Sytuacja: elektrociepłownia podmiotu kluczowego NIS2
Opisywany podmiot to elektrociepłownia należąca do grupy energetycznej, zaliczana do podmiotów kluczowych w rozumieniu NIS2. System wdrażany jest w pilotażu w jednym obiekcie, z planem rozszerzenia na kolejne. Przedmiotem pracy jest planowy przegląd kotła i wymiennika ciepła w czasie postoju, z wejściem zespołu do przestrzeni zamkniętej: komory paleniskowej, części ciśnieniowych i przestrzeni wymiennika.
Prace realizują dwa zespoły: służby utrzymania ruchu zakładu oraz firma zewnętrzna wykonująca czyszczenie i badania. Równolegle na tym samym układzie toczą się prace elektryczne i armaturowe, więc zakres izolowania od instalacji, zabezpieczeń przed załączeniem i uziemień dotyczy kilku zespołów jednocześnie.
Problem: papier krąży, a stan zna tylko ten, kto trzyma kartkę
Polecenie na pracę (PnP) i karta przełączeń i zabezpieczeń (KPZ) krążą na papierze między wystawiającym, uzgadniającymi, dopuszczającym i zespołem. Aktualny stan zna wyłącznie osoba, która ma kartkę w ręku. Czynności wykonane w terenie trafiają do systemu dopiero po powrocie do biura, co oznacza podwójne wprowadzanie i rozbieżności między papierem a rejestrem.
Przy kilku pracach na jednym układzie osoba odwołująca zabezpieczenie nie ma pewności, czy ktoś jeszcze pracuje. Firma zewnętrzna poznaje zagrożenia z ustnego instruktażu. Przerwy i wznowienia ginęły między zmianami, a po zdarzeniu dowód trzeba było składać z rozproszonych dokumentów.
- stan zabezpieczeń znany tylko z papieru
- brak wglądu w inne polecenia na tym samym układzie
- podwójne wprowadzanie danych z terenu do rejestru
- przerwy i wznowienia bez śladu między zmianami
- dowód po zdarzeniu składany z kilku źródeł
Uzgadnianie jednej karty przełączeń
- Papier
- System
Rozwiązanie: ten sam druk, inny nośnik
Zasada wdrożenia brzmi: nie zmieniamy instrukcji, zmieniamy nośnik. System odwzorowuje obecną procedurę PnP i KPZ jeden do jednego na podstawie druków obiektu, a procedurę, role i wzory wydruków ustawia się na warsztatach z użytkownikami. Polecenie przechodzi trzy fazy: przygotowanie, prace główne i zamknięcie. Każda faza to lista zadań przypisanych do ról z procedury klienta, a zadanie z wymaganym podpisem zamyka wyłącznie osoba uprawniona.
Pozycje karty przełączeń (przełączenie, odłączenie, zabezpieczenie przed załączeniem, uziemienie, oznakowanie, sprawdzenie braku napięcia) stają się zadaniami przygotowawczymi z kolejnością, osobą odpowiedzialną i podpisem. Dopóki ostatnie zabezpieczenie nie zostanie potwierdzone, dopuszczenie jest zablokowane, a wykonawca widzi status oczekiwania zamiast zgody na pracę.
Koordynacja kilku prac na jednym układzie
Polecenia są przypisane do lokalizacji z drzewa obiektu, na przykład budynek, kondygnacja, urządzenie. Przy wystawianiu nowego polecenia system pokazuje inne aktywne polecenia w tej samej lokalizacji, a mapa prac wyświetla aktywne polecenia razem z fazą, zagrożeniami i środkami ochrony. Osoba odwołująca zabezpieczenie widzi więc, czy ktoś jeszcze pracuje na układzie.
Wstrzymanie, zmiana i zamknięcie
Wstrzymanie pracy nie zdejmuje zabezpieczeń. Dodatkowe odłączenie w trakcie prac jest nowym zadaniem, które warunkuje wznowienie. Zamknięcie wymaga potwierdzenia likwidacji strefy i odwołania zabezpieczeń w kolejności odwrotnej do zakładania. Praca w przestrzeni zamkniętej jest w systemie pracą szczególnie niebezpieczną z własnymi regułami: zatwierdzenie jest zarezerwowane dla użytkownika zakładu, a pracy nie da się zamknąć, gdy na miejscu pozostaje więcej niż jedna osoba.
Przebieg przeglądu krok po kroku
W przykładowym przeglądzie kotła zespół utrzymania ruchu wystawia PnP z listą zabezpieczeń z karty. Uzgadniający potwierdzają swoje pozycje w systemie, a dopuszczający widzi, które zadania przygotowawcze są jeszcze otwarte. Po potwierdzeniu ostatniego zabezpieczenia dopuszczenie staje się możliwe i dopiero wtedy wykonawca otrzymuje zgodę na wejście.
Firma zewnętrzna widzi tylko swoje polecenia i nie musi instalować aplikacji. Zagrożenia i środki ochrony są przypisane do typu pracy, więc brygada czyszcząca otrzymuje je w zezwoleniu, a nie w ustnym instruktażu. Zamknięcie prac głównych wymaga odpowiedzi na dodatkowe pytanie kontrolne, co ogranicza przypadkowe zakończenie pracy przed opuszczeniem komory.
Efekt: liczby z pilotażu i kalkulacja przykładowa
Pilotaż obejmuje ok. 50 stanowisk i trwa 3–6 miesięcy. Koszt wdrożenia pilotażu mieści się w widełkach rzędu 15–20 tys. zł netto, a utrzymanie w widełkach ok. 3–5 tys. zł netto miesięcznie; są to orientacyjne widełki z wdrożeń 2025–2026; wycena indywidualna. Firmy zewnętrzne i goście nie generują dodatkowej opłaty licencyjnej, co ma znaczenie przy dużej rotacji wykonawców w czasie postoju.
Poniższa kalkulacja przykładowa pokazuje czas uzgadniania jednej karty przełączeń z kilkoma uzgadniającymi. Wartości są założeniem do przykładu i nie stanowią wyniku pomiaru w konkretnym obiekcie.
Wnioski dla kierownika utrzymania ruchu i bezpieczeństwa
Pierwszy wniosek: nie przepisujemy instrukcji, tylko jej nośnik. Dzięki temu służby elektryczne nie muszą uczyć się nowej procedury, a audytor zobaczy te same pozycje, które zna z papieru. Drugi wniosek: zabezpieczenia z karty są zadaniami z kolejnością i podpisem, a nie punktami na liście do odhaczenia na koniec.
Trzeci wniosek dotyczy granic systemu. Elementy specyficzne dla obiektu, których nie da się ująć konfiguracją, wycenia się osobno jako rozszerzenie przed realizacją. System wspiera spełnienie wymogu rozdzielenia ról i dostarcza dowodu do audytu, ale nie zastępuje kierownika robót ani osoby dopuszczającej.
Czas uzgadniania karty przełączeń w czasie postoju
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Karty przełączeń w postoju | 120 kart |
| Czas obiegu i potwierdzeń na papierze | 115 min/kartę |
| Czas w systemie | 45 min/kartę |
| Koszt godziny osoby uzgadniającej | 95 zł/h |
Wynik: Różnica 70 min na karcie daje 8 400 min, czyli 140 h, co przy 95 zł/h oznacza ok. 13 300 zł w jednym postoju. Większą wartością jest skrócenie okna, w którym zespół czeka na dopuszczenie.
Uwaga: Kalkulacja przykładowa; wyniki zależą od liczby kart, liczby uzgadniających i organizacji postoju.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy system zmienia naszą instrukcję organizacji bezpiecznej pracy?
Nie. Kolejność i role zabezpieczeń wynikają z obowiązujących w obiekcie wzorów kart i instrukcji. Konfigurujemy je na warsztacie na podstawie druków obiektu, nie narzucamy własnych.
Co z firmą zewnętrzną: czy musi instalować aplikację?
W opisanym przypadku wykonawca widzi tylko swoje polecenia i otrzymuje zagrożenia oraz środki ochrony w zezwoleniu. Firmy zewnętrzne i goście nie generują dodatkowej opłaty licencyjnej.
Czy wstrzymanie pracy zdejmuje zabezpieczenia z karty?
Nie. Zabezpieczenia zostają, a dodatkowe odłączenie w trakcie prac jest nowym zadaniem warunkującym wznowienie.
Czy system zastępuje osobę dopuszczającą?
Nie. Wspiera ją, wymuszając kolejność i dokumentując podpisy, ale decyzję o dopuszczeniu podejmuje człowiek.
Źródła
Porozmawiajmy o kartach przełączeń w Twoim obiekcie
Przeniesiemy jeden wzór PnP i KPZ do systemu na warsztacie z Twoimi służbami. Umów krótką prezentację na realnych drukach obiektu.
Porozmawiajmy