Dlaczego w strefie Ex nie wystarczy GPS
Instalacja procesowa to gęsta zabudowa metalowych konstrukcji, rurociągów i zbiorników, która tłumi i odbija sygnał satelitarny. Pozycja z GPS skacze o kilkadziesiąt metrów albo znika całkiem, a w budynkach sterowni, pompowni i hal technicznych jest niedostępna. Dla dyspozytora oznacza to, że w chwili alarmu zna nazwiska osób na zmianie, ale nie wie, kto stoi przy którym urządzeniu.
Dyrektywa 1999/92/WE i wdrażające ją rozporządzenie ministra gospodarki z 8 lipca 2010 r. (Dz.U. 2010 nr 138 poz. 931) nakładają na pracodawcę ocenę ryzyka wybuchu, klasyfikację stref (gaz 0, 1, 2; pył 20, 21, 22) i dokument zabezpieczenia przed wybuchem. Przepisy nie nakazują konkretnej technologii lokalizacji, ale oczekują, że pracodawca skoordynuje zabezpieczenia przy pracy wielu firm i potrafi wykazać, kto i gdzie wykonywał prace w strefach. Lokalizacja osób jest jednym z praktycznych sposobów, by tę wiedzę mieć w czasie rzeczywistym.
Jak powstaje pozycja z wielu nadajników BLE
Rozwiązanie opiera się na nadajnikach BLE (iBeacon) rozmieszczonych na terenie zakładu i na urządzeniu noszonym przez pracownika. W zakładach Ex rolę odbiornika pełni zwykle telefon w wykonaniu Ex, który zakład już posiada. Aplikacja na telefonie cyklicznie przesyła do platformy informację, jakie nadajniki słyszy i z jaką siłą sygnału, razem ze stanem baterii i statusem urządzenia.
Kluczowa zasada: pozycja nie jest wyznaczana metodą „najsilniejszy wygrywa”. Platforma bierze sygnały kilku nadajników naraz i uśrednia je na mapie zakładu, dzięki czemu pojedyncze zakłócenie, odbicie od konstrukcji albo chwilowe zasłonięcie jednego nadajnika nie przesuwa osoby w inne miejsce. Całość działa bez GPS, na samych nadajnikach BLE.
- Nadajnik wysyła krótki komunikat o stałym identyfikatorze, bez połączenia z telefonem.
- Telefon odbiera komunikaty kilku nadajników i mierzy siłę każdego z nich.
- Dane trafiają do platformy przez sieć komórkową lub Wi-Fi co kilka sekund.
- Platforma uśrednia sygnały i nanosi osobę na plan zakładu z budynkami i kondygnacjami.
Odchyłka pozycji w symulacji, nadajniki co 100 m
Wymagania ATEX wobec nadajników i terminali
Urządzenia w strefie muszą mieć kategorię i oznaczenie zgodne z dyrektywą 2014/34/UE: dla gazu 1G, 2G, 3G, dla pyłu 1D, 2D, 3D. Radiolatarnia przemysłowa InnerWeb jest dostępna w wykonaniu ATEX dla stref 2 i 22. Pod strefy 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu, dlatego już na etapie inwentaryzacji warto oddzielić miejsca, w których wystarcza wykonanie dla stref 2 i 22, od tych wymagających osobnej ścieżki.
Sprzęt, który zakład już ma
Nie trzeba wymieniać terminali pracowników. W opisanym wdrożeniowo przypadku zakład używał telefonów Ex z systemem Android 9 lub 11 oraz BLE 4.2 i detektorów gazu z Bluetooth. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex potwierdza się na urządzeniu klienta przed zakupem czegokolwiek dodatkowego.
Czego nie obiecuje lokalizacja
Integracja odczytów gazu z detektorów zależy od protokołu producenta detektora i jest tematem spotkania, nie standardem. Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu: pokazywana jest lista osób i ich ostatnia pozycja.
Rozstaw nadajników i oczekiwana dokładność
Na drogach zakładowych nadajniki montuje się ok. co 100 m, wewnątrz budynków gęściej: 1 nadajnik na 100–200 m², co pozwala rozpoznać kondygnację. Rozstaw 100 m jest dobrany pod ruch pojazdów na terenie zakładu, nie pod pracę przy pojedynczym urządzeniu.
W symulacji wykonanej dla rozstawu co 100 m średnia odchyłka pozycji wyniosła ok. 15 m, a maksymalna ok. 39 m. To szacunek z dokumentu źródłowego, nie gwarancja: rzeczywista dokładność zależy od zabudowy, a o jej weryfikację prosi się podczas kalibracji po montażu. Dla stanowisk, na których wymagana jest większa precyzja, nadajniki zagęszcza się lokalnie.
Montaż i zasilanie w strefie
Nadajniki mocuje się na słupach i konstrukcjach opaskami zaciskowymi lub klejem, bez kabli i bez zasilania z sieci. Eliminuje to prace pożarowo niebezpieczne i ingerencję w instalacje elektryczne w strefie. Radiolatarnie pracują na bateriach przemysłowych kilka lat, w zakresie temperatur od -40 do 60 °C, co ma znaczenie na otwartych instalacjach zimą i latem.
Montaż w strefie wymaga zezwolenia i uzgodnienia z działem odpowiedzialnym za ochronę przed wybuchem. Wymianę baterii planuje się razem z przeglądami, a nie osobnym przestojem.
Co udokumentować do audytu
Audytor lub inspektor nie pyta o technologię, tylko o dowód, że pracodawca zna zagrożenie i nad nim panuje. System lokalizacji dostarcza tego dowodu, jeśli zadbasz o kilka rzeczy z góry. Poniższa lista porządkuje dokumentację, która wspiera spełnienie wymogu oceny ryzyka i koordynacji prac.
- Plan stref zagrożenia wybuchem z naniesionym rozmieszczeniem nadajników.
- Świadectwa i oznaczenia ATEX nadajników wraz z kategorią właściwą dla strefy.
- Potwierdzenie działania aplikacji na modelu telefonu Ex używanym w zakładzie.
- Protokół kalibracji po montażu z odchyłkami zmierzonymi w kilku punktach.
- Historię położeń i alarmów (SOS, bezruch, upadek) jako zapis wydarzeń.
- Procedurę postępowania dyspozytora po alarmie z ostatnią znaną lokalizacją.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy lokalizacja bez GPS jest dokładna?
Dokładność zależy od gęstości nadajników i zabudowy. W symulacji dla rozstawu co 100 m średnia odchyłka wyniosła ok. 15 m, a maksymalna ok. 39 m. Wartości rzeczywiste weryfikuje się przy kalibracji po montażu.
Czy trzeba kupować nowe telefony Ex?
Nie z zasady. Wykorzystuje się telefony Ex i detektory, które zakład już ma, po potwierdzeniu działania aplikacji na konkretnym modelu.
Czy nadajniki mają wykonanie ATEX?
Radiolatarnia przemysłowa InnerWeb jest dostępna w wykonaniu ATEX dla stref 2 i 22. Dla stref 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta.
Czy system wskazuje trasę ewakuacji?
Nie. Pokazuje listę osób na terenie i ich ostatnią znaną pozycję, a trasę i punkt zbiórki określa procedura zakładu.
Źródła
Sprawdź lokalizację na planie swojego zakładu
Pokażemy koncepcję na realnej geometrii terenu: obrys, drogi, budynki i strefy Ex. Zapraszamy do rozmowy o demonstracji.
Porozmawiajmy