Dla kogo są te zalecenia
Zalecenia kierujemy do trzech ról: dyrektora zakładu, który odpowiada za ciągłość działania i ludzi, szefa ochrony lub dyspozytora, który pierwszy widzi zdarzenia fizyczne, oraz CISO lub pełnomocnika NIS2, który odpowiada za incydenty w IT i OT. W wielu zakładach te trzy role pracują na osobnych narzędziach i osobnych listach, a zdarzenie przechodzi między nimi telefonem lub kartką.
Podstawą prawną są ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa w brzmieniu z ustawy z 23 stycznia 2026 r. (obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r.) oraz obowiązki zarządzania incydentami podmiotów krytycznych z dyrektywy CER. Dla podmiotu kluczowego kara może sięgać do 10 mln EUR lub 2% przychodów, ale pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa przypada dopiero na 3 kwietnia 2028 r. To czas na uporządkowanie procedur, nie na ich odkładanie.
Zalecenie 1: jedna lista zdarzeń dla ochrony i cyber
Wprowadźcie jedną, wspólną listę zdarzeń, w której zapisywane są zarówno zdarzenia fizyczne (odmowa wejścia przy bramie, otwarta szafa sterownicza, alarm SOS), jak i cyfrowe (alarm z SIEM, nieudane logowania do sterownika). Każdy wpis ma czas, źródło, osobę zgłaszającą i status. Powód jest praktyczny: atak na obiekt przemysłowy często zaczyna się od zdarzenia, które samo w sobie wygląda niegroźnie, a dopiero zestawione z innym nabiera znaczenia.
Wspólna lista rozwiązuje też problem dowodowy. Przy zgłoszeniu do CSIRT trzeba odtworzyć, kiedy zdarzenie wykryto, bo od tej chwili liczą się terminy. Jeden zapis z czasem wykrycia usuwa spór, czy zdarzenie wykryła ochrona, czy zespół cyber.
Terminy zgłoszeń incydentu poważnego od wykrycia
Zalecenie 2: macierz eskalacji z nazwanymi rolami
Macierz eskalacji to tabela: typ zdarzenia, próg, kto jest powiadamiany, w jakim czasie i jakim kanałem. Zapiszcie w niej role, a nie nazwiska, i przypiszcie każdej roli zastępcę na zmianę nocną i weekendy. Ustawa wymaga wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, więc zastępstwo jest wymogiem, a nie wygodą.
Progi ustalcie z liczbami: ile nieudanych prób wejścia do sterowni w godzinie, jak długo szafa OT może być otwarta bez zezwolenia, po jakim czasie brak potwierdzenia alarmu podnosi go na wyższy poziom. Macierz bez progów kończy się decyzją na wyczucie, a ta zawodzi o trzeciej w nocy.
Zalecenie 3: powiadomienia na trzech kanałach z rejestrem
Alarm, który nie dotarł do człowieka, nie istnieje. Zaplanujcie trzy kanały: e-mail dla zdarzeń o niskim priorytecie i dokumentacji, SMS dla zdarzeń wymagających reakcji w minutach oraz telefon dla zdarzeń krytycznych. InnerWeb wspiera te trzy kanały: e-mail pokazuje, kto wygenerował wiadomość, SMS jest zapisany w rejestrze z identyfikatorem zlecenia u operatora, a połączenia telefoniczne wywołane przez system są rejestrowane.
Rejestr jest tu ważniejszy od samej wysyłki. Daje ślad audytowy i statystyki użycia kanałów, więc po zdarzeniu można wykazać, kogo i kiedy powiadomiono. Telefony wykonywane są do osób wskazanych w konfiguracji, a nie do służb publicznych; połączenie ze służbami pozostaje decyzją dyspozytora.
Zalecenie 4: procedura zgłoszenia do CSIRT w 24 i 72 godziny
Terminy z ustawy o KSC są sztywne: wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia incydentu poważnego, zgłoszenie incydentu poważnego niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia, a sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Zgłoszenia składa się przez system S46 do właściwego CSIRT.
Zapiszcie w procedurze, kto ocenia, czy incydent jest poważny, kto loguje się do systemu zgłoszeń, kto zbiera dane z listy zdarzeń i kto zatwierdza treść. Dla zdarzeń o wymiarze fizycznym dołóżcie krok, w którym dyspozytor przekazuje zespołowi cyber komplet faktów: czas, miejsce, osoby, zapis z bramy lub szafy.
- Godzina 0: wykrycie, wpis na wspólnej liście zdarzeń z czasem.
- Do 24 godzin: wczesne ostrzeżenie do właściwego CSIRT.
- Do 72 godzin: zgłoszenie incydentu poważnego.
- Do miesiąca od zgłoszenia: sprawozdanie końcowe.
Zalecenie 5: wspólne ćwiczenia raz na kwartał
Procedura, której nikt nie przećwiczył, jest hipotezą. Raz na kwartał przeprowadźcie krótkie ćwiczenie stołowe na scenariuszu łączącym oba światy, na przykład: nieznana osoba przy szafie sterowniczej, godzinę później alarm o zmianie parametrów w sterowniku. Mierzcie dwie rzeczy: czas od pierwszego zdarzenia do powiadomienia właściwej roli oraz czas do przygotowania wczesnego ostrzeżenia.
Ustawa nakłada na kierownika podmiotu obowiązek nadzoru nad systemem zarządzania bezpieczeństwem informacji i coroczne szkolenie z cyberbezpieczeństwa. Ćwiczenie jest dobrym miejscem, aby zarząd zobaczył procedurę w działaniu.
Zalecenie 6: dowody w jednym miejscu
Audytor zapyta o dowód, że procedury działają. Zbierajcie go na bieżąco: wpisy z listy zdarzeń, rejestry powiadomień, protokoły z ćwiczeń, zapisy zmian progów. InnerWeb prowadzi ślad audytowy zmian wybranych danych z autorem i czasem, a lista audytowanych obiektów jest jawna, więc zakład wie, co system zapisuje, a czego nie.
Dostarczenie dowodu nie jest tożsame ze zgodnością: system wspiera spełnienie wymogu i dostarcza materiału do audytu, ale ocenę zgodności robi audytor.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od kiedy liczy się 24 i 72 godziny?
Od wykrycia incydentu poważnego. Dlatego wspólna lista zdarzeń powinna zapisywać czas pierwszego zauważenia, także przez ochronę.
Czy system sam zadzwoni do służb?
Nie. Połączenia telefoniczne wykonywane są do osób wskazanych w konfiguracji i są rejestrowane. Kontakt ze służbami pozostaje decyzją dyspozytora.
Czy te zalecenia gwarantują zgodność z ustawą o KSC?
Nie. Wspierają spełnienie wymogu i dostarczają dowodów do audytu, ale oceny zgodności dokonuje audytor.
Źródła
Zbudujmy wspólną macierz eskalacji
Pokażemy, jak połączyć zdarzenia ochrony i cyber w jednej liście z rejestrem powiadomień. Umów rozmowę lub demonstrację.
Porozmawiajmy