Krok 1: wybierz procesy, nie osoby
Macierz buduje się od procesów, a nie od nazwisk. Dla tej strony przyjmujemy trzy: wejście gości i wykonawców, zezwolenia na prace niebezpieczne oraz ewakuację. Każdy proces zapisz jednym zdaniem, od zdarzenia otwierającego do zdarzenia zamykającego, bo bez granic nie da się przypisać odpowiedzialności.
Dla procesu zezwoleń granice wyznacza sama procedura: zezwolenie na pracę wymaga podpisu właściwych osób: zlecającego, zatwierdzającego i koordynatora prac, oraz weryfikacji kwalifikacji pracowników. To gotowy szkielet ról do wpisania w macierz.
Krok 2: ustal funkcje, które biorą udział
W przykładzie występuje pięć funkcji: BHP, ochrona, IT, HR i zakupy. W Waszym zakładzie dojdą zapewne utrzymanie ruchu i kierownicy produkcji. Ważne, by używać nazw funkcji, nie stanowisk, ponieważ stanowiska się zmieniają, a funkcje trwają.
InnerWeb działa jako niezależny system uzupełniający istniejące systemy klienta: kontrolę dostępu, RCP, HR i ERP. Właściciele tych systemów pozostają w macierzy odpowiedzialności, więc dodaj ich jako konsultowanych lub informowanych tam, gdzie proces dotyka ich danych.
Przykładowa macierz: liczba liter według funkcji
- A (odpowiada)
- R (wykonuje)
- C (konsultowany)
- I (informowany)
Krok 3: przypisz litery według czterech reguł
Litery to R (wykonuje), A (odpowiada i zatwierdza), C (jest konsultowany przed decyzją), I (jest informowany po decyzji). Cztery reguły chronią macierz przed rozmyciem: w każdym procesie dokładnie jedno A, co najmniej jedno R, osoby C ograniczone do tych, bez których decyzja byłaby błędna, a I do tych, którym wynik jest naprawdę potrzebny.
Przykład dla trzech procesów i pięciu funkcji pokazuje, jak to wygląda w praktyce. Wejście: A i R ochrona, BHP i HR konsultowani, IT i zakupy informowani. Zezwolenia: A i R BHP, ochrona i zakupy konsultowane, IT i HR informowani. Ewakuacja: A BHP, R ochrona, IT konsultowane, HR i zakupy informowane.
- dokładnie jedno A w każdym procesie,
- co najmniej jedno R w każdym procesie,
- C tylko tam, gdzie decyzja bez konsultacji byłaby błędna,
- I tylko tam, gdzie wynik jest potrzebny do pracy.
Krok 4: sprawdź macierz na zasadach systemu
Macierz nie może przypisywać odpowiedzialności, której system nie pozwala wykonać. Zatwierdzenie lub odrzucenie pracy szczególnie niebezpiecznej jest zarezerwowane dla użytkownika po stronie zakładu, nie dla wykonawcy. W macierzy literę A dla takiej pracy może więc dostać tylko funkcja zakładowa.
Pola zlecającego, zatwierdzającego i koordynatora w zezwoleniu są wypełniane domyślnie według zespołu przypisanego do lokalizacji i mogą być ukryte per lokalizacja. Dopasuj macierz do tej konfiguracji: jeśli zespół hali jest przypisany jako zatwierdzający, macierz i ustawienia mówią to samo.
Krok 5: zapisz, czego system nie zastępuje
System nie zastępuje kierownika robót ani osoby dopuszczającej: wymusza reguły, a odpowiedzialność pozostaje po stronie osób wskazanych w procesie. Ten zapis wstaw do dokumentu z macierzą, aby audytor i pracownicy widzieli, że oprogramowanie jest narzędziem, a nie podmiotem odpowiedzialnym.
Dobrą praktyką jest też dopisanie zastępstw: kto przejmuje literę A podczas urlopu właściciela. Bez tego macierz działa tylko przy pełnej obsadzie.
Krok 6: wdróż, przetestuj i przeglądaj co kwartał
Macierz sprawdzasz próbą: wybierz scenariusz, na przykład wejście wykonawcy bez ważnego szkolenia, i przejdź go z osobami z macierzy, notując, kto faktycznie zareagował. Różnice między macierzą a rzeczywistością poprawiasz od razu.
Zespoły w systemie odwzorowują macierz: grupują osoby odpowiedzialne za części zakładu, mają obszary, członków, role w pracach i kategorie zgłoszeń. Kwartalny przegląd tych zespołów razem z macierzą utrzymuje zgodność dokumentu i konfiguracji.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy w macierzy RACI może być kilka osób z literą A?
Nie. Dokładnie jedno A w procesie to podstawowa zasada. Jeśli odpowiedzialność jest dzielona, rozbij proces na dwa mniejsze.
Czy system zastępuje osoby z macierzy?
Nie. System wymusza reguły, a odpowiedzialność pozostaje po stronie osób wskazanych w procesie.
Jak powiązać macierz z konfiguracją systemu?
Przez zespoły przypisane do lokalizacji. Domyślnie wypełniają one pola zlecającego, zatwierdzającego i koordynatora w zezwoleniu.
Zbudujmy macierz razem
Przeprowadzimy warsztat, na którym z Waszymi funkcjami powstanie macierz RACI dla wejścia, zezwoleń i ewakuacji, powiązana z konfiguracją zespołów.
Porozmawiajmy