Podstawy: czym są oba elementy
Podstawą są Kodeks pracy (art. 237(3)) oraz rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Rozporządzenie wyróżnia szkolenie wstępne i okresowe. Szkolenie wstępne obejmuje instruktaż ogólny oraz instruktaż stanowiskowy i poprzedza dopuszczenie do pracy. Poniższe odpowiedzi mają charakter praktycznego wyjaśnienia, nie opinii prawnej, a w razie wątpliwości warto zapytać inspektora BHP lub prawnika.
Czym różni się instruktaż ogólny od stanowiskowego?
Instruktaż ogólny dotyczy zasad wspólnych dla wszystkich: przepisy i zasady BHP w zakładzie, ewakuacja, pierwsza pomoc, zgłaszanie zdarzeń. Instruktaż stanowiskowy dotyczy konkretnego stanowiska: zagrożeń, maszyn, bezpiecznych metod pracy i środków ochrony. Pierwszy może być wspólny dla wielu osób, drugi jest powiązany z miejscem i zadaniami.
Kto je prowadzi?
Zgodnie z rozporządzeniem instruktaż ogólny prowadzi służba BHP lub osoba wykonująca jej zadania, a instruktaż stanowiskowy osoba kierująca pracownikami albo wyznaczona przez pracodawcę, z odpowiednim doświadczeniem. Film nie zastępuje tej osoby. Dobrą praktyką jest użycie filmu do przygotowania, a rozmowę przy stanowisku do potwierdzenia, że pracownik zrozumiał.
Rola materiału online
Materiał online może skrócić i ujednolicić instruktaż ogólny: ten sam film dla każdej osoby, z testem sprawdzającym i zapisem wyniku. System szkoleniowy składa się z materiału (slajdy PDF lub wideo) i testu wielokrotnego wyboru, a wynik trafia do kartoteki. Zakład ocenia sam, czy i w jakim zakresie metoda zdalna wystarcza dla danej grupy pracowników. Wyjaśnienie tej kwestii warto skonsultować ze służbą BHP, bo rozstrzyga ją pracodawca.
Dla instruktażu stanowiskowego film jest przygotowaniem. Biblioteka materiałów wideo pozwala zebrać filmy z poszczególnych stanowisk w kategoriach, a rozmowa przy maszynie zostaje po stronie przełożonego.
Czy test wystarcza jako dowód instruktażu?
Test jest dowodem, że uczestnik odpowiedział na pytania, ale nie zastępuje potwierdzenia przez osobę prowadzącą instruktaż stanowiskowy. Połączenie testu i potwierdzenia przez przełożonego jest bezpieczniejsze niż każde z nich osobno.
Przykładowy czas elementów szkolenia wstępnego
Dokumentowanie
Odbycie instruktażu pracownik potwierdza pisemnym oświadczeniem, a dokumentacja jest przechowywana zgodnie z przepisami o aktach osobowych. Przy szkoleniach online oświadczenie może powstać w systemie, ale zakład musi ustalić, jak łączy je z dokumentacją pracowniczą. System zapisuje wynik, datę i przebieg szkolenia na tablecie, a zmiany wyników zostawiają ślad audytowy: kto i kiedy.
Dla firm zewnętrznych dochodzi współpraca pracodawców na jednym terenie (art. 208 Kodeksu pracy). Zakład gospodarz zwykle wymaga własnego instruktażu ogólnego od każdej osoby wchodzącej, niezależnie od szkoleń odbytych u pracodawcy macierzystego.
Najczęstsze pułapki
Pierwsza to uznanie jednego filmu za całe szkolenie wstępne. Druga to brak daty i podpisu osoby prowadzącej instruktaż stanowiskowy. Trzecia to brak wersji językowej dla osób, które nie rozumieją polskiego, co osłabia wartość dowodową. Czwarta to szkolenie na stanowisku, którego wykonawca nigdy nie będzie zajmował, bo zakres został przypisany grupowo. Piąta to pomijanie ponownego instruktażu po zmianie stanowiska lub procesu.
- film bez rozmowy przy stanowisku
- brak daty i podpisu prowadzącego
- szkolenie w języku, którego uczestnik nie rozumie
- zakres przypisany grupowo, nie do stanowiska
- brak powtórzenia po zmianie procesu
Kalkulacja przykładowa czasu szkolenia wstępnego
Kalkulacja przykładowa, zakład z założeniami: instruktaż ogólny jako film z testem 25 minut, instruktaż stanowiskowy przy maszynie 40 minut, potwierdzenie i podpis 5 minut. Razem około 70 minut na nowego pracownika. Ujednolicenie instruktażu ogólnego w formie nagrania odciąża służbę BHP z powtarzania tej samej treści, ale nie skraca instruktażu stanowiskowego, który zawsze wymaga obecności osoby prowadzącej.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy film może zastąpić instruktaż stanowiskowy?
Nie. Film przygotowuje do instruktażu, ale instruktaż stanowiskowy wymaga osoby kierującej pracownikami lub wyznaczonej przez pracodawcę.
Czy test online jest dowodem szkolenia?
Jest dowodem odpowiedzi uczestnika. Najlepiej łączyć go z potwierdzeniem przełożonego i oświadczeniem.
Jak udokumentować szkolenie online?
Zapisz datę, wynik testu, wersję materiału i oświadczenie. System zapisuje wynik i przebieg szkolenia na tablecie, a zmiany wyników zostawiają ślad audytowy.
Czy dodanie filmu stanowiskowego wymaga zmian w kodzie?
Nie. Dodanie filmu do biblioteki materiałów jest zmianą danych na instalacji.
Źródła
Uporządkujmy instruktaże w Państwa zakładzie
Pokażemy, jak połączyć film, test i potwierdzenie przełożonego w jeden zapis. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy