Scenariusz rodzajowy
Przypadek jest rodzajowy i nie opisuje konkretnego zakładu ani dostawcy. Zakład kluczowy w rozumieniu NIS2 (przemysł procesowy, kilkaset osób na zmianie) używa oprogramowania nadzorczego OT od zewnętrznego dostawcy. Dostawca ma prawo do zdalnej diagnostyki i dostarcza aktualizacje co kwartał.
W poniedziałek rano dostawca wykrywa u siebie nieautoryzowany dostęp do repozytorium, w którym buduje paczki aktualizacji. Nie wie jeszcze, czy ostatnia paczka została zmodyfikowana. Wie natomiast, że trafiła do kilkunastu klientów, w tym do zakładu z przypadku.
Terminy zgłoszeń z art. 23 NIS2
Dla incydentu poważnego art. 23 dyrektywy (UE) 2022/2555, wdrożonego do ustawy o KSC (Dz.U. 2026 poz. 252), przewiduje trzy terminy: wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, powiadomienie o incydencie w ciągu 72 godzin od wykrycia oraz sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od powiadomienia. Zgłoszenia trafiają do właściwego CSIRT przez system S46.
Dla dotychczasowych operatorów usług kluczowych zasady zgłaszania incydentów poważnych według nowych przepisów obowiązują od 3 października 2026 r., a pozostałe obowiązki rozdziału 3 podmioty realizują do 3 kwietnia 2027 r. Kary pieniężne co do zasady można nakładać od 3 kwietnia 2028 r., ale organy oczekują dojrzałych procesów wcześniej.
- Wczesne ostrzeżenie: do 24 godzin od wykrycia.
- Powiadomienie o incydencie: do 72 godzin od wykrycia.
- Sprawozdanie końcowe: w ciągu miesiąca od powiadomienia.
- Kary art. 34 dyrektywy: do 10 mln EUR lub 2% obrotu dla podmiotów kluczowych.
Czas do poinformowania zakładu przez dostawcę
Kalkulacja przykładowa godzin
Kalkulacja przykładowa ma pokazać skalę problemu, a nie ustalić wykładnię prawną. Moment, od którego zakład „wykrywa” incydent u dostawcy, powinien potwierdzić prawnik lub właściwy CSIRT. Dla ostrożności przyjmujemy, że zegar zakładu biegnie od chwili, gdy zakład dowiaduje się o incydencie mogącym go dotyczyć i ocenia go jako poważny.
Założenia
Poniedziałek 08:00: dostawca wykrywa włamanie. Wariant A: umowa zobowiązuje dostawcę do poinformowania zakładu w ciągu 4 godzin, więc zakład dowiaduje się o 12:00. Wariant B: umowa nie ma klauzuli, a dostawca informuje klientów po zakończeniu własnej analizy, po 30 godzinach, czyli we wtorek o 14:00.
- Czas przekazania informacji przez dostawcę: wariant A 4 godziny, wariant B 30 godzin.
- Czas oceny wagi incydentu po stronie zakładu: 6 godzin.
- Termin wczesnego ostrzeżenia: 24 godziny od chwili wiedzy zakładu.
Wynik
W wariancie A zakład dowiaduje się o 12:00 i kończy ocenę o 18:00. Do końca doby od wiedzy zostaje mu 18 godzin na przygotowanie i wysłanie wczesnego ostrzeżenia. W wariancie B zakład dowiaduje się we wtorek o 14:00 i kończy ocenę o 20:00, zostaje 18 godzin, ale w tym czasie dostawca stracił już 30 godzin na zamykanie dostępów, a zakład nie mógł odciąć zdalnego dostępu ani zatrzymać aktualizacji.
Różnica nie tkwi więc w liczbie godzin na formularz, tylko w liczbie godzin, w których zakład działa bez wiedzy. W wariancie B zagrożony system pracował 26 godzin dłużej niż w wariancie A (30 minus 4). Kalkulacja przykładowa, wartości zależą od umowy i od oceny incydentu.
Co zakład robi w pierwszych godzinach
Po otrzymaniu informacji zakład powinien przejść ścieżkę zdefiniowaną w procedurze reagowania. Pierwsze kroki to odcięcie zdalnego dostępu dostawcy, wstrzymanie instalacji aktualizacji, inwentaryzacja miejsc, w których zainstalowano ostatnią paczkę, i porównanie sum kontrolnych z wartościami podanymi osobnym kanałem.
Równolegle zespół ocenia, czy incydent spełnia kryteria poważnego, i przygotowuje wczesne ostrzeżenie. Wczesne ostrzeżenie nie wymaga pełnej analizy: wystarczy wskazanie, że incydent może mieć charakter przestępczy lub transgraniczny, i podstawowe informacje. Analizę i kolejne zgłoszenie uzupełnia się w terminie 72 godzin.
Terminy zgłoszeń incydentu poważnego (art. 23 NIS2)
Wnioski dla umów i procedur
Pierwszy wniosek: klauzula o zgłaszaniu incydentów powinna wskazywać termin krótszy niż okno zakładu, na przykład 4–8 godzin od wykrycia, kanał kontaktu całodobowy i zakres informacji. Drugi: dostawca powinien udostępniać sumy kontrolne paczek osobnym kanałem, aby zakład mógł szybko zweryfikować integralność. Trzeci: procedura zakładu powinna zawierać gotowy szablon wczesnego ostrzeżenia i listę osób kontaktowych (ustawa wymaga wyznaczenia co najmniej dwóch).
Czwarty wniosek dotyczy dowodów. Po zdarzeniu audytor zapyta, kiedy zakład dowiedział się o incydencie, kto podjął decyzję i na jakiej podstawie. Rejestr zdarzeń z czasem i autorem decyzji wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu.
Kalkulacja przykładowa: czas bez wiedzy o incydencie u dostawcy
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Wykrycie incydentu u dostawcy | poniedziałek 08:00 |
| Przekazanie informacji w wariancie A | 4 godziny |
| Przekazanie informacji w wariancie B | 30 godzin |
| Ocena wagi incydentu po stronie zakładu | 6 godzin |
Wynik: Wariant A: zakład działa bez wiedzy 4 godziny, wariant B: 30 godzin; różnica 26 godzin.
Uwaga: Kalkulacja przykładowa. Moment rozpoczęcia biegu terminu dla zakładu potwierdź z prawnikiem lub CSIRT.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od kiedy liczy się 24 godziny, gdy incydent zdarzył się u dostawcy?
Przepis liczy od wykrycia incydentu poważnego przez podmiot. Przy incydencie u dostawcy moment ten należy potwierdzić z prawnikiem lub CSIRT. Zapisz w umowie krótki termin przekazania informacji przez dostawcę.
Czy wczesne ostrzeżenie wymaga pełnej analizy?
Nie. Wystarczą podstawowe informacje i wskazanie, czy incydent może mieć charakter przestępczy lub transgraniczny. Pełną analizę podaje się w powiadomieniu w ciągu 72 godzin.
Jaka jest maksymalna kara?
Art. 34 NIS2 przewiduje dla podmiotów kluczowych do 10 mln EUR lub 2% światowego obrotu. W Polsce większość kar można nakładać od 3 kwietnia 2028 r.
Źródła
Przygotuj zakład na incydent u dostawcy
Pomożemy zapisać terminy w umowach i procedurze oraz zbudować rejestr zdarzeń jako dowód do audytu. Umów rozmowę z InnerWeb.
Porozmawiajmy