o której piszemy w rekomendacjach dla dostawców OT. Strefa fizyczna powinna odpowiadać strefie sieciowej tam, gdzie to możliwe. Wtedy decyzja o dostępie do szafy sterowniczej i decyzja o dostępie do sieci OT wynikają z jednego rejestru.
Harmonogram wdrożenia ustawy o KSC
Rekomendacja 2: ustal minimalny zestaw warunków wejścia
Warunki wejścia muszą być sprawdzalne w sekundach, bo inaczej nikt ich nie egzekwuje. Praktyczny zestaw obejmuje cztery pozycje: ważne szkolenie wstępne zakładu, kwalifikacje wymagane do wykonywanej pracy, ważne zezwolenie lub awizację wizyty na dziś oraz aktywną tożsamość osoby i jej firmy.
W przypadku z zakładu materiałów izolacyjnych (zakład w ruchu ciągłym, ok. 20 firm wykonawczych) te same cztery warunki sprawdzane są jednym skanem kodu QR na portierni, a brak któregokolwiek skutkuje brakiem zgody z powodem na ekranie. Opisujemy to w osobnym przypadku. Dla organizacji ważna jest zasada: brak warunku to odmowa, a nie adnotacja w raporcie.
Rekomendacja 3: oddziel decyzję od fizycznego wpuszczenia
System informatyczny powinien dawać werdykt i zapis, a człowiek decyduje o wpuszczeniu. Rozwiązania sterujące bramką bez nadzoru wprowadzają nowe powierzchnie awarii i nowe ryzyka cyber, a w zakładach z ruchem ciągłym wyłączenie bramki w złym momencie bywa groźniejsze niż pomyłka strażnika.
InnerWeb działa w tym modelu: panel ochrony pokazuje werdykt po skanie plakietki QR lub karty RFID, ale nie steruje szlabanem ani bramką. Strażnik pozostaje ostatnim ogniwem, a jego decyzja jest rejestrowana.
Rekomendacja 4: szkolenie przed bramą, nie przy bramie
Szkolenie wstępne przeprowadzone na portierni tworzy kolejkę i pokusę skrócenia procedury. Zdecydowanie lepiej przeszkolić każdą osobę przed przyjazdem, w telefonie, z testem z losowych pytań i progiem zaliczenia. Ważność szkolenia ustala zakład, a raport tygodniowy wskazuje osoby, którym szkolenie wygasa.
Z perspektywy NIS2 szkolenie jest elementem higieny cybernetycznej i szkoleń z art. 21. Dowodem jest nie sam film, ale rejestr: kto, kiedy, z jakim wynikiem.
Rekomendacja 5: potraktuj ewidencję jako dowód, nie jako rejestr do szuflady
Ewidencja wejść ma wartość audytową tylko wtedy, gdy jest kompletna i niepodrabialna. Wymagaj, aby każdy wpis miał osobę, firmę, czas, strefę, podstawę wejścia (zezwolenie lub wizytę) i wynik kontroli. Zapis zmian danych w systemie powinien mieć ślad audytowy, a nie tylko bieżący stan.
Wskazówka praktyczna: z tych samych skanów można zbudować listę osób na terenie i listę ewakuacyjną. Jedno źródło danych dla kontroli wejścia, ewakuacji i audytu eliminuje rozbieżności między rejestrami i oszczędza pracę ochrony.
Rekomendacja 6: eskorta i zakaz pracy w pojedynkę w strefach krytycznych
W strefach z urządzeniami OT i w pomieszczeniach serwerowych ustal, że wykonawca pracuje pod nadzorem, a okres jego pobytu jest ograniczony zezwoleniem. Zezwolenie powinno wskazywać zadanie, miejsce i okno czasowe, a po jego upływie dostęp przestaje obowiązywać.
Powiąż dostęp fizyczny z dostępem logicznym: serwisant, który przyjeżdża na miejsce, nie powinien jednocześnie mieć stałego zdalnego dostępu do tej samej szafy. Więcej o dostępie zdalnym piszemy w praktykach dla dostawców OT.
Rekomendacja 7: przejrzyj umowy i zapisz w nich zasady wejścia
Warunki wejścia, obowiązek szkolenia, zasady eskorty i zakaz nieautoryzowanego fotografowania instalacji powinny trafić do umów i regulaminów dla wykonawców. Wtedy odmowa wejścia jest realizacją umowy, a nie spornym gestem ochrony.
Rozwiązania informatyczne wspierają spełnienie wymogu i dostarczają dowodu do audytu, ale nie zastępują decyzji organizacyjnych. Jeśli ktoś obiecuje zgodność z NIS2 samym narzędziem, warto dopytać o politykę, role i odpowiedzialność kierownika podmiotu.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy fizyczny dostęp firm zewnętrznych jest wymagany przez NIS2?
NIS2 nie ma osobnego przepisu o portierni, ale art. 21 wymaga środków zarządzania ryzykiem, w tym bezpieczeństwa łańcucha dostaw, kontroli dostępu i zarządzania aktywami. Fizyczny dostęp do aktywów OT mieści się w tych środkach.
Czy system powinien sterować bramką?
Rekomendujemy nie. System daje werdykt i zapis, a człowiek decyduje o wpuszczeniu. To ogranicza nowe powierzchnie awarii.
Jak długo przechowywać ewidencję wejść?
Okres ustal w polityce zakładu zgodnie z przepisami o ochronie danych i wymaganiami audytu. Ważne, aby wpisy były kompletne i miały ślad zmian.
Źródła
Porozmawiajmy o strefach i ewidencji w Twoim zakładzie
Pomożemy przełożyć zalecenia na konfigurację kontroli wejścia i rejestr, który obroni się przy audycie. Umów rozmowę z InnerWeb.
Porozmawiajmy