Punkt wyjścia: duży teren, strefy Ex, ograniczony GPS
Opisany podmiot to zakład petrochemiczny w rafinerii, zaliczany do podmiotów kluczowych w rozumieniu NIS2, z terenem rzędu 531 ha. Obrys kompleksu w przykładzie ma 5,4 × 3,2 km. Na instalacjach zasięg GPS jest ograniczony zabudową i konstrukcjami, a w strefach zagrożonych wybuchem każdy dodatkowy element wyposażenia wymaga oceny i certyfikatu.
Dział bezpieczeństwa operacyjnego produkcji nie szukał kolejnego systemu zezwoleń. Zakład miał własne zezwolenia, uprawnienia i szkolenia. Brakowało odpowiedzi na pytanie, czy to, co zlecono na papierze lub w systemie, dzieje się w tym miejscu, w którym zaplanowano: kto faktycznie stoi w strefie i gdzie jest pojazd dostawcy w chwili alarmu.
Dla audytora i dla akcji ratowniczej ma to wymierne znaczenie. Rejestr zasobów bez informacji o ich położeniu opisuje stan formalny. Lokalizacja dodaje do rejestru wymiar operacyjny: ostatnie znane miejsce osoby, pojazdu lub zespołu.
Co zostaje, co dochodzi
Zakład korzystał z telefonów w wykonaniu Ex (Android 9 lub 11, BLE 4.2) i z detektorów gazu z Bluetooth. Założenie projektu było jednoznaczne: sprzęt pracowników zostaje. Telefon Ex pełni rolę odbiornika i przekaźnika, a nowym elementem infrastruktury są nadajniki BLE (iBeacon) w wykonaniu ATEX.
Radiolatarnia przemysłowa InnerWeb ma wzór przemysłowy, deklarację CE i wykonanie ATEX dla stref 2 i 22. Pracuje na bateriach przemysłowych przez kilka lat, w zakresie temperatur od -40 do 60 °C, a montuje się ją na słupach i konstrukcjach opaskami zaciskowymi lub klejem, bez kabli i bez zasilania z sieci. To ważne w strefach Ex: nie ma trasy kablowej do zatwierdzenia ani gniazda do przeglądu.
- telefony Ex i detektory gazu pracowników: zostają, bez wymiany
- nadajniki ATEX na drogach i konstrukcjach: nowa warstwa pomiarowa
- mapa dla dyspozytora i lista osób dla akcji ratowniczej: widok dla zakładu
- system zezwoleń, uprawnień i szkoleń klienta: zostaje, InnerWeb działa jako niezależna nakładka
Odchyłka pozycji w symulacji, nadajniki co 100 m
Jak powstaje pozycja: sygnały wielu nadajników
Telefon odbiera sygnały kilku nadajników naraz razem z siłą każdego z nich i co kilka sekund wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi. Platforma uśrednia te odczyty na mapie zakładu. Pozycja nie jest wyznaczana regułą „najsilniejszy nadajnik wygrywa”: pojedyncze odbicie sygnału od zbiornika czy rurociągu nie przestawia osoby w inne miejsce.
Taki mechanizm odpowiada warunkom przemysłowym, w których metal i beton zniekształcają pojedyncze pomiary. Sygnał z jednego nadajnika bywa zawyżony lub stłumiony, natomiast zestaw z kilku nadajników daje średnią stabilniejszą niż każdy z odczytów osobno. Dlatego liczy się gęstość rozstawu i poprawna mapa, a nie moc pojedynczego urządzenia.
Rozstaw nadajników i oczekiwana dokładność
Na drogach zakładowych nadajniki rozmieszcza się co ok. 100 m. W przykładowym fragmencie poglądowym zaplanowano 106 nadajników ATEX. W budynkach obowiązuje gęstość 1 nadajnik na 100–200 m2, co pozwala rozpoznać kondygnację. Rozstaw 100 m jest dobrany pod ruch pojazdów na terenie zakładu.
Szacunek z symulacji dla rozstawu co 100 m wskazuje średnią odchyłkę pozycji ok. 15 m i maksymalną ok. 39 m. To wartości z dokumentu źródłowego, a nie gwarancja dla każdego terenu: rzeczywista dokładność zależy od zabudowy, wysokości konstrukcji i kalibracji po montażu. Dla porównania, w projekcie miejskim z 11 000 nadajników (95 obiektów, 120 000 m2) dokładność wynosi poniżej 1,5 m, bo gęstość nadajników jest tam wielokrotnie większa.
Do ratowania ludzi na 531 ha wystarcza pytanie „w którym sektorze instalacji i na której drodze”, a nie „z dokładnością do metra”. Przy takim celu 15 m średnio to wartość użyteczna, a rozstaw można zagęszczać tam, gdzie ryzyko jest największe.
Nakładka na systemy zakładu i dane u klienta
InnerWeb dołączył do zakładu jako niezależny system uzupełniający i uszczelniający. Zezwolenia, uprawnienia i szkolenia nadal obsługuje system klienta. InnerWeb dokłada lokalizację i monitoring ruchu na wspólnym planie zakładu, a integracje wykonuje dopiero wtedy, gdy po stronie klienta pojawi się taka potrzeba. Plan zakładu powstaje w edytorze mapy, a mapa online 2.5D pokazuje budynki, pojazdy, pracowników i miejsca prac.
Miejsce pracy systemu wybiera zakład: serwer zakładu (instancja w kontenerach Docker, izolowana, z własną bazą) albo chmura. Dane zostają u klienta. Dla podmiotu kluczowego NIS2 to argument, który wspiera spełnienie wymogów dotyczących zarządzania ryzykiem i łańcuchem dostaw, bo nie przybywa kolejny podmiot przetwarzający dane o położeniu pracowników.
Ograniczenia i warunki, o których informujemy klienta od początku
Nadajniki ATEX są dopuszczone do stref 2 i 22. Dla stref 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex trzeba potwierdzić na urządzeniu klienta. Integracja odczytów gazu z detektorów zależy od protokołu producenta i jest tematem spotkania, nie standardem.
Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu. Dyspozytor widzi listę osób i ich ostatnią znaną pozycję, a decyzję o kierunku ewakuacji podejmuje dowódca akcji. Mapa budowana jest dla każdego obiektu osobno i wymaga prac wdrożeniowych.
Wnioski dla zakładów w ruchu ciągłym
Po pierwsze, lokalizacja w strefach Ex nie wymaga wymiany telefonów ani detektorów, jeśli odbiornikiem jest już posiadany telefon w wykonaniu Ex. Po drugie, o jakości pozycji decyduje rozstaw nadajników i średnia z wielu sygnałów, a nie parametry pojedynczego urządzenia. Po trzecie, dane o położeniu zasilają rejestr zasobów i analizę ryzyka dopiero wtedy, gdy mapa zakładu jest poprawna: błędne nazwy obszarów obniżają wartość każdej późniejszej analizy.
Zakładom, które zaczynają, polecamy plan pilotażu na jednej instalacji, kalibrację po montażu i dopiero potem rozszerzanie na kolejne drogi i budynki.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy trzeba wymieniać telefony Ex i detektory gazu?
Nie. Posiadany telefon Ex jest odbiornikiem i przekaźnikiem, a nowym elementem są nadajniki BLE. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu potwierdza się na urządzeniu klienta.
Czy najsilniejszy nadajnik decyduje o pozycji?
Nie. Pozycja wynika z sygnałów wielu nadajników uśrednianych na mapie, dzięki czemu pojedyncze odbicie nie przestawia osoby w inne miejsce.
Do jakich stref dopuszczone są nadajniki?
Radiolatarnia ma wykonanie ATEX dla stref 2 i 22. Dla stref 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji, bez obietnicy terminu.
Gdzie są przechowywane dane o położeniu?
Miejsce wybiera zakład: serwer zakładu albo chmura. Dane zostają u klienta, w izolowanej instancji z własną bazą.
Źródła
Porozmawiajmy o Twoim zakładzie
Pokażemy koncepcję na planie Twojego terenu i ustalimy, co zostaje z obecnych systemów. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy