InnerWeb
Przejdź do treści

NIS2 w transporcie kolejowym: poradnik dla zaplecza technicznego

Od 3 kwietnia 2026 r. obowiązuje w Polsce nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, która wdraża dyrektywę NIS2. Przewoźnik albo zarządca zaplecza kolejowego musi sam ustalić, czy jest podmiotem kluczowym lub ważnym, a obowiązki z rozdziału 3 ustawy spełnić do 3 kwietnia 2027 r. Ten poradnik prowadzi przez kolejne decyzje i pokazuje, jakie dowody warto mieć na audyt.

3.04.2027
termin na obowiązki z rozdziału 3 ustawy
10 mln EUR / 2%
maksymalna kara dla podmiotu kluczowego
7 mln EUR / 1,4%
maksymalna kara dla podmiotu ważnego

Dlaczego zaplecze kolejowe wchodzi w zakres NIS2

Transport jest jednym z sektorów kluczowych w rozumieniu dyrektywy (UE) 2022/2555, a w nim mieści się transport kolejowy. Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz.U. 2026 poz. 252) obejmuje średnie i duże podmioty z sektorów kluczowych oraz średnie i duże z sektorów ważnych. Dla zaplecza technicznego oznacza to, że nie liczy się wyłącznie ruch pociągów, ale cała organizacja: przeglądy taboru, warsztaty, sterowanie halami, systemy zasilania stanowisk, dostęp firm serwisowych.

Liczby z raportu CERT Polska pokazują skalę tła. W 2025 r. zarejestrowano 260 783 unikalne incydenty, o 152% więcej niż rok wcześniej. Wśród incydentów poważnych obsłużonych przez CSIRT NASK na podstawie ustawy o KSC transport miał 5 z 27 zgłoszeń. To niewiele w porównaniu z bankowością, ale wystarczająco, aby regulator traktował sektor jako realnie zagrożony.

Krok 1: samoidentyfikacja, czyli kim jesteśmy w świetle ustawy

Ustawa przenosi ciężar na podmiot. To firma sama ocenia, czy jest podmiotem kluczowym lub ważnym, i składa elektroniczny wniosek o wpis do wykazu prowadzonego przez Ministra Cyfryzacji. Zmianę wpisu zgłasza się w ciągu 14 dni od zmiany. Regulator sektorowy może też wpisać podmiot decyzją, więc brak własnego zgłoszenia nie chroni przed objęciem przepisami.

Wartości progowe, na których opiera się ocena, są następujące:

  • podmiot kluczowy: duży podmiot w sektorze kluczowym, czyli od 250 pracowników albo obrót powyżej 50 mln EUR i suma bilansowa powyżej 43 mln EUR, oraz wybrane kategorie niezależnie od wielkości
  • podmiot ważny: średni podmiot w sektorze kluczowym (50–249 pracowników lub obrót do 50 mln EUR albo suma bilansowa 10–43 mln EUR) oraz średni i duży w sektorach ważnych
  • termin złożenia wniosku zależy od harmonogramu w komunikacie Ministra Cyfryzacji dla danej kategorii podmiotu, więc przed pracą nad dokumentacją trzeba sprawdzić ten komunikat

Grupa kapitałowa i spółki zaplecza

Zaplecze techniczne często działa jako osobna spółka obsługująca przewoźnika albo kilku przewoźników. Do oceny wielkości trzeba przeanalizować powiązania kapitałowe i osobowe, bo próg zatrudnienia liczy się według zasad dla przedsiębiorstw powiązanych. Wynik analizy warto spisać w jednym dokumencie z datą i podpisem kierownika podmiotu: to pierwszy dowód, o który zapyta audytor.

Unikalne incydenty zarejestrowane przez CERT Polska

Unikalne incydenty zarejestrowane przez CERT PolskaWykres słupkowy liczby incydentów w latach 2021–2025: wzrost z 29 483 do 260 7830100 000200 000300 000incydentów2021: 29 483 incydentów29 48320212022: 39 683 incydentów39 68320222023: 80 267 incydentów80 26720232024: 103 449 incydentów103 44920242025: 260 783 incydentów260 7832025
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, tabela A5

Krok 2: co ustawa każe mieć do 3 kwietnia 2027 r.

Podmioty, które spełniały przesłanki w dniu wejścia ustawy w życie, mają 12 miesięcy na obowiązki z rozdziału 3. Obejmują one system zarządzania bezpieczeństwem informacji, dokumentację i procedury incydentowe. W praktyce zaplecza kolejowego najczęściej brakuje czterech elementów.

  • polityki szacowania ryzyka, która obejmuje także systemy OT: sterowniki hal, stanowiska diagnostyczne, urządzenia zasilające i systemy kontroli dostępu
  • analizy zasobów, czyli aktualnego rejestru urządzeń, oprogramowania i połączeń z siecią
  • bezpieczeństwa łańcucha dostaw ICT, w tym ewidencji firm zewnętrznych i ich dostępu do stref technicznych
  • przeszkolenia pracowników oraz obowiązkowego corocznego szkolenia kierownika podmiotu z cyberbezpieczeństwa

Osoby kontaktowe i nadzór kierownika

Podmiot wyznacza co najmniej dwie osoby do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Kierownik odpowiada za nadzór nad systemem zarządzania bezpieczeństwem informacji, planowanie środków finansowych i przydział zadań. Ustawa przewiduje także karę osobistą dla kierownika podmiotu kluczowego lub ważnego, do 300% wynagrodzenia liczonego jak ekwiwalent urlopowy, więc temat trafia na poziom zarządu.

Krok 3: incydenty i zgłoszenia 24 h, 72 h, miesiąc

Incydent poważny zgłasza się przez system S46 do właściwego CSIRT w trzech etapach: wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu w ciągu 72 godzin oraz sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Ta oś czasu wymaga przygotowanej procedury, bo w sobotni wieczór po ataku na system hali nikt nie będzie szukał dokumentu po raz pierwszy.

Dla zaplecza kolejowego warto wcześniej rozstrzygnąć trzy pytania. Kto decyduje, że incydent jest poważny? Kto ma konto w S46 i zastępstwo? Skąd bierzemy dane o tym, które hale i które pojazdy były w zasięgu zdarzenia? Ostatnie pytanie dotyczy dowodów fizycznych: lista osób z zewnątrz obecnych w strefie w danym czasie skraca dochodzenie.

Kary i harmonogram: co zostało do 2028 r.

Kary w ustawie są wysokie, ale okres przejściowy jest długi. Podmiot kluczowy ryzykuje do 10 mln EUR lub 2% przychodów z poprzedniego roku obrotowego (stosuje się kwotę wyższą), nie mniej niż 20 000 zł. Podmiot ważny: do 7 mln EUR lub 1,4% przychodów, nie mniej niż 15 000 zł. Najpoważniejsze naruszenia, które stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi albo poważnej szkody majątkowej, mogą kosztować do 100 mln zł.

Kary z art. 73 ust. 1–4 i art. 73a–73c można po raz pierwszy nałożyć po dwóch latach od wejścia w życie, czyli od 3 kwietnia 2028 r. Pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotu kluczowego przypada na ten sam termin, a potem co najmniej raz na trzy lata. Okres bez kar nie jest okresem bez ryzyka: za naruszenia sprzed tej daty też można odpowiadać, więc lata 2026–2028 to czas budowania dowodów.

Dowody do audytu w zapleczu technicznym

Audytor nie pyta o intencje, tylko o zapisy. Dla zaplecza kolejowego dobry zestaw dowodów to kilka rejestrów, które powstają w toku pracy, a nie są tworzone na wizytę kontrolną.

Część dowodów dotyczy dostępu fizycznego do stref technicznych, który jest równie ważny jak dostęp logiczny. System InnerWeb działa jako niezależny system uzupełniający istniejące systemy zezwoleń i szkoleń: zapisuje elektroniczne zezwolenie na pracę z fazami przygotowania, prac głównych i zamknięcia, sprawdza kwalifikacje przypisanych pracowników oraz prowadzi ślad audytowy zmian. Skan plakietki QR na bramie daje ochronie jednoznaczny werdykt na podstawie szkoleń, kwalifikacji, zezwolenia i aktywnego konta, a każdy skan trafia do rejestru wejść i wyjść. Takie zapisy wspierają spełnienie wymogu dotyczącego łańcucha dostaw i dostarczają dowodu do audytu, ale nie zastępują polityki ryzyka ani decyzji kierownika.

  • rejestr zasobów OT i IT z właścicielem każdego zasobu
  • polityka i protokół z szacowania ryzyka z datą zatwierdzenia
  • lista firm zewnętrznych z zakresem dostępu i terminem ważności szkoleń
  • rejestr wejść i wyjść do stref technicznych oraz zezwolenia na prace
  • procedura zgłaszania incydentów 24 h / 72 h / miesiąc z kontaktami i zastępstwami
  • zapisy szkoleń pracowników i szkolenia kierownika

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy zaplecze techniczne przewoźnika musi się zgłaszać osobno?

To zależy od struktury prawnej. Jeśli zaplecze jest osobną spółką, ocenia swoją wielkość i sektor samodzielnie, z uwzględnieniem powiązań kapitałowych. Wynik oceny warto spisać i zatwierdzić na poziomie kierownika podmiotu.

Czy okres bez kar do 2028 r. oznacza, że można zwlekać?

Nie. Obowiązki z rozdziału 3 trzeba spełnić do 3.04.2027, a naruszenia sprzed 3.04.2028 mogą być później zbadane. Budowa dowodów w tym oknie jest tańsza niż odtwarzanie ich w trakcie audytu.

Czy system do zezwoleń i kontroli dostępu gwarantuje zgodność z NIS2?

Nie. Żadne narzędzie nie gwarantuje zgodności. System może wspierać spełnienie wymogów dotyczących łańcucha dostaw i dostarczać zapisów do audytu, a pełna zgodność wymaga polityk, procedur i decyzji kierownika.

Do kiedy trzeba złożyć wniosek o wpis do wykazu?

Termin zależy od harmonogramu w komunikacie Ministra Cyfryzacji dla danej kategorii podmiotu. Przed planowaniem prac trzeba sprawdzić ten komunikat i przypisać odpowiedzialną osobę.

Źródła

Porozmawiajmy o dowodach dla zaplecza

Pokażemy na demo, jak zezwolenia, szkolenia i kontrola bramy QR dostarczają zapisów do audytu NIS2. Napisz do nas albo umów rozmowę z Marcinem Woreckim.

Porozmawiajmy