Punkt wyjścia: system zezwoleń widzi dokument, nie człowieka
Opisywany zakład to instalacja petrochemiczna w rafinerii, uznana za podmiot kluczowy w rozumieniu NIS2, z terenem ok. 531 ha i działem bezpieczeństwa operacyjnego produkcji, który odpowiada za pracę ludzi w strefach zagrożonych wybuchem. Zakład ma działający system zezwoleń na prace, uprawnień i szkoleń. Spełnia on swoją rolę: sprawdza kwalifikacje i wydaje dokument.
Luka pojawia się po wydaniu zezwolenia. Dokument mówi, że praca jest dopuszczona w danym miejscu, ale nie odpowiada na dwa pytania operacyjne: kto w tej chwili jest w strefie i gdzie jest pojazd firmy zewnętrznej. Na terenie rozciągającym się na kilka kilometrów (obrys kompleksu w przykładzie to ok. 5,4 × 3,2 km) sygnał GPS bywa osłabiony przez instalacje, zbiorniki i konstrukcje, więc telefon nie jest wiarygodnym źródłem pozycji.
Dodatkowa trudność: pracownicy używają telefonów w wykonaniu Ex z Androidem 9 lub 11 i BLE 4.2 oraz detektorów gazu z Bluetooth. Zakład nie chce wymieniać tego sprzętu ani przebudowywać swoich systemów, a każdy projekt, który tego wymaga, odpada na etapie wstępnej oceny.
Rozwiązanie: niezależna nakładka zamiast wymiany systemów
Zastosowano zasadę nakładki. Zezwolenia, uprawnienia i szkolenia nadal obsługuje system zakładu. InnerWeb dokłada lokalizację i monitoring ruchu na wspólnym planie, jako system niezależny, który uzupełnia i uszczelnia istniejące rozwiązania, a nie je zastępuje. Integracje wykonuje się dopiero wtedy, gdy po stronie klienta pojawi się taka potrzeba, więc integracja jest opcją, a nie warunkiem startu.
Technicznie układ jest prosty. Nadajniki BLE w wykonaniu przemysłowym, z dopuszczeniem do stref 2 i 22 (ATEX), montuje się na słupach i konstrukcjach opaskami zaciskowymi lub klejem, bez kabli i bez zasilania z sieci. Telefon Ex pracownika odbiera sygnały kilku nadajników naraz razem z siłą każdego z nich i co kilka sekund wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi. Pozycja jest uśredniana na mapie z sygnałów wielu nadajników; nie obowiązuje zasada, że wygrywa najsilniejszy sygnał.
Rozstaw nadajników
Na drogach zakładowych nadajniki rozmieszcza się co ok. 100 m, co wystarcza dla ruchu pojazdów. Wewnątrz budynków przyjmuje się jeden nadajnik na 100–200 m², a większa gęstość pozwala rozpoznać kondygnację. Na fragmencie poglądowym kompleksu zaplanowano 106 nadajników ATEX rozmieszczonych co ok. 100 m wzdłuż dróg.
Co dostaje dyspozytor
Dyspozytor widzi mapę zakładu z osobami i pojazdami. Sygnały SOS, bezruchu i upadku wykrywane w telefonie trafiają do niego z ostatnią znaną lokalizacją. Lista ewakuacyjna pokazuje, kto jest w strefie, odświeża się co kilkanaście sekund i ma wydruk dla dowódcy akcji. Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu: pokazywana jest lista osób i ich ostatnia pozycja.
Odchyłka pozycji w symulacji (nadajniki co 100 m)
Dane zostają u klienta
Dla podmiotu kluczowego miejsce przetwarzania danych o ruchu ludzi jest tak samo ważne jak sama funkcja. Miejsce pracy systemu wybiera zakład: może to być jego własny serwer albo chmura. W opisywanym przypadku założenie brzmi: dane zostają u klienta. Instancję uruchamia się w kontenerach na infrastrukturze zakładu, z własną bazą danych i osobnym systemem poczty.
Taki układ upraszcza rozmowę z działem cyberbezpieczeństwa, bo nakładka nie wymaga przenoszenia danych poza zakład ani otwierania nowych kanałów do systemów OT. Dla podmiotu kluczowego liczy się to także w kontekście ustawy o KSC: kary dla podmiotu kluczowego sięgają do 10 mln EUR lub 2% przychodów, a pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa przypada do 3 kwietnia 2028 r. Nakładka lokalizacyjna nie jest środkiem z katalogu ustawy, ale ogranicza liczbę nowych powierzchni, które trzeba w tym audycie wykazać.
Efekt: liczby z koncepcji i skali wdrożeń
Dokładność pozycji sprawdzono w symulacji na obrysie kompleksu przy nadajnikach co 100 m: średnia odchyłka wyniosła ok. 15 m, maksymalna ok. 39 m. To szacunek z dokumentu projektowego i wartość adekwatna do ruchu pojazdów po drogach zakładowych, a nie do wskazywania stanowiska przy aparacie. Tam, gdzie potrzebna jest większa dokładność, zagęszcza się nadajniki; w projekcie miejskim, który obejmuje 11 000 nadajników w 95 obiektach na 120 000 m², dokładność jest mniejsza niż 1,5 m.
Skala doświadczeń: ok. 16 000 radiolatarni zainstalowanych w ok. 20 wdrożeniach i pilotażach, 531 ha monitorowanych terenów i 18 modułów w jednym pulpicie. Radiolatarnie pracują na bateriach przemysłowych przez kilka lat i w zakresie temperatur od -40 do 60 °C, więc nie wymagają przeglądów okablowania.
Zakres funkcjonalny, który zakład może włączać etapami na tym samym planie: zezwolenia na prace, prace niebezpieczne, uprawnienia i szkolenia, dostawy i firmy zewnętrzne, obchody i inspekcje, raporty i alarmy oraz lista ewakuacyjna. Gdy któregoś elementu w systemach zakładu brakuje, jest gotowy na tym samym planie.
Skala doświadczeń z lokalizacją BLE
Czego system nie robi i co wymaga potwierdzenia
Uczciwy opis granic zwiększa wiarygodność oferty. Nadajniki ATEX są dopuszczone do stref 2 i 22; pod strefy 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex wymaga potwierdzenia na urządzeniu klienta. Integracja odczytów gazu z detektorów zależy od protokołu producenta detektora i jest tematem spotkania, a nie standardem.
Sama lokalizacja nie zastępuje oceny ryzyka ani zezwolenia. Dostarcza dowodu, że to, co zlecono, odpowiada temu, co dzieje się na terenie, i wspiera spełnienie wymogów dotyczących nadzoru nad pracami niebezpiecznymi oraz ochrony ludzi w zakładach o podwyższonym ryzyku.
Wnioski dla podobnych zakładów
Trzy zasady przenoszą się na inne instalacje petrochemiczne, chemiczne i paliwowe. Po pierwsze, zostawić telefon Ex i detektor, a dołożyć nadajniki i aplikację, zamiast wymieniać sprzęt pracowników. Po drugie, pokazać koncepcję na realnej geometrii terenu (obrys, drogi, budynki), a nie na schemacie ogólnym. Po trzecie, oddzielić to, co system robi dziś, od tego, co zależy od protokołu osoby trzeciej.
Przy ocenie dostawców lokalizacji warto żądać dowodu działania bez GPS oraz jawnego opisu algorytmu uśredniania pozycji. Wdrożenie zaczyna się od mapy ryzyka: które strefy Ex, które drogi dla pojazdów dostawców, gdzie praca w pojedynkę.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy trzeba wymieniać nasze systemy zezwoleń i szkoleń?
Nie. Nakładka działa niezależnie, a integracje wykonuje się dopiero wtedy, gdy po stronie zakładu pojawi się taka potrzeba.
Gdzie są przechowywane dane o ruchu ludzi?
Miejsce pracy systemu wybiera zakład: własny serwer albo chmura. W opisywanym przypadku założeniem jest, że dane zostają u klienta.
Czy lokalizacja działa w strefach zagrożonych wybuchem?
Nadajniki mają dopuszczenie do stref 2 i 22. Pod strefy 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu.
Czy lista osób nadaje się do ewakuacji?
Lista pokazuje, kto jest w strefie, odświeża się co kilkanaście sekund i ma wydruk dla dowódcy akcji. Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu.
Źródła
Pokażemy nakładkę na planie Twojego zakładu
Przygotujemy koncepcję lokalizacji ludzi i pojazdów na realnej geometrii terenu, bez wymiany Waszych systemów. Umów rozmowę lub demonstrację.
Porozmawiajmy