Punkt wyjścia: co mówią przepisy o strefach
Strefy gazowe oznacza się numerami 0, 1 i 2, pyłowe 20, 21 i 22. Sprzęt dobiera się według kategorii urządzeń (1G, 2G, 3G oraz 1D, 2D, 3D) zgodnie z dyrektywą 2014/34/UE. Minimalne wymagania BHP w atmosferze wybuchowej określa dyrektywa 1999/92/WE, a w Polsce rozporządzenie Ministra Gospodarki z 8 lipca 2010 r. (Dz.U. 2010 nr 138 poz. 931). Pracodawca ocenia ryzyko wybuchu, klasyfikuje strefy, prowadzi dokument zabezpieczenia przed wybuchem i oznakowuje miejsca znakiem Ex.
Przy pracy kilku pracodawców lub podwykonawców wymagana jest koordynacja zabezpieczeń, a prace pożarowo niebezpieczne w strefach wykonuje się na podstawie pisemnych zezwoleń. Dla zakładów Seveso, czyli zakładów dużego i zwiększonego ryzyka, dochodzi system zarządzania bezpieczeństwem, który izolacja energii powinna respektować.
Praktyka 1: pomiar gazów jako część procedury izolacji
Przed zdjęciem osłon, rozłączeniem kołnierza lub otwarciem przewodu mierzy się stężenie atmosfery wybuchowej i zapisuje wynik razem z czasem i osobą mierzącą. Pomiar powtarza się po przerwie i przy zmianie warunków, a nie tylko na początku zmiany. W cyfrowej karcie izolacji pomiar jest zadaniem przygotowawczym z podpisem, więc dopuszczenie ekipy nie następuje przed jego zapisaniem.
Jeśli zakład używa detektorów gazu z Bluetooth, odczyty mogą być w przyszłości zestawiane z kartą. Integracja zależy jednak od protokołu producenta detektora i jest tematem spotkania, a nie standardem.
Prace z ogniem i na wysokości w analizie 106 zezwoleń
Praktyka 2: narzędzia i sprzęt dopuszczone do strefy
Do strefy wnosi się wyłącznie narzędzia i urządzenia o oznaczeniu właściwym dla kategorii strefy. Dotyczy to także lamp, mierników, telefonów i detektorów. Przy lokalizacji pracowników zakład może zostać przy telefonach w wykonaniu Ex, a system dokłada nadajniki ATEX dopuszczone do stref 2 i 22. Dla stref 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu.
Dobrą praktyką jest lista narzędzi dopuszczonych do danej strefy dołączona do zezwolenia. Przy zwalnianiu instalacji sprawdza się, czy wszystkie narzędzia zostały wyniesione.
Praktyka 3: zasilanie pomocnicze i energia resztkowa
Odłączenie głównego zasilania nie usuwa energii zgromadzonej w układzie. Do rozważenia pozostają kondensatory, sprężyny, ciśnienie w przewodach, grzałki i obwody zasilania awaryjnego. Obwody pomocnicze w strefach, na przykład zasilanie aparatury kontrolno-pomiarowej i oświetlenia awaryjnego, powinny być w procedurze wymienione z decyzją: pozostawić, odłączyć lub przełączyć na zasilanie dopuszczone do strefy.
Upust energii zapisuje się jako osobne zadanie z kolejnością. Zdjęcie blokad odbywa się w kolejności odwrotnej niż ich zakładanie, po potwierdzeniu likwidacji strefy pracy.
Praktyka 4: koordynacja z pracami z ogniem
Praca z ogniem w sąsiedztwie izolowanego fragmentu instalacji wymaga uzgodnienia, że oba zezwolenia nie wchodzą ze sobą w konflikt: spawanie nie może rozpocząć się, dopóki fragment nie zostanie przewietrzony i zmierzony. Przy kilku pracach na jednym układzie system pokazuje inne aktywne polecenia w tej samej lokalizacji, a mapa prac pokazuje fazy i zagrożenia.
Dla prac z ogniem InnerWeb wymusza okres obserwacji po zakończeniu pracy: etap godzinny, a następnie czterogodzinny, wykonywany przez strażnika po stronie wykonawcy. Zamknięcie jest blokowane do upływu co najmniej trzech godzin obserwacji. To reguła zaimplementowana w produkcie, nie wymóg prawny, i nie zastępuje strażnika pożarowego. Pracy niebezpiecznej nie da się zamknąć w systemie, gdy na miejscu pozostaje więcej niż jedna osoba.
Praktyka 5: wiedza, kto jest w strefie
Przy zwalnianiu instalacji po pracach największym ryzykiem jest osoba, która została w strefie. Pozycja z wielu nadajników BLE, uśredniana na mapie, a nie wyznaczana metodą „najsilniejszy wygrywa”, pokazuje dyspozytorowi, kto jest w strefie, bez użycia GPS. Drogi zakładowe obsługuje się nadajnikami co ok. 100 m, a wnętrza budynków jednym nadajnikiem na 100–200 m2. Lista osób na terenie odświeża się co kilkanaście sekund i może być wydrukowana dla dowódcy akcji.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czym różni się izolacja w strefie ATEX od zwykłej?
Dochodzą wymagania dla sprzętu i narzędzi, pomiar atmosfery wybuchowej oraz koordynacja z pracami z ogniem. Sama kolejność izolacji i potwierdzenia pozostaje taka sama.
Czy nadajniki InnerWeb można instalować w strefie 1?
Radiolatarnia ma wykonanie ATEX dla stref 2 i 22. Dla stref 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu.
Czy system zastępuje strażnika pożarowego?
Nie. Wymusza okres obserwacji po pracach z ogniem i zapisuje jej przebieg, ale obserwację wykonuje strażnik po stronie wykonawcy.
Źródła
Sprawdźmy to na Waszej instalacji
Umów rozmowę z zespołem InnerWeb: przejdziemy przez Wasz obecny proces izolacji energii i pokażemy, co dałoby się zapisać cyfrowo bez zmiany instrukcji służb.
Porozmawiajmy