Dla kogo i na jakiej podstawie
Rekomendacje adresujemy do dyrektora zakładu, pełnomocnika ds. ochrony infrastruktury krytycznej, kierownika bezpieczeństwa oraz osób odpowiedzialnych za BHP, ochronę fizyczną i cyberbezpieczeństwo IT/OT. Podstawą jest ustawa wdrażająca dyrektywę CER (Dz.U. 2026 poz. 815): ocena ryzyka w 9 miesięcy od informacji o wpisie (art. 6zt ust. 3), wdrożenie rozwiązań organizacyjno-technicznych w 3 miesiące po ocenie (art. 6zt ust. 4) i dokumentacja w 15 miesięcy od wpisu (art. 6zu ust. 4).
Ocena obejmuje zagrożenia z krajowej oceny ryzyka, w tym antagonistyczne, zależności międzysektorowe i alternatywne łańcuchy dostaw. Za brak oceny ryzyka ustawa przewiduje karę do 100 000 zł (art. 6zzr), a za niewdrożenie rozwiązań ochrony infrastruktury krytycznej do 150 000 zł. Normy ISO 22301, ISO 27001 i IEC 62443 pomagają ułożyć dowody, ale nie oznaczają zgodności z ustawą.
Rekomendacja 1: zacznij od usługi kluczowej, nie od aktywów
Ocena ryzyka podmiotu krytycznego dotyczy ciągłości świadczenia usługi kluczowej. Dlatego pierwszy krok to opis usługi, jej procesów, maksymalnego dopuszczalnego przestoju i zależności od mediów, dostawców oraz systemów. Dopiero z tej mapy wynika lista aktywów do oceny: instalacje, obiekty, sterowanie, ludzie z kluczowymi kompetencjami.
Praktyczny test: jeżeli nie potrafisz wskazać, które trzy zdarzenia przerwałyby usługę najszybciej, mapa zależności jest zbyt ogólna.
Kary za naruszenia (górna granica, tys. zł)
Rekomendacja 2: scenariusze antagonistyczne obok awaryjnych
Wiele zakładów ma dojrzałe oceny ryzyka procesowego, a słabiej opisane zagrożenia celowe: sabotaż, nieuprawnione wejście, atak na systemy sterowania, nacisk przez dostawcę. Ustawa wymaga uwzględnienia zagrożeń antagonistycznych, więc scenariusze muszą mieć sprawcę, drogę ataku i skutek dla usługi.
Dobrze działa wspólny warsztat: BHP i bezpieczeństwo procesowe, ochrona fizyczna, IT i OT oraz kierownicy produkcji. Jeden zestaw scenariuszy zasila później plan ochrony, plan kryzysowy i program ćwiczeń.
Rekomendacja 3: oceniaj ludzi i firmy zewnętrzne razem z technologią
Ustawa wymienia bezpieczeństwo osobowe pracowników i dostawców zewnętrznych oraz ochronę fizyczną z kontrolą dostępu. W ocenie ryzyka powinny więc znaleźć się wykonawcy remontów, serwisanci, kierowcy i goście: kto wchodzi, z jakimi uprawnieniami, na jak długo, kto ich nadzoruje.
Dane o przeszkoleniu i uprawnieniach wykonawców oraz zapisy wejść są dowodem, że środek działa. InnerWeb jako niezależny system uzupełniający dostarcza te zapisy: kontrola kwalifikacji i terminów szkoleń przy zezwoleniu oraz lista osób na terenie ze skanów na bramie.
Rekomendacja 4: powiąż każdy wynik z środkiem, właścicielem i terminem
Wynik oceny ryzyka ma kończyć się rejestrem środków: opis środka, zagrożenie, które redukuje, właściciel, termin i dowód wykonania. Termin 3 miesięcy na wdrożenie rozwiązań dotyczy środków wynikających z oceny, więc rejestr trzeba przygotować jeszcze w trakcie oceny, a nie po jej zatwierdzeniu.
Ryzyko szczątkowe akceptuje osoba z uprawnieniami kierowniczymi. Zapis akceptacji z datą jest jednym z pierwszych dokumentów, których zażąda audytor.
Rekomendacja 5: jedna ocena, kilka reżimów
Podmiot krytyczny jest jednocześnie podmiotem kluczowym w rozumieniu ustawy o KSC. Ocena ryzyka dla CER powinna korzystać z analizy ryzyka cyberbezpieczeństwa, oceny ryzyka zawodowego i oceny ryzyka maszyn, zamiast powielać je w kolejnym formacie. Wymogi CER warto zmapować na istniejące procedury BHP, ochrony i cyberbezpieczeństwa.
ISO 22301 dostarcza struktury BIA i planów ciągłości, ISO 27001:2022 systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, IEC 62443 stref, kanałów i poziomów bezpieczeństwa SL 1–4 dla OT.
Rekomendacja 6: zaplanuj ćwiczenia z oceny, nie z kalendarza
Ćwiczenia ochrony IK powinny weryfikować najgroźniejsze scenariusze z oceny. Dla każdego scenariusza wysokiego ryzyka określ, kto ćwiczy, co mierzysz i jaki dowód zostaje. Wynik ćwiczenia wraca do oceny: jeżeli środek nie zadziałał, ryzyko szczątkowe jest większe niż założono.
Rekomendacja 7: ustal rytm przeglądów
Ocena ryzyka jest powtarzana nie rzadziej niż raz na 2 lata, ale zdarzenia mogą wymusić przegląd wcześniej: rozbudowa instalacji, zmiana dostawcy kluczowego, incydent, zmiana przepisów. Zapisz wyzwalacze przeglądu i przypisz właściciela, który je monitoruje. Dokumentację przechowuj co najmniej 2 lata.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od kiedy biegnie 9 miesięcy na ocenę ryzyka?
Od informacji o wpisie do wykazu podmiotów krytycznych. Datę potwierdza decyzja organu, więc plan prac warto przygotować już na etapie przewidywanego wpisu.
Czy ocena ryzyka ISO 27001 wystarczy?
Nie. Ocena dla CER dotyczy ciągłości usługi kluczowej i szerokiego zakresu zagrożeń, w tym fizycznych i antagonistycznych. Analiza z ISO 27001 jest jednym z jej wejść.
Kto może wykonać ocenę?
Podmiot może zrobić ją sam lub z doradcą, ale odpowiedzialność i akceptacja ryzyka szczątkowego pozostają po stronie kierownictwa.
Źródła
Dowody do oceny ryzyka z terenu
Pokażemy, jak zapisy wejść, szkoleń i zezwoleń wspierają ocenę ryzyka i dokumentację podmiotu krytycznego. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy