InnerWeb
Przejdź do treści

Ewakuacja a ustawa o ochronie ludności: co zmienia się w planie zakładu

Ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej obowiązuje od 1 stycznia 2025 r., ale nie zawiera jednego katalogu obowiązków zakładu pracy w zakresie ewakuacji. Zakład styka się z nią przez budowle ochronne i miejsca doraźnego schronienia, system ostrzegania oraz świadczenia w stanie nadzwyczajnym. Ten poradnik porządkuje, co z tych przepisów przekłada się na plan ewakuacji, a co nadal wynika z przepisów pożarowych i BHP.

13 s
odświeżanie listy ewakuacyjnej
24 h
okno oznaczania osób niepewnych
-24 min
czas pierwszej wersji listy (kalkulacja przykładowa)
Źródło: kalkulacja przykładowa

Co ustawa reguluje i czego nie reguluje

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907) wyznacza ramy działania państwa w sytuacjach zagrożenia: ostrzeganie, schronienie, ewakuację ludności cywilnej, współpracę organów. Dla zakładu pracy kluczowe jest rozróżnienie dwóch poziomów. Pierwszy to ewakuacja zakładowa, czyli opuszczenie obiektu po pożarze, awarii lub zagrożeniu wybuchem, która nadal opiera się na przepisach ochrony przeciwpożarowej, BHP i dokumentacji zakładu. Drugi to ochrona ludności w skali gminy lub kraju, w której zakład bywa właścicielem budynku, posiadaczem syreny albo adresatem nakazu organu.

Pełny katalog obowiązków zakładów pracy z tej ustawy oraz treść nowelizacji ogłoszonej w 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 646) wymagają weryfikacji w aktualnym tekście ustawy przez prawnika zakładu. Poniżej opisujemy wyłącznie przepisy odczytane z tekstu ustawy i wynikające z nich zadania dla planu ewakuacji.

Przepisy, które dotykają planu ewakuacji zakładu

Z punktu widzenia kierownika BHP lub pełnomocnika ds. ochrony ludności istotne są cztery grupy przepisów.

  • Budowle ochronne i miejsca doraźnego schronienia: dla nowych inwestycji (wniosek o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie po 31 grudnia 2025 r.) ustawa przewiduje budowle ochronne w budynkach użyteczności publicznej, jeśli jest to uzasadnione i możliwe technicznie (art. 93), oraz projektowanie kondygnacji podziemnych tak, by dało się w nich zorganizować miejsca doraźnego schronienia (art. 94).
  • Utrzymanie i oznakowanie: właściciel lub zarządca budowli ochronnej albo miejsca doraźnego schronienia odpowiada za ich utrzymanie (art. 103) i oznakowanie międzynarodowym znakiem obrony cywilnej z napisem SCHRON, UKRYCIE lub MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA (art. 105).
  • Obiekty istniejące: właściciel lub zarządca obiektu, który przed 1 stycznia 2025 r. pełnił funkcję schronu lub ukrycia, miał 90 dni od wejścia ustawy w życie na zawiadomienie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (art. 207 ust. 3).
  • Stan nadzwyczajny i wojna: organy mogą nakazać przystosowanie lub udostępnienie nieruchomości na miejsca doraźnego schronienia (art. 102), a syreny i urządzenia nagłaśniające będące w dyspozycji przedsiębiorców wchodzą w skład systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania (art. 71).

Co z tego wynika dla ewakuacji

Plan ewakuacji zakładu przestaje być dokumentem wyłącznie o wyjściu z budynku. Powinien odpowiadać na pytania: dokąd idą ludzie, gdy wyjście z obiektu nie jest bezpieczne, które pomieszczenia mogą służyć jako schronienie, jak są oznakowane i kto je utrzymuje. Zakład w ruchu ciągłym musi dodatkowo wskazać, kto zabezpiecza proces, zanim załoga opuści stanowiska.

Czas pierwszej wersji listy osób na terenie

Czas pierwszej wersji listy osób na terenieRęczne zestawienie trwa 27 minut, lista ze skanów QR wymaga ok. 3 minut wydruku.05101520minLista ręczna z list firm (Zebranie stanu): 18 min18 minLista ze skanów QR (Zebranie stanu): 0 min0 minZebranie stanuLista ręczna z list firm (Scalenie): 6 min6 minLista ze skanów QR (Scalenie): 0 min0 minScalenieLista ręczna z list firm (Wydruk): 3 min3 minLista ze skanów QR (Wydruk): 3 min3 minWydruk
  • Lista ręczna z list firm
  • Lista ze skanów QR
Źródło: Kalkulacja przykładowa na założeniach z sekcji o dowodzie do audytu

Jak przełożyć wymogi na plan ewakuacji: pięć kroków

Poniższa kolejność sprawdza się niezależnie od branży. Każdy krok kończy się dowodem, który można pokazać audytorowi lub kontrolującemu.

  • Inwentaryzacja obiektów: które budynki i kondygnacje podziemne zakładu mogą pełnić funkcję schronienia i kto jest ich zarządcą. Dowód: zestawienie obiektów z planem i oznakowaniem.
  • Rozdział scenariuszy: pożar i awaria przemysłowa (ewakuacja na zewnątrz do punktu zbiórki) oraz zagrożenie z zewnątrz (schronienie wewnątrz lub opuszczenie terenu). Dowód: zapis scenariuszy w instrukcji z decyzją, kto wybiera wariant.
  • Ostrzeganie: opis, jak sygnał z systemu ostrzegania gminy lub własnej syreny dociera do załogi, wykonawców i gości. Dowód: schemat alarmowania i wynik próby.
  • Lista osób na terenie: wiedza, kto jest w zakładzie w chwili alarmu, razem z firmami zewnętrznymi i gośćmi. Dowód: wydruk listy z ćwiczenia z czasem jego wykonania.
  • Ćwiczenie i raport: sprawdzenie planu w praktyce i zapis wniosków z działaniami korygującymi. Dowód: raport po ćwiczeniu z podpisem odpowiedzialnego.

Dowód do audytu: czego szukają kontrolujący

Plan ewakuacji sam w sobie nie dowodzi, że działa. Audytor lub kontrolujący sprawdza, czy zakład potrafi pokazać ślad: kto był na terenie, ile czasu zajęło ustalenie tej listy, kto został uznany za osobę niepewną i jak sprawę zamknięto.

Tu problem pojawia się najczęściej przy firmach zewnętrznych. Gdy na terenie pracuje kilkanaście firm wykonawczych, lista ręczna składa się z kilkunastu list brygadzistów. W kalkulacji przykładowej poniżej pokazujemy, jak rośnie czas samego zestawienia stanu osobowego.

Kalkulacja przykładowa: czas pierwszej wersji listy

Założenia: 12 firm zewnętrznych na terenie, zebranie stanu od jednej firmy 1,5 minuty, scalenie i usunięcie duplikatów 6 minut, wydruk i rozdanie kartek 3 minuty. Wynik ręczny: 12 × 1,5 + 6 + 3 = 27 minut. Lista generowana ze skanów QR na bramie jest dostępna od razu, a wydruk zajmuje ok. 3 minut. Różnica to ok. 24 minut na pierwszą wersję listy. To kalkulacja przykładowa, nie pomiar z konkretnego zakładu.

Rola listy ewakuacyjnej z bramy

Lista ewakuacyjna InnerWeb powstaje ze skanów QR na bramie, odświeża się co 13 sekund i dzieli osoby na sześć grup: goście, kurierzy, dostawcy, pracownicy zakładu, firmy zewnętrzne (z zakładkami per firma) oraz niepewne. Osoba, która nie odbiła wyjścia, trafia do grupy niepewnych, a okno oznaczania takich osób wynosi 24 godziny. Wydruk jednej strony na grupę pozwala dowódcy akcji rozdać kartki koordynatorom w punkcie zbiórki.

Granice funkcji warto znać z góry. Lista pokazuje osoby na terenie na podstawie skanów na bramie, a nie ich położenie w budynku, i nie zastępuje procedury ewakuacji zakładu. Kompromisy listy rozstrzygają się na rzecz pokazania zbyt wielu osób, nie zbyt mało. Takie podejście wspiera spełnienie wymogu rzetelnej informacji dla służb i dostarcza dowodu do audytu, ale decyzje o ewakuacji i schronieniu zawsze podejmuje człowiek.

Najczęstsze błędy

Najczęściej spotykane luki to plan skopiowany sprzed lat bez uwzględnienia firm zewnętrznych, brak rozróżnienia ewakuacji i schronienia, oznakowanie niezgodne z wzorem oraz ćwiczenie bez raportu. Czwarta luka jest cichsza: wiedza o tym, kto zarządza którym budynkiem, rozproszona między działem technicznym, ochroną i najemcami. Zbierz ją w jednym rejestrze, zanim zażąda go organ.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy ustawa o ochronie ludności zastępuje instrukcję ewakuacji zakładu?

Nie. Ewakuacja zakładowa nadal opiera się na przepisach ochrony przeciwpożarowej i BHP oraz dokumentacji zakładu. Ustawa dodaje warstwę schronienia, ostrzegania i współpracy z organami.

Czy każdy zakład musi mieć schron?

Z odczytanych przepisów wynika, że budowle ochronne dotyczą przede wszystkim nowych inwestycji w budynkach użyteczności publicznej, gdy jest to uzasadnione i możliwe technicznie. Zakres dla konkretnego zakładu potwierdź z prawnikiem.

Czy lista ewakuacyjna z bramy zna położenie osoby w budynku?

Nie. Lista opiera się na skanach QR na bramie i pokazuje, kto jest na terenie zakładu. Położenie w budynku wymaga osobnego rozwiązania lokalizacyjnego.

Co jest dowodem do audytu ewakuacji?

Wydruk listy z ćwiczenia, zmierzony czas jej wykonania, wykaz osób niepewnych i sposób ich zamknięcia oraz raport z działaniami korygującymi.

Źródła

Zbudujmy dowód do audytu ewakuacji

Zapraszamy na rozmowę z zespołem InnerWeb. Pokażemy listę ewakuacyjną ze skanów bramy i wydruk dla koordynatorów na przykładzie Państwa terenu.

Porozmawiajmy