Czego wymaga ustawa, a co zależy od zakładu
Ustawa o KSC w brzmieniu nowelizacji wymienia wśród elementów SZBI politykę szacowania ryzyka, analizę zasobów, bezpieczeństwo łańcucha dostaw ICT, ciągły monitoring, identyfikację cyberzagrożeń, przeszkolenie pracowników i procedury reagowania na incydenty. Obowiązki z rozdziału 3 trzeba zrealizować do 3 kwietnia 2027 r.
Przepisy nie narzucają jednej metody. Zakład wybiera skalę, kryteria i częstotliwość przeglądu, ale musi udowodnić, że robi to konsekwentnie. Dlatego ważniejsza od wyboru metodyki jest powtarzalność: te same zasady dla każdego zasobu, zapisane i stosowane.
Jeśli zakład ma już kulturę oceny ryzyka zawodowego i procesowego, ryzyko cyber nie musi być osobnym światem. Wspólny język skal i wspólny cykl przeglądów skracają wdrożenie. Zasady oceny ryzyka w ujęciu BHP opisuje istniejąca strona o zarządzaniu ryzykiem.
Praktyka 1: zacznij od zasobów, nie od zagrożeń
Rejestr ryzyk bez inwentarza zasobów jest listą ogólników. Najpierw spisz systemy IT, OT, dane i usługi zewnętrzne, z przypisaniem właściciela i krytyczności dla ciągłości produkcji. W zakładzie przemysłowym osobno opisz strefy sieci OT, urządzenia z dostępem zdalnym i punkty styku z firmami zewnętrznymi.
Dopiero do tak opisanych zasobów dopisuj zagrożenia i podatności. Dzięki temu każde ryzyko ma adresata i miejsce w zakładzie.
Górne granice kar dla podmiotów (kwota maksymalna)
Praktyka 2: jedna skala, jawne kryteria
Skala prawdopodobieństwa i skutku musi mieć opis w słowach i liczbach. Przykład: skutek „wysoki” oznacza zatrzymanie linii powyżej 8 godzin lub zdarzenie, które musi być zgłoszone jako incydent poważny. Skutek dla życia i zdrowia w zakładzie przemysłowym traktuj odrębnie i zawsze z najwyższym priorytetem, bo najpoważniejsze naruszenia związane z zagrożeniem życia lub zdrowia podlegają karze do 100 mln zł.
Zapisz zasady akceptacji ryzyka: kto może zaakceptować ryzyko średnie, a kto wysokie. Akceptacja ryzyka wysokiego należy do zarządu, który odpowiada za nadzór nad SZBI.
Praktyka 3: dokumentuj decyzję, nie tylko wynik
Dla każdego ryzyka rejestr powinien zawierać pole, którego audytor szuka najczęściej: dlaczego zdecydowano tak, a nie inaczej.
- opis ryzyka i zasób, którego dotyczy,
- ocena przed działaniem i po działaniu, z datą,
- wybrana opcja: ograniczenie, przeniesienie, akceptacja lub unikanie,
- właściciel działania i termin,
- dowód wykonania: numer zmiany, protokół, zapis z testu,
- data następnego przeglądu.
Praktyka 4: połącz ryzyko cyber z ryzykiem fizycznym
W zakładzie przemysłowym zdarzenie cyber może mieć skutek fizyczny: zatrzymanie instalacji, zakłócenie systemów bezpieczeństwa, brak informacji o osobach na terenie. Rejestr ryzyka powinien pokazywać takie połączenia, na przykład: utrata dostępności systemu zezwoleń na prace oznacza powrót do papieru i spadek kontroli nad pracami niebezpiecznymi.
Do rejestru wpisuj także ryzyka związane z firmami zewnętrznymi: dostęp zdalny serwisu, przenośne nośniki, laptopy wykonawców w sieci OT. To obszar, w którym zakłady najczęściej mają dużą ekspozycję i najmniej dokumentacji.
Praktyka 5: ustaw rytm przeglądu i wyzwalacze
Przegląd ryzyka co najmniej raz w roku to minimum. Dodaj wyzwalacze zdarzeniowe: incydent, zmiana architektury OT, nowy dostawca krytyczny, zmiana przepisów. Zarząd powinien dostawać krótkie podsumowanie raz na kwartał: ile ryzyk wysokich, ile przeterminowanych działań, co się zmieniło.
Zapisy z przeglądów, listy obecności i decyzje zarządu to dowody, które zbierane od kwietnia 2026 r. dadzą do audytu w 2028 r. ponad dwa lata historii działania.
Najczęstsze błędy
Pierwszy błąd to kopiowanie wzorcowego rejestru bez dostosowania do zakładu. Audytor zapyta o konkretny system i okaże się, że rejestr go nie zna. Drugi to ocena ryzyka jednorazowa, bez właścicieli i terminów. Trzeci to pominięcie OT: system sterowania często nie ma w rejestrze żadnej pozycji, bo należy do działu utrzymania ruchu, a nie do IT. Czwarty to brak spójności z ryzykiem zawodowym i procesowym, przez co zakład ma trzy niezależne rejestry bez wspólnego języka.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy ustawa wskazuje konkretną metodykę oceny ryzyka?
Nie narzuca jednej metody. Zakład wybiera metodykę, ale musi stosować ją konsekwentnie i udokumentować. Audytor oceni spójność i dowody działania, nie nazwę metody.
Czy rejestr ryzyka cyber może być częścią rejestru ryzyka zawodowego?
Może korzystać ze wspólnej skali i cyklu przeglądów, ale zawartość musi uwzględniać specyfikę zasobów IT i OT. Wspólny język ułatwia pracę zarządowi i audytorowi.
Kto powinien akceptować ryzyko wysokie?
Zarząd lub osoba przez niego upoważniona w ramach nadzoru nad SZBI. Kierownik podmiotu odpowiada za nadzór i decyzje dotyczące systemu oraz planowanie środków finansowych.
Źródła
Zbuduj rejestr ryzyka, który przejdzie audyt
Pomożemy powiązać ryzyka zakładu z zapisami z eksploatacji, które dostarczają dowodu do audytu. Umów rozmowę.
Porozmawiajmy