Dla kogo i na jakiej podstawie
Rekomendacje kierujemy do dyrektora zakładu, kierownika BHP i bezpieczeństwa procesowego, szefa utrzymania ruchu oraz pełnomocnika NIS2. Łańcuch powiadomień jest tą częścią planu reagowania, którą ćwiczy się najrzadziej, a która najczęściej zawodzi, bo opiera się na liście osób i telefonów.
Podstawą są funkcje systemu InnerWeb: alarm bezruchu, który powiadamia osoby odpowiedzialne i tworzy zezwolenie alarmowe, alarm SOS z łańcuchem komunikatora i telefonów PBX oraz reguły automatyzacji typu jeśli-to. Od strony organizacyjnej podstawą jest norma ISO 22301 o ciągłości działania, dobrowolna, ale wskazująca plany reagowania, ćwiczenia i przeglądy, oraz ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, która włącza syreny i urządzenia nagłaśniające przedsiębiorców w system alarmowania (art. 71).
Siedem rekomendacji
Rekomendacje są uporządkowane od decyzji organizacyjnych do testów.
1. Zdefiniuj role, nie nazwiska
Każdy węzeł łańcucha ma rolę: kierujący akcją, dyżurny komunikacji, koordynator BHP, szef utrzymania ruchu, osoba do kontaktu z CSIRT. Rola ma imiennego zastępcę.
Dzięki temu urlop, zmiana grafiku czy rotacja nie wymagają przepisywania procedury, tylko zmiany przypisania osoby do roli.
2. Ustal jednego nadawcę komunikatu
W kryzysie najgorsze są sprzeczne informacje. Niech komunikat alarmowy wychodzi z jednego miejsca: z szablonu zatwierdzonego przez kierownictwo i uruchamianego przez dyżurnego komunikacji.
Pozostałe osoby przekazują dalej ten sam tekst. Mniej wersji to mniej błędów i mniej pytań zwrotnych.
3. Powiadamiaj równolegle, nie kolejno
Pierwszy sygnał (push, komunikat na kanale zespołu) powinien dotrzeć do całego kręgu jednocześnie. Kolejność obdzwaniania zostaw tylko dla warstwy telefonicznej.
Kalkulacja przykładowa dla 12 osób i 45 sekund na rozmowę daje 9 minut kolejnego obdzwaniania. Równoległe telefony na czterech liniach skracają to do ok. 1,3 minuty.
4. Ustal progi eskalacji i trzymaj się ich
Brak potwierdzenia po określonym czasie uruchamia kolejny krok: SMS, telefon, zastępca, kierownictwo. Progi dobierz do wagi zdarzenia, a dla zdarzeń zagrażających życiu skracaj je do minut.
Przykładowa drabina, rekomendacja a nie wymóg prawny: 0 min push do dyżurnego, 2 min SMS, 5 min telefon PBX, 8 min zastępca, 13 min kierownictwo.
5. Zapewnij kanały zapasowe
Zakładaj, że sieć komórkowa, e-mail lub komunikator mogą być niedostępne, zwłaszcza w incydencie cyber. Kanałem zapasowym może być telefon stacjonarny, radiotelefon, syrena lub osobiste dotarcie gońca.
Nie obiecuj alarmu poza zasięgiem sieci bez rozwiązania zasięgowego. Sprawdź zasięg na obchodach i w miejscach pracy w osamotnieniu.
6. Zautomatyzuj to, co powtarzalne, zostaw człowiekowi decyzję
Reguły jeśli-to składa się w kreatorze, bez programowania: zdarzenie (alarm, bezruch, SOS, harmonogram), opcjonalny filtr i akcja (e-mail, push, powiadomienie zespołu, webhook, otwarcie zezwolenia z szablonu).
Reguły nie zastępują decyzji człowieka w pracach niebezpiecznych. Automatyzuj rozsyłanie i dokumentowanie, a decyzje o ewakuacji i wezwaniu służb zostaw ludziom.
7. Ćwicz i dokumentuj
Test łańcucha co kwartał, z rotacją ról i nieznanym terminem dla części odbiorców. Po każdym teście zapisz czasy, nieodebrane powiadomienia i poprawki.
Rejestry wysyłek i połączeń dają ślad audytowy. Dokumentowanie, testowanie i utrzymywanie planów ciągłości działania wynika z wymogów dla podmiotów objętych krajowym systemem cyberbezpieczeństwa.
Przykładowa drabina eskalacji
Typowe błędy
Najczęstsze błędy w łańcuchach powiadomień wynikają z organizacji, nie z techniki.
- Lista telefonów aktualizowana raz w roku, a rotacja pracowników trwa cały rok.
- Jedna osoba na kluczowej roli bez zastępcy.
- Alarm wysyłany jednym kanałem, bez potwierdzenia odbioru.
- Brak testu z udziałem firm zewnętrznych, które na terenie zakładu stanowią znaczną część osób.
- Komunikaty pisane w chwili zdarzenia zamiast z szablonów.
Jak zacząć w dwa tygodnie
W pierwszym tygodniu spisz role, zastępców i kanały oraz ustal pięć rodzin zdarzeń. W drugim skonfiguruj szablony i reguły, przeprowadź test w wąskim gronie i popraw listę. Pełne etapy wdrożenia opisaliśmy w materiale o uwagach wdrożeniowych systemu alarmowego, a zasady komunikacji w materiale o dobrych praktykach komunikacji kryzysowej.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Ile kanałów powiadamiania jest potrzebne?
Co najmniej dwa niezależne oraz jeden zapasowy niezależny od sieci komórkowej. Zestaw dobierz do zdarzeń, które realnie mogą wystąpić.
Czy ISO 22301 jest obowiązkowa?
Nie, to norma dobrowolna. Wymogi dotyczące planów ciągłości działania dla podmiotów objętych krajowym systemem cyberbezpieczeństwa wynikają z ustawy, a norma pomaga je uporządkować.
Czy reguły automatyczne mogą same ewakuować zakład?
Nie. Reguły rozsyłają powiadomienia i dokumentują zdarzenie, a decyzje w pracach niebezpiecznych i o ewakuacji pozostają przy człowieku.
Źródła
Porozmawiajmy o alarmowaniu w Twoim zakładzie
Pokażemy na demo, jak ułożyć kanały, odbiorców i dowód wysyłki. Napisz do Marcina Woreckiego, prezesa InnerWeb, albo umów rozmowę przez formularz.
Porozmawiajmy