Dla kogo i na jakiej podstawie
Rekomendacje adresujemy do dyrektora zakładu, który odpowiada za ciągłość produkcji i środki finansowe, oraz do CISO i kierownika automatyki, którzy projektują i testują rozwiązanie. Pełnomocnik NIS2 znajdzie tu elementy do dokumentacji ciągłości działania.
Podstawy są trzy. Seria ISA/IEC 62443 dla właściciela instalacji: program bezpieczeństwa (62443-2-1) i wymagania systemowe (62443-3-3), w tym wymóg podstawowy FR7 dotyczący dostępności zasobów. ISO/IEC 27001:2022 z załącznikiem A zawierającym 93 środki, wśród nich zarządzanie kopiami zapasowymi i gotowość ICT do ciągłości. ISO 22301:2019 dla systemu zarządzania ciągłością: analiza wpływu na działalność, strategie, ćwiczenia i testy.
Wszystkie trzy normy są dobrowolne i same w sobie nie dowodzą zgodności z NIS2, ale stanowią szkielet dowodów do audytu. Art. 8 ust. 1 ustawy o KSC wymaga wdrażania, dokumentowania, testowania i utrzymywania planów ciągłości działania oraz planów odtworzenia.
Rekomendacja 1: zasada 3-2-1 z kopią offline
Trzy kopie danych, na dwóch różnych nośnikach, jedna poza lokalizacją lub odłączona od sieci. W zakładzie przemysłowym warunek offline jest najważniejszy: kopia dostępna z domeny produkcyjnej zostanie zaszyfrowana razem z serwerami. Odłączenie może być fizyczne (nośnik wyjmowany po zapisie) albo logiczne (niezmienialne repozytorium z osobnymi poświadczeniami).
Uzasadnienie: przy atakach ransomware celem są także repozytoria kopii. Rekomendujemy osobne konto i osobny system uwierzytelniania dla zarządzania kopiami, bez użycia kont administratorów domeny.
Zasada 3-2-1: wymagane elementy
Rekomendacja 2: kopie konfiguracji PLC, HMI i urządzeń sieciowych
Kopia serwera nie zawiera programów sterowników, parametrów napędów ani konfiguracji przełączników i zapór. Zalecamy cykliczny eksport projektów po każdej zmianie i co najmniej raz w kwartale, z numerem wersji, datą i podpisem osoby zatwierdzającej.
Do kopii należą też: obrazy stacji inżynierskich, instalatory oprogramowania w używanych wersjach, klucze licencyjne i zapis haseł dostępu przechowywany w sejfie poza siecią zakładową. Bez tego odbudowa stacji SCADA wydłuża się o dni.
Rekomendacja 3: RTO i RPO uzgodnione z ruchem
Czas odtworzenia (RTO) i dopuszczalna utrata danych (RPO) powinny wynikać z analizy wpływu na działalność wg ISO 22301, a nie z ustawień oprogramowania do kopii. Ruch decyduje, ile godzin zakład wytrzyma bez wizualizacji czy bez systemu planowania, IT dobiera technologię.
Praktyka: tabela systemów krytycznych z kolumnami RTO, RPO, właściciel, sposób pracy zastępczej i data ostatniego testu. Tabela trafia do planu reakcji i jest przeglądana raz w roku.
Rekomendacja 4: test odtwarzania co kwartał
Norma ISO 22301 wymaga ćwiczeń i testów, a art. 8 ustawy o KSC wymienia testowanie planów odtworzenia. Rekomendujemy test odtworzenia w izolowanym środowisku co kwartał dla systemów najwyższego priorytetu i raz w roku dla pozostałych. Test kończy się protokołem: co odtworzono, w jakim czasie, czego zabrakło.
Zdarzenia z praktyki pokazują, że najczęściej brakuje haseł, licencji albo zgodnej wersji oprogramowania. Takie braki są wartościowym wynikiem testu, bo da się je usunąć przed incydentem.
Rekomendacja 5: ochrona samych kopii i dostępu do nich
Kopie zawierają dane, które po wycieku są równie wartościowe jak oryginały, więc wymagają szyfrowania w spoczynku i kontroli dostępu. Zalecamy rejestr osób z uprawnieniami do kopii, uwierzytelnianie wieloskładnikowe i alarm przy próbie usunięcia lub zmiany retencji.
Dostęp zdalny dostawców do systemów kopii traktujemy jak dostęp do OT: osobne poświadczenia, czasowe nadawanie uprawnień i zapis sesji. W Polsce w 2025 r. CERT Polska notował 8 367 unikalnych hostów OT widocznych z internetu, więc ekspozycję usług zdalnych trzeba sprawdzać regularnie.
Kolejność wdrożenia przy ograniczonym budżecie
Jeśli budżet i zasoby ograniczają tempo, kolejność zalecamy taką: najpierw kopia offline serwerów krytycznych, potem kopie konfiguracji PLC i obrazy stacji SCADA, następnie uzgodnienie RTO i RPO, na końcu automatyzacja testów. Pierwsze dwa kroki dają największy skok odporności przy najmniejszym koszcie. Szczegółowe praktyki i checklistę znajdziesz w osobnym opracowaniu o dobrych praktykach kopii zapasowych systemów OT.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy kopia w chmurze spełnia wymóg kopii offline?
Tylko gdy repozytorium jest niezmienialne i dostępne z osobnych poświadczeń, a zakład ocenił ryzyko usługodawcy w łańcuchu dostaw. Sama synchronizacja z chmurą często propaguje zaszyfrowane pliki.
Jak często robić kopię konfiguracji sterowników?
Po każdej zmianie programu i co najmniej raz w kwartale, z porównaniem wersji. Częstotliwość wynika z RPO uzgodnionego z ruchem.
Czy certyfikat ISO 27001 oznacza zgodność z NIS2?
Nie. Certyfikat wspiera wdrożenie systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, ale zgodność z ustawą o KSC ocenia się odrębnie, na podstawie dowodów.
Źródła
Uporządkuj plan ciągłości zakładu
Porozmawiaj z zespołem InnerWeb o tym, jak niezależny system zezwoleń i lokalizacji uzupełnia plan odtwarzania Twojego zakładu.
Porozmawiajmy