Struktura kosztu programu ćwiczeń
Koszt ćwiczeń składa się z czterech elementów. Pierwszy to czas przygotowania: scenariusz, uzgodnienia ze zmianami, instruktaż obserwatorów. Drugi to czas samego ćwiczenia: godziny pracy uczestników, którzy odrywają się od zadań. Trzeci to analiza i raport. Czwarty to ewentualne narzędzia, które automatyzują listę osób, powiadomienia i raporty.
W kalkulacji przykładowej przyjmujemy zakład ze 1 200 osobami, dwa ćwiczenia pełnoskalowe rocznie i koszt godziny pracy 95 zł. Przygotowanie scenariusza, uzgodnienia, obserwacja i raport zajmują łącznie 60 rbh specjalistów przy stawce 120 zł za godzinę, czyli 7 200 zł na jedno ćwiczenie i 14 400 zł rocznie. Ten koszt ponosi zakład niezależnie od narzędzi.
Narzędzie to dodatkowy koszt. Z zestawienia ofert wdrożeniowych wynika, że wdrożenie platformy z modułem szkoleniowym, zezwoleniami, kontrolą QR i kartoteką firm to rząd 10–20 tys. zł netto, a wdrożenie lokalizacji w obiekcie zamkniętym ze sprzętem i robocizną rząd 30–55 tys. zł (orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna). Abonament to orientacyjnie od ok. 1–4 tys. zł miesięcznie.
Korzyść: skrócenie czasu zbiórki i decyzji
Najłatwiejsza do zmierzenia korzyść to skrócenie czasu do zakończenia zbiórki i uzgodnienia stanu osób. Przyjmujemy, że po zastosowaniu wniosków z ćwiczeń czas spada z 36 do 24 minut, czyli o 12 minut. Obejmuje to krótszy czas decyzji dowódcy akcji i szybszą gotowość listy osób na terenie.
Przeliczenie: 1 200 osób × 12 minut = 14 400 minut, czyli 240 godzin pracy. Przy 95 zł za godzinę daje to 22 800 zł na jedno ćwiczenie, a przy dwóch ćwiczeniach rocznie 45 600 zł. Jest to wartość czasu odzyskanego w ćwiczeniu, ale mechanizm działa tak samo w prawdziwym zdarzeniu, w którym liczy się też bezpieczeństwo ludzi.
Nie wliczamy w ten rachunek unikniętych strat z awarii, skrócenia przestoju produkcji ani niższych składek ubezpieczeniowych, bo wymagają danych z konkretnego zakładu i nie mają pokrycia w kartach.
Rok pierwszy: koszt i korzyść programu ćwiczeń z narzędziem
Kalkulacja zwrotu i granice interpretacji
Rok pierwszy z narzędziem: koszt programu 14 400 zł plus wdrożenie narzędzia w środku widełek, 15 000 zł, daje 29 400 zł. Korzyść z czasu zbiórki wynosi 45 600 zł. Zysk netto to 16 200 zł, a stopa zwrotu około 55 proc. rocznie. Bez narzędzia, przy samym programie ćwiczeń, koszt 14 400 zł stoi naprzeciw tej samej korzyści tylko wtedy, gdy czas da się skrócić organizacyjnie, co jest możliwe, ale mniej pewne.
Uczciwie trzeba dodać abonament. Przy 1–4 tys. zł miesięcznie to 12–48 tys. zł rocznie, więc samo skrócenie czasu zbiórki nie uzasadnia abonamentu w górnej części widełek. Narzędzie uzasadniają pozostałe korzyści: ślad audytowy, raporty cykliczne, zezwolenia, szkolenia i kontrola wejść, z których lista ewakuacyjna jest tylko jednym elementem.
Dlatego ROI ćwiczeń warto liczyć dwoma sposobami: osobno dla programu ćwiczeń i osobno dla platformy, której ćwiczenia są jednym z zastosowań.
Kontekst kar i dowodów
Najpoważniejszym argumentem nie jest oszczędność godzin, lecz ryzyko regulacyjne. Dyrektywa NIS2 w art. 34 przewiduje dla podmiotów kluczowych kary do 10 mln EUR lub 2 proc. całkowitego rocznego światowego obrotu, zależnie od tego, która kwota jest wyższa. Krajowe terminy wynikają z nowelizacji ustawy o KSC: obowiązki z rozdziału 3 do 3.04.2027, pierwszy audyt podmiotu kluczowego do 3.04.2028, a kary pieniężne z wymienionych artykułów można nałożyć po raz pierwszy po 3.04.2028.
Okno 2026–2028 to czas budowania dowodów. Zakład, który ma za sobą trzy lata raportów z ćwiczeń, zamkniętych wniosków i śladu zmian planów, wchodzi w audyt z dokumentacją, a nie z deklaracją. Dokumenty wspierają spełnienie wymogu, ale nie gwarantują oceny pozytywnej.
Wartości kar nie wchodzą do kalkulacji ROI jako 'uniknięty koszt', bo prawdopodobieństwo ich nałożenia zależy od wielu czynników. Traktujemy je jako kontekst ryzyka.
Czas do zakończenia zbiórki i uzgodnienia stanu
Jak zwiększyć zwrot z ćwiczeń
Po pierwsze, mierzyć czas w taki sam sposób co roku, aby widzieć trend. Po drugie, zamykać wnioski w rejestrze z terminami, bo bez tego koszt ćwiczeń się nie zwraca. Po trzecie, łączyć ćwiczenia z istniejącymi szkoleniami BHP, co obniża koszt oderwania ludzi od pracy.
Po czwarte, wykorzystać raporty cykliczne zamiast ręcznych zestawień. Platforma generuje raporty codziennie, co tydzień lub co miesiąc i wysyła je e-mailem z tabelami w treści oraz załącznikiem PDF. Po piąte, zacząć od ćwiczeń stołowych o niskim koszcie, a pełne skalę robić raz w roku. Wartości w tej kalkulacji są przykładowe i należy je zastąpić danymi własnego zakładu.
Zwrot z programu ćwiczeń w roku pierwszym
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Liczba osób | 1 200 osób |
| Ćwiczenia pełnoskalowe | 2 rocznie |
| Skrócenie czasu zbiórki | 12 min |
| Koszt godziny pracy uczestnika | 95 zł/h |
| Nakład przygotowania i raportu | 60 rbh na ćwiczenie |
| Stawka specjalisty | 120 zł/h |
| Wdrożenie narzędzia | 15 000 zł netto (środek widełek 10–20 tys.) |
Wynik: Korzyść 45 600 zł, koszt 29 400 zł, zysk netto 16 200 zł, zwrot ok. 55 proc. w roku pierwszym (bez abonamentu)
Uwaga: Kalkulacja przykładowa; abonament od ok. 1–4 tys. zł miesięcznie nie jest w niej ujęty. Orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy ćwiczenia awaryjne się opłacają?
W kalkulacji przykładowej tak, jeśli wnioski z ćwiczeń faktycznie skracają czas zbiórki i decyzji. Bez zamykania wniosków koszt ćwiczeń nie wraca.
Jakie kary grożą podmiotom kluczowym według NIS2?
Art. 34 dyrektywy przewiduje do 10 mln EUR lub 2 proc. całkowitego rocznego światowego obrotu. W Polsce kary pieniężne z wymienionych artykułów KSC można nałożyć po raz pierwszy po 3.04.2028.
Czy abonament platformy zwraca się samym skróceniem zbiórki?
Nie zawsze. W górnej części widełek abonamentu uzasadniają go dopiero ślad audytowy, raporty cykliczne i pozostałe moduły.
Źródła
Porozmawiajmy o ćwiczeniach i dowodach z nich
Pokażemy na przykładzie Państwa zakładu, jak lista osób na terenie, ślad audytowy i raporty cykliczne skracają przygotowanie ćwiczenia i porządkują dowody. Zapraszamy na rozmowę lub demonstrację.
Porozmawiajmy