Sytuacja: plan jest, ale prace i wykonawcy poza nim
Elektrociepłownia grupy energetycznej jest podmiotem kluczowym NIS2 i prowadzi pilotaż cyfryzacji prac w jednym obiekcie, z zamiarem rozszerzenia na kolejne. Plan ochrony opisuje strefy, role i procedury alarmowe, ale nie wiąże się z tym, co dzieje się na obiekcie każdego dnia: poleceniami na prace, kartami przełączeń i zabezpieczeń oraz wejściami firm zewnętrznych.
Polecenie na pracę i karta przełączeń krążą na papierze między wystawiającym, uzgadniającymi, dopuszczającym i zespołem. Aktualny stan zna tylko ten, kto trzyma kartkę. Czynności z terenu trafiają do systemu po powrocie do biura, więc pojawia się podwójne wprowadzanie i rozbieżności między papierem a rejestrem. Przy kilku pracach na jednym układzie osoba odwołująca zabezpieczenie nie wie, czy ktoś jeszcze pracuje.
Problem z punktu widzenia planu ochrony
Plan ochrony infrastruktury krytycznej zakłada kontrolę dostępu i bezpieczeństwo osobowe pracowników oraz dostawców zewnętrznych. Jeśli dopuszczenie wykonawcy do pracy zależy od papieru, plan ma w tym miejscu lukę dowodową: audytor zapyta, kto, gdzie i na jakiej podstawie pracował w danym dniu, a odpowiedź trzeba składać z rozproszonych dokumentów.
Dla podmiotu krytycznego to ważne, bo dokumentację ochrony IK trzeba sporządzić w 15 miesięcy od informacji o wpisie, a ocenę ryzyka w 9 miesięcy. Rozwiązania ograniczające ryzyko, takie jak kontrola dostępu i wykonawcy zewnętrzni, powinny być w niej opisane i udokumentowane dowodami z działania, nie tylko deklaracją.
Terminy podmiotu krytycznego od informacji o wpisie
Rozwiązanie: odwzorowanie procedury, nie jej zmiana
System odwzorowuje obecną procedurę poleceń i kart przełączeń jeden do jednego na podstawie druków obiektu: zmienia się nośnik, nie instrukcja. Polecenie przechodzi trzy fazy: przygotowanie, prace główne i zamknięcie. Każda faza to lista zadań przypisanych do ról z procedury obiektu, a zadanie z wymaganym podpisem zamyka tylko osoba uprawniona. Elektroniczne zezwolenie sprawdza także daty i kwalifikacje przypisanych pracowników.
Karta przełączeń jako zadania z kolejnością i podpisem
Pozycje karty (przełączenie, odłączenie, zabezpieczenie przed załączeniem, uziemienie, oznakowanie, sprawdzenie braku napięcia) są zadaniami przygotowawczymi z kolejnością, osobą odpowiedzialną i podpisem. Dopóki ostatnie zabezpieczenie nie jest potwierdzone, dopuszczenie jest zablokowane, a wykonawca widzi status oczekiwania zamiast zgody na pracę. Wstrzymanie pracy nie zdejmuje zabezpieczeń, a dodatkowe odłączenie w trakcie jest nowym zadaniem warunkującym wznowienie.
Prace równoległe na jednym układzie
Polecenia są przypisane do lokalizacji z drzewa obiektu. Przy wystawianiu polecenia system pokazuje inne aktywne polecenia w tej samej lokalizacji, a mapa prac pokazuje aktywne polecenia i ich fazę. Dzięki temu osoba odwołująca zabezpieczenie widzi, że na układzie wciąż ktoś pracuje. Zamknięcie polecenia wymaga potwierdzenia likwidacji strefy i odwołania zabezpieczeń w kolejności odwrotnej.
Wykonawca zewnętrzny i dostęp
Wykonawca zewnętrzny widzi tylko swoje polecenia w przeglądarce i nie musi instalować aplikacji. Na bramie skan kodu QR wskazuje, kto wchodzi na teren; gdy osoba bez ważnego szkolenia zostanie zeskanowana, system tworzy zezwolenie alarmowe i powiadamia koordynatora jej firmy. Lista ewakuacyjna odpowiada na pytanie, kto jest teraz na obiekcie, i wspiera plan w części dotyczącej alarmu.
Efekt: dowód dla planu i dla audytu
Pilotaż obejmuje około 50 stanowisk i trwa 3–6 miesięcy. W tym czasie zakład zbiera dowody, że plan ochrony działa w praktyce: każde polecenie ma autora, czas, podpisy i historię faz, a każde wejście wykonawcy ma ślad z bramy. Opłata za firmy zewnętrzne i gości w modelu pilotażu wynosi 0 zł. Wzorzec procesu zbudowany w pilotażu jest standardem, który po konfiguracji lokalnej specyfiki można skopiować na kolejne elektrociepłownie.
Wnioski dla planu ochrony: opisać polecenia na prace i karty przełączeń jako element kontroli dostępu i bezpieczeństwa osobowego wykonawców, wskazać system jako źródło dowodu i dopisać do listy wyzwalaczy aktualizacji planu zmiany procedury poleceń.
- Plan ochrony odwołuje się do konkretnych dokumentów roboczych (polecenia, karty, przepustki), a nie ogólnie do kontroli dostępu.
- Zmiana wzoru druku lub kolejności zabezpieczeń uruchamia przegląd planu.
- Raport z ćwiczenia alarmowego uwzględnia aktywne polecenia i osoby wykonawców na obiekcie.
- Dowody z działania systemu przechowuje się z dokumentacją ochrony IK.
Czego nie obiecujemy
Kolejność i role zabezpieczeń wynikają z wzorów kart i instrukcji organizacji bezpiecznej pracy obiektu: konfigurujemy je na warsztacie, nie narzucamy. Elementy specyficzne dla obiektu, których nie da się ująć konfiguracją, wycenia się osobno jako rozszerzenie przed realizacją. System wspiera spełnienie wymogów i dostarcza dowodu do audytu, ale nie zastępuje instrukcji służb ani decyzji organu.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy system zmienia instrukcję bezpiecznej pracy?
Nie. Druki obiektu są odwzorowywane jeden do jednego, a zmienia się nośnik. Role i kolejność uzgadnia się na warsztacie na podstawie obecnych instrukcji.
Czy wykonawca musi instalować aplikację?
Nie. Wykonawca zewnętrzny widzi swoje polecenia w przeglądarce, a na bramie jest identyfikowany skanem kodu QR.
Jak to się łączy z planem ochrony IK?
Plan wskazuje polecenia, karty i wejścia wykonawców jako elementy kontroli dostępu i bezpieczeństwa osobowego, a system dostarcza dowodu z działania do dokumentacji.
Źródła
Połączmy plan ochrony z codzienną pracą na obiekcie
Przejdziemy z Wami przez polecenia, karty i wejścia wykonawców i pokażemy, jakie dowody mogą zasilić dokumentację. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy