Pseudonim przypadku i punkt wyjścia
Podmiot z przypadku to przedsiębiorstwo wodociągowe średniej wielkości, około 300 pracowników, dostarczające wodę pitną kilkudziesięciu tysiącom odbiorców. Sektor wody pitnej należy do sektorów kluczowych NIS2, więc zakładamy status podmiotu kluczowego. Opis jest rodzajowy i nie odnosi się do konkretnego zdarzenia ani firmy.
Architektura jest typowa: sieć biurowa z serwerami plików i pocztą, oddzielona zaporą od sieci sterowania, w której pracują sterowniki i system nadzoru (SCADA) kilku stacji uzdatniania. Segmentacja istnieje, ale ma jeden wyjątek: stanowisko inżynierskie, z którego służby utrzymania ruchu łączą się do obu sieci. Seria norm ISA/IEC 62443 (dobrowolna) opisuje właśnie takie wąskie gardła jako obszary do podziału na strefy i kanały.
Godziny 0–6: wykrycie, izolacja i pierwsza ocena
O 16:40 dyżurny IT dostaje zgłoszenia o niedostępnych plikach, a o 17:05 pojawia się żądanie okupu. Pierwsza decyzja dotyczy izolacji: odcięcie sieci biurowej od internetu i od sieci sterowania. Kosztuje utratę zdalnego wglądu, ale chroni stacje. Decyzję podejmuje wyznaczony kierownik zmiany, bo pytanie do zarządu w piątkowy wieczór zabrałoby godziny.
Równolegle zaczyna się najważniejsza dla klasyfikacji kwestia: czy zdarzenie dotyka usługi kluczowej. Operator stacji zgłasza opóźnienia w wizualizacji, ale sterowniki nadal prowadzą proces automatycznie. Zespół przechodzi na obsługę lokalną, wysyła ludzi na stacje i prowadzi dziennik decyzji z godziną każdej. Ten dziennik będzie później podstawą osi czasu w zgłoszeniu i sprawozdaniu.
Tu warstwa fizyczna ma znaczenie: kierownik musi wiedzieć, kto jest na terenie stacji i jakie prace trwają, zanim odetnie zdalny dostęp lub zmieni tryb sterowania. System zezwoleń na prace pokazuje otwarte zezwolenia i osoby przypisane do miejsca, co skraca telefony kontrolne. To dostarczenie informacji, nie decyzja za kierownika.
Przykładowa oś decyzji: godzina od wykrycia
Godziny 6–24: kwalifikacja i wczesne ostrzeżenie
Do godziny 12 trzeba rozstrzygnąć, czy to incydent poważny. Ustawa o KSC wymaga wczesnego ostrzeżenia niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, a zgłoszenia przez system S46 do właściwego zespołu CSIRT. Kryteria poważnego incydentu podmiot opisuje w procedurze, a przypadek spełnia je przez zakłócenie funkcjonowania usługi: biuro jest sparaliżowane, rozliczenia z odbiorcami stoją, a wpływ na sterowanie jest niewyjaśniony.
Reguła praktyczna jest taka: w razie wątpliwości zgłaszamy i dopisujemy, że ocena trwa. Wczesne ostrzeżenie ma charakter wstępny i jego wypełnienie jest krótsze niż pełne zgłoszenie. W tej kolejności wpisujemy: podejrzenie ataku złośliwym oprogramowaniem typu ransomware, brak potwierdzonego wpływu na sterowanie, podjęte kroki izolacji, brak podstaw do podejrzenia skutków transgranicznych. O 11:10 w sobotę osoba kontaktowa składa wczesne ostrzeżenie, czyli po około 18,5 godziny od wykrycia, z zapasem 5,5 godziny.
W tym samym oknie zapadają decyzje biznesowe: komunikat dla odbiorców, informacja dla organu nadzoru sanitarnego, jeśli ryzyko dotyczy jakości wody, oraz zawiadomienie organów ścigania. Zakres obowiązków poza KSC zależy od przepisów sektorowych i umów, więc zespół prawny dostaje to zadanie od razu.
Godziny 24–72: potwierdzenie zasięgu i zgłoszenie incydentu
Niedzielą analitycy ustalają, że szyfrowanie objęło serwery biurowe, a stanowisko inżynierskie zostało użyte jako przystanek, jednak sterowniki i system nadzoru stacji nie zostały zmodyfikowane. To ważna zmiana oceny, którą zgłoszenie musi odzwierciedlić: wpływ na usługę dotyczy procesów biurowych, a sterowanie wymaga dalszych badań.
Zgłoszenie incydentu poważnego składa się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia. W przypadku nasz zespół składa je w poniedziałek o 13:30, czyli po około 69 godzinach, z około trzema godzinami zapasu na akceptację zarządu. Zgłoszenie aktualizuje wczesne ostrzeżenie o ocenę powagi, wskaźniki zagrożenia i potwierdzony zasięg.
Do 72. godziny zespół ma gotowy pakiet dowodowy: kopie logów zapory i serwerów, dziennik decyzji, listę wyłączonych systemów, listę osób obecnych na stacjach i listę prac, które zawieszono. Dopiero ten pakiet pozwala po miesiącu napisać sprawozdanie końcowe bez rekonstrukcji z pamięci.
Zapas do terminu: przykład bez przygotowania i z przygotowaniem
- Bez przygotowania
- Z przygotowaniem
Efekt przypadku i wnioski
W kalkulacji przykładowej przedsiębiorstwo dotrzymuje obu terminów, a odbudowa biura trwa osiem dni. Najcenniejsze okazały się cztery rzeczy: wyznaczony kierownik zmiany z prawem do izolacji, szablon wczesnego ostrzeżenia gotowy wcześniej, dziennik decyzji prowadzony od pierwszej godziny oraz tryb obsługi lokalnej przećwiczony na stacjach.
Wnioski do planu naprawczego dotyczyły segmentacji stanowiska inżynierskiego, uwierzytelniania wieloskładnikowego dla dostępu zdalnego oraz kopii zapasowych odseparowanych od sieci biurowej. To zakres zgodny z art. 21 dyrektywy (UE) 2022/2555 o środkach zarządzania ryzykiem. InnerWeb nie zastępuje tych środków. Jego rola to dowód z warstwy organizacyjnej i fizycznej: kto, gdzie i na jakiej podstawie pracował w trakcie incydentu.
Kalkulacja przykładowa osi czasu zgłoszeń
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Wykrycie incydentu | piątek 16:40 czas lokalny |
| Wczesne ostrzeżenie | sobota 11:10 czas lokalny |
| Zgłoszenie incydentu | poniedziałek 13:30 czas lokalny |
Wynik: Wczesne ostrzeżenie po ok. 18,5 h (zapas 5,5 h do 24 h), zgłoszenie po ok. 69 h (zapas ok. 3 h do 72 h).
Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach rodzajowych. Terminy graniczne wynikają z art. 11 ustawy o KSC (Dz.U. 2026 poz. 252) i art. 23 dyrektywy NIS2 (dyrektywa (UE) 2022/2555); nie jest to dokumentacja rzeczywistego zdarzenia.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy w opisanym przypadku zawsze trzeba zgłosić incydent?
Zgłasza się incydenty poważne, a ocenę przeprowadza podmiot według własnej procedury i kryteriów z przepisów. W razie wątpliwości praktyka jest taka, by złożyć wczesne ostrzeżenie i uzupełnić je po zakończeniu oceny.
Czy sieć OT musi być objęta zgłoszeniem?
Zgłoszenie dotyczy incydentu w usłudze podmiotu, więc wpływ na sieć sterowania trzeba ocenić i opisać, także gdy ostatecznie okaże się, że go nie było.
Czy InnerWeb składa zgłoszenie za wodociągi?
Nie. Zgłoszenie składa osoba kontaktowa podmiotu w S46. InnerWeb dostarcza zapisów zezwoleń i obecności jako dowodu do audytu dla warstwy fizycznej.
Źródła
Porozmawiajmy o dowodach do zgłoszeń
Pokażemy, jak rejestr zdarzeń fizycznych, lista osób na terenie i powiadomienia z InnerWeb uzupełniają dokumentację incydentu. Umów krótką rozmowę z zespołem InnerWeb®.
Porozmawiajmy