Zakres i podstawa prawna wdrożenia
Ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907) przewiduje, że właściciel lub zarządca budowli ochronnej albo miejsca doraźnego schronienia zapewnia ich utrzymanie (art. 103) i oznakowanie międzynarodowym znakiem obrony cywilnej z napisem SCHRON, UKRYCIE lub MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA (art. 105). W stanie nadzwyczajnym organy mogą nakazać przystosowanie lub udostępnienie nieruchomości na takie miejsca (art. 102).
Dla zakładu oznacza to dwie ścieżki: dobrowolne, wcześniejsze wyznaczenie miejsc, które pozwala zdecydować samodzielnie, oraz nakaz w stanie nadzwyczajnym, który zabiera inicjatywę. Uwagi wdrożeniowe dotyczą pierwszej ścieżki. Nowelizacja z 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 646) wymaga sprawdzenia w aktualnym tekście aktu.
Etap 1 i 2: inwentaryzacja i ocena
Etap 1 to inwentaryzacja: piwnice, kondygnacje podziemne, garaże, tunele, pomieszczenia techniczne i hale o grubych ścianach. Dla każdego pomieszczenia zapisujemy lokalizację, kubaturę, liczbę wejść, wentylację, zasilanie, zagrożenia sąsiedztwa i dostępność z zewnątrz. Pułapka: spisanie tylko tego, co zakład uznaje za oczywiste. Pomieszczenia, które przed 2025 r. pełniły funkcję schronu lub ukrycia, mogą być zapomniane w dokumentacji, a to na nich ciąży ewentualny obowiązek zawiadomienia wójta (art. 207 ust. 3, termin minął 1 kwietnia 2025 r.).
Etap 2 to ocena techniczna z udziałem projektanta lub rzeczoznawcy: nośność, szczelność, wentylacja, ryzyko zalania, bliskość instalacji procesowych i magazynów substancji niebezpiecznych. W zakładzie chemicznym lub w strefie zagrożenia wybuchem miejsce schronienia nie może leżeć na drodze potencjalnego skutku awarii. Pułapka: wybór najbliższego pomieszczenia bez oceny sąsiedztwa.
Etapy wdrożenia: orientacyjny udział czasu (kalkulacja przykładowa)
Etap 3 i 4: pojemność, oznakowanie i dojście
Etap 3 to pojemność. Liczymy obecność szczytową z rejestru wejść, a nie z listy płac, i dobieramy powierzchnię przy założeniu przyjętym w planie (przykładowo 0,8 m2 na osobę jako założenie ćwiczebne, nie norma). Pułapka: pominięcie firm zewnętrznych, które w postoju remontowym mogą stanowić znaczną część obecnych.
Etap 4 to oznakowanie i dojście. Znakujemy pomieszczenia, które przeszły ocenę, wg art. 105, oraz trasy dojścia z hal i placów. Weryfikujemy czas dojścia z najdalszych stanowisk, drożność i oświetlenie awaryjne. Pułapka: oznakowanie bez wcześniejszej oceny technicznej oraz trasy dojścia przecinające strefy prac niebezpiecznych.
Etap 5: integracja z listą obecności
Miejsce schronienia ma wartość, gdy wiadomo, kto powinien do niego dotrzeć. W InnerWeb lista ewakuacyjna powstaje ze skanów QR na bramie i odpowiada na pytanie, kto fizycznie jest na zakładzie; odświeża się co 13 sekund i dzieli osoby na sześć grup, w tym zakładki per firma zewnętrzna. Wydruk po jednej stronie na grupę trafia do koordynatorów. Lista zna obecność na terenie, nie zna położenia w budynku.
Tam, gdzie potrzebna jest informacja o tym, w którym budynku lub na której kondygnacji są ludzie, zakład może dołożyć lokalizację z nadajników BLE noszonych przez pracowników. Pozycja wynika z sygnałów wielu nadajników, nie z jednego najsilniejszego, a system działa bez GPS. Zasada projektowa: w budynku jeden nadajnik na 100–200 m2, a na drogach zakładowych nadajniki co ok. 100 m. Wymaga to osobnego projektu rozmieszczenia i odbioru.
Warunek integracji to zgodność nazw. Pomieszczenia w planie schronienia, strefy w systemie i oznakowanie w terenie muszą mieć te same nazwy i numery, inaczej koordynator czyta jedną mapę, a ludzie widzą drugą.
Kolejność, role i dowody
Kolejność ma znaczenie: inwentaryzacja, ocena, pojemność, oznakowanie, integracja, ćwiczenie. Odwrócenie kolejności najczęściej kończy się kosztownymi poprawkami, np. zdejmowaniem tablic z pomieszczeń, które nie przeszły oceny. Za każdy etap odpowiada jedna osoba: za inwentaryzację służby techniczne, za ocenę rzeczoznawca, za pojemność BHP, za oznakowanie właściciel obiektu, za integrację szef IT lub bezpieczeństwa.
Dowody do audytu zbieramy na bieżąco: rejestr pomieszczeń, opinie techniczne, zdjęcia oznakowania, protokoły dojścia, protokół z ćwiczenia z wydrukiem listy. Rozwiązania informatyczne wspierają spełnienie wymogu i dostarczają materiału do audytu, ale nie zastępują decyzji o tym, gdzie ludzie mogą się schronić.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy ocena techniczna jest obowiązkowa przed oznakowaniem?
Z odczytanych przepisów nie wynika obowiązek oceny przed oznakowaniem, ale praktyka jest oczywista: oznakowanie kieruje ludzi do pomieszczenia, więc musi być ono uprzednio sprawdzone technicznie.
Czy lista obecności wskazuje, w którym schronie jest dana osoba?
Lista ze skanów QR na bramie wskazuje obecność na terenie. Położenie w budynku zapewnia dodatkowo lokalizacja z nadajników BLE, o ile zakład ją wdrożył.
Ile nadajników potrzeba w budynku?
Zasada projektowa to jeden nadajnik na 100–200 m2 w budynku i nadajniki co ok. 100 m na drogach zakładowych. Dokładne rozmieszczenie wynika z projektu i odbioru.
Źródła
Porozmawiajmy o liście osób na terenie zakładu
Pokażemy na przykładzie Twojego zakładu, jak lista osób na terenie i lokalizacja z nadajników BLE wspierają przygotowanie do zdarzeń nadzwyczajnych. Umów rozmowę lub demo z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy