InnerWeb
Przejdź do treści

Rejestr zasobów w elektrociepłowni po atakach z grudnia 2025 roku

Dwudziestego dziewiątego grudnia 2025 roku w Polsce doszło do skoordynowanych ataków na sektor energii, które według CERT Polska objęły co najmniej 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, spółkę produkcyjną i dużą elektrociepłownię. Ten przypadek rodzajowy pokazuje, jak elektrociepłownia będąca podmiotem kluczowym NIS2 buduje rejestr zasobów i wybiera punkty monitoringu oraz ile pracy to kosztuje.

30+
farm w atakach z 29.12.2025
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 55–56
254 h
nakład pracy na rejestr (przykład)
Źródło: kalkulacja przykładowa

Sytuacja wyjściowa: elektrociepłownia jako podmiot kluczowy

Opisujemy przypadek rodzajowy, zbudowany z typowych warunków elektrociepłowni należącej do grupy energetycznej: podmiot kluczowy NIS2, jeden obiekt w pierwszym kroku, kolejne obiekty w planie. Dostawy ciepła obsługuje kilka kotłów, turbina parowa, układy uzdatniania wody, rozdzielnie i szafy sterownicze rozmieszczone w kilku budynkach oraz na placu. Wokół instalacji pracują stale firmy zewnętrzne: serwis automatyki, dostawcy urządzeń, wykonawcy remontów.

Zakład ma dokumentację projektową i rejestry utrzymania ruchu, ale nie ma jednego rejestru zasobów, który łączyłby urządzenia IT i OT z ich lokalizacją, właścicielem i krytycznością. Część sterowników figuruje w arkuszu działu automatyki, część w systemie utrzymania ruchu, a część tylko w pamięci kilku osób. Ostatnia pełna inwentaryzacja sieci przemysłowej była robiona przy modernizacji, kilka lat temu.

Co zmieniły ataki z 29 grudnia 2025 roku

Raport roczny CERT Polska za 2025 rok (s. 55–56) opisuje pierwsze w historii Polski skoordynowane, sabotażowe ataki na sektor energii. Dotknęły one co najmniej 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, spółki produkcyjnej oraz dużej elektrociepłowni dostarczającej ciepło prawie pół miliona odbiorców. Skutki objęły systemy IT i fizyczne urządzenia przemysłowe, lecz nie wpłynęły na bieżącą produkcję energii i dostawy ciepła. Atak nastąpił w okresie niskich temperatur i zamieci, kiedy zakłócenie byłoby szczególnie dotkliwe.

Dla zakładów podobnych do naszej elektrociepłowni wynikają stąd dwa wnioski. Po pierwsze, ataki sięgają do sterowników i urządzeń komunikacyjnych, więc inwentaryzacja ograniczona do serwerów i stacji roboczych jest niewystarczająca. Po drugie, zdolność szybkiego przywrócenia pracy zależy od tego, czy personel wie, jakie urządzenia ma, jak są połączone i jak wyglądały ich nastawy wcześniej.

Stan prawny uzupełnia obraz. Ustawa z 23 stycznia 2026 roku o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) obowiązuje od 3 kwietnia 2026 roku. Podmioty kluczowe powinny zrealizować obowiązki z rozdziału o systemie zarządzania bezpieczeństwem informacji, w tym analizę zasobów, do 3 kwietnia 2027 roku, a pierwszy audyt jest przewidziany na kwiecień 2028 roku.

Nakład pracy na rejestr zasobów (kalkulacja przykładowa)

Nakład pracy na rejestr zasobów (kalkulacja przykładowa)Wykres poziomy podziału 254 godzin pracy na pięć etapów budowy rejestru zasobów020406080godzinObchód terenowyObchód terenowy: 80 godzin80Konfiguracja punktówmonitoringuKonfiguracja punktów monitoringu: 72 godzin72Warsztaty krytycznościWarsztaty krytyczności: 48 godzin48Dane z dokumentacjiDane z dokumentacji: 30 godzin30Przegląd i dowodyPrzegląd i dowody: 24 godzin24
Źródło: Kalkulacja przykładowa: 600 zasobów, 12 punktów monitoringu

Rozwiązanie: rejestr zasobów w trzech warstwach

Zespół elektrociepłowni, w składzie kierownik automatyki, specjalista cyberbezpieczeństwa, kierownik utrzymania ruchu i przedstawiciel bezpieczeństwa operacyjnego, przyjął założenie, że rejestr ma służyć trzem celom: analizie ryzyka, reagowaniu na incydenty i dowodom do audytu. Zbudowano go w trzech warstwach, które można prowadzić równolegle.

Warstwa 1: urządzenia i ich właściciele

Każdy sterownik, panel, przełącznik, router, modem i serwer dostaje rekord z producentem, rolą w procesie, wersją oprogramowania układowego, właścicielem po stronie zakładu i informacją, kto ma do niego dostęp serwisowy. Szczególną uwagę poświęcono urządzeniom komunikacyjnym i dostępom zdalnym, ponieważ publiczne opisy ataków na obiekty energetyczne wskazują na wykorzystanie domyślnych danych dostępowych i usług zdalnych jako drogi do sieci OT.

Warstwa 2: lokalizacja i powiązania

Każdy rekord dostaje lokalizację ze słownika zakładu: budynek, pomieszczenie, szafa. Zapisano też powiązania: która turbina zależy od którego sterownika, które uzdatnianie od którego zasilania. Tę warstwę zbudowano w oparciu o logikę ISA/IEC 62443-3-2, czyli ocenę ryzyka i podział na strefy i kanały, co ułatwia późniejszy opis granic stref.

Warstwa 3: punkty monitoringu i dowody

Na podstawie krytyczności wybrano punkty, w których wartościowy jest monitoring ruchu i zmian: styki między siecią zakładową a OT, połączenia zdalnego dostępu, sterowniki turbiny i uzdatniania. Każdy punkt ma przypisanego właściciela alarmu i opis normalnego zachowania, który stanowi linię bazową. Zmiany w rejestrze zapisywane są ze śladem autora i czasu.

Rola lokalizacji i danych o ruchu osób

W elektrociepłowni nie wystarczy wiedzieć, że sterownik istnieje. Trzeba wiedzieć, kto przy nim pracuje. InnerWeb pełni tu rolę niezależnej nakładki: zezwolenia, uprawnienia i szkolenia obsługuje system zakładu, a platforma dokłada lokalizację i monitoring ruchu na wspólnym planie zakładu. Nie wymaga to wymiany obecnych systemów, a integracje robi się dopiero wtedy, gdy zakład ma taką potrzebę.

Lokalizacja pracowników opiera się na nadajnikach BLE i działa bez GPS; pozycja powstaje z sygnałów wielu nadajników. Dzięki temu rekord zasobu można zestawić z obecnością osób w jego pobliżu w czasie wykonywania prac serwisowych. Dane zostają u klienta: miejsce pracy systemu wybiera zakład, serwer własny albo chmura. Dla obiektu z wymaganiami NIS2 to często decydujący argument.

Kalkulacja przykładowa: nakład pracy na rejestr i monitoring

Poniższa kalkulacja przykładowa opiera się na jawnych założeniach i nie pochodzi z pomiaru w konkretnym zakładzie. Przyjęto 600 zasobów OT i IT w jednym obiekcie, 12 punktów monitoringu oraz pracę zespołu własnego z udziałem integratora.

Obchód terenowy z weryfikacją na miejscu zajmuje 8 minut na zasób, co daje 80 godzin. Kompletowanie danych z dokumentacji i rejestrów to 3 minuty na zasób, czyli 30 godzin. Trzy warsztaty klasyfikacji krytyczności po 4 godziny z udziałem 4 osób to 48 osobogodzin. Konfiguracja 12 punktów monitoringu po 6 godzin daje 72 godziny, a przegląd końcowy i skompletowanie dowodów to 24 godziny. Razem 254 godziny, czyli około 32 dni roboczych jednej osoby.

Po pierwszym przeglądzie aktualizacja rejestru przechodzi w tryb ciągły: zmiany wynikają z zezwoleń na prace, zgłoszeń i modernizacji, a nie z kolejnych inwentaryzacji od zera. Nakład ciągły zależy od tempa zmian w zakładzie.

Efekt i wnioski

Efektem jest rejestr, który w razie incydentu odpowiada na pytania pierwszej godziny: jakie urządzenia są na styku, kto je serwisuje, czy ktoś był przy nich fizycznie, jak wyglądały nastawy. Skraca to czas klasyfikacji zdarzenia, a ten ma znaczenie, bo art. 23 dyrektywy NIS2 wymaga wczesnego ostrzeżenia w ciągu 24 godzin, powiadomienia o incydencie w ciągu 72 godzin i sprawozdania końcowego w ciągu miesiąca.

Wnioski dla podobnych zakładów są cztery. Zaczynamy od urządzeń na styku IT i OT oraz dostępów zdalnych. Zapisujemy właściciela każdego zasobu. Dołączamy lokalizację, bo ona łączy rejestr z pracami serwisowymi i ruchem ludzi. Rejestr prowadzimy w sposób, który zostawia ślad zmian, bo to on stanowi dowód do audytu. Opisany przypadek jest rodzajowy i nie dowodzi skuteczności wobec konkretnego ataku.

Kalkulacja przykładowa

Nakład pracy na rejestr zasobów i punkty monitoringu

Założenia
ParametrWartość
Liczba zasobów600 szt.
Obchód terenowy8 min na zasób
Dane z dokumentacji3 min na zasób
Warsztaty krytyczności3 x 4 godz. x 4 osoby osobogodzin
Punkty monitoringu12 x 6 godzin
Przegląd i dowody24 godzin

Wynik: 254 godziny, około 32 dni roboczych jednej osoby

Uwaga: Kalkulacja przykładowa na jawnych założeniach, nie pomiar w konkretnym zakładzie.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy rejestr zasobów jest wymagany przez NIS2?

Dyrektywa wymienia w art. 21 zarządzanie aktywami wśród środków zarządzania ryzykiem, a polska ustawa wymaga analizy zasobów w ramach systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji. Rejestr wspiera spełnienie tego wymogu i dostarcza dowodu do audytu.

Od czego zacząć, jeśli mamy kilka tysięcy urządzeń?

Od urządzeń na styku IT i OT, dostępów zdalnych i sterowników procesów krytycznych. Resztę dopisujemy w kolejnych iteracjach, wraz ze zmianami w zakładzie.

Czy trzeba aktywnie skanować sterowniki?

Nie. W sieciach OT unikamy aktywnego skanowania wrażliwych urządzeń. Dane zbieramy z dokumentacji, obchodu i obserwacji pasywnej.

Gdzie przechowywane są dane o lokalizacji?

Miejsce pracy systemu wybiera zakład: serwer własny w kontenerach Docker albo chmura. Dane zostają u klienta.

Źródła

Zbuduj rejestr zasobów swojego zakładu

Porozmawiaj z zespołem InnerWeb o rejestrze zasobów z lokalizacją i punktami monitoringu. Pokażemy, jak dołożyć nakładkę do obecnych systemów bez ich wymiany.

Porozmawiajmy