Sytuacja wyjściowa: obiekt bez łączności
Przepompownia ścieków w kolektorze rozproszonej sieci wod-kan zwykle stoi tam, gdzie jest najniżej i najdalej od zabudowy. Komora jest częściowo pod ziemią, pokrywa i ściany tłumią sygnał telefonii komórkowej, a o Wi-Fi nikt nie myślał, bo obiekt przez większość czasu pracuje bez ludzi. Serwisant przyjeżdża na kilkadziesiąt minut, najczęściej sam.
To klasyczna praca w osamotnieniu w warunkach, w których każda minuta opóźnienia ma znaczenie. Jeśli coś się stanie, nikt nie zobaczy tego z zewnątrz, a telefon nie wyśle ani wiadomości, ani połączenia. Dyspozytor dowie się o problemie dopiero wtedy, gdy serwisant nie wróci o planowanej godzinie.
Koncepcja opisana poniżej dotyczy zakładu wodociągowego typu średniego, który ma kilkadziesiąt takich obiektów i chce, żeby także na nich pracownik miał ten sam poziom ochrony co na terenie głównej stacji uzdatniania.
Co niesie karta aktywna i jak sygnał dociera do systemu
Karta aktywna jest noszona przy pracowniku i cyklicznie wysyła puls. Gdy obiekt nie ma Wi-Fi ani zasięgu, puls jedzie radiowo w standardzie LoRa do mostu LoRa. Most tłumaczy ramki na istniejące API systemu, więc na zegarku ani na karcie nie jest potrzebne Wi-Fi.
Z punktu widzenia platformy najważniejsze jest to, że pulsy z kart aktywnych LoRa trafiają do tego samego mechanizmu bezruchu co dane z aplikacji mobilnej. Nie powstaje osobny, równoległy system alarmowy. Te same progi, te same reguły i ten sam łańcuch powiadomień obsługują pracownika z telefonem i pracownika z kartą radiową.
Wykrywanie bezruchu jest dwustronne: aplikacja analizuje czujniki urządzenia, a serwer niezależnie mierzy czas, i dopiero zgodność obu uruchamia pełny alarm. Przy karcie LoRa to serwer, który mierzy ciszę pulsów i ruchu, pełni rolę niezależnego świadka, więc zakład nie musi polegać na jednym źródle.
- karta aktywna wysyła puls cyklicznie, bez udziału użytkownika
- most LoRa odbiera ramki i przekazuje je do API systemu
- ten sam mechanizm bezruchu obsługuje kartę LoRa i aplikację mobilną
- Wi-Fi na urządzeniu noszonym przez pracownika nie jest wymagane
Wzorzec czasów ostrzeżenia i alarmu na zegarku
Co dzieje się po przekroczeniu progu
Po przekroczeniu progu bezruchu system wysyła push i e-mail do osób odpowiedzialnych, tworzy zezwolenie alarmowe z szablonu ALARM, oznacza alarm na mapie i może wywołać zewnętrzny webhook. Gdy pracownik znów się porusza, zezwolenie alarmowe zamyka się samo. Dyspozytor dostaje więc jedną, spójną informację: kto, gdzie i od kiedy.
Alarm SOS działa inaczej niż bezruch. Wywołuje się go przyciskiem na zegarku: potrójnym kliknięciem albo długim przytrzymaniem, z możliwością anulowania w trzysekundowym odliczaniu. SOS zawsze tworzy własne zezwolenie i uruchamia łańcuch ratunkowy, czyli komunikator i automatyczne telefony, a trwa, dopóki człowiek go nie zamknie. W odróżnieniu od bezruchu jest czynny i bezwarunkowy: nie zależy od ustawień bezruchu ani konfiguracji lokalizacji i nie zamyka się samoczynnie przy ruchu.
Dla przepompowni oznacza to dwa uzupełniające się tory. Pierwszy działa, gdy pracownik nie może nic zrobić, bo stracił przytomność lub został uwięziony. Drugi działa, gdy może, ale potrzebuje pomocy natychmiast, na przykład po poślizgnięciu się na drabinie albo przy wycieku gazu.
Wariant z bramką-repeaterem: decyzja na realny obiekt
Nie każda przepompownia ma w pobliżu bramkę z internetem. Dokumentacja opisuje wariant, w którym bramka LoRa bez własnego Wi-Fi przekazuje ramki przez bramkę-repeater do bramki z internetem. To rozwiązanie jest dziś tylko udokumentowane i przewidziane jako decyzja do wdrożenia dopiero przy realnym obiekcie bez pełnego pokrycia Wi-Fi. Nie obiecujemy go jako standardu.
W praktyce zakład powinien przed pilotażem sprawdzić na planie, które obiekty mają dostęp do internetu, a które leżą poza zasięgiem choćby jednej bramki. Dopiero ta lista pokazuje, czy wariant z repeaterem jest potrzebny, i dla ilu obiektów.
Dlaczego czasy z wdrożeń mają znaczenie dla przepompowni
Dla orientacji pomocne są liczby z działającego wdrożenia wykrywania bezruchu: ponad 3 400 godzin czuwania, mediana zamknięcia alarmu 52 sekundy, a 7 na 10 zatrzymań pracownik odwołuje sam. To nie są dane z przepompowni, tylko z innego środowiska, ale pokazują, że przy dobrze dobranych progach alarm nie męczy ludzi.
Wzorzec ostrzeżenia na zegarku z LTE jest prosty: 20 sekund bez ruchu daje ostrzeżenie, kolejne 30 sekund bez reakcji uruchamia alarm, a przycisk SOS wywołuje alarm i telefon od razu. W komorze przepompowni czasy warto zwykle wydłużyć, bo praca przy pompie bywa statyczna. Więcej o doborze progów opisujemy na stronie o progach bezruchu przy pracy w zbiorniku.
Co zostaje po stronie zakładu
System nie zastępuje decyzji organizacyjnych. Zakład musi wskazać osoby odbierające alarm, ustalić, kto jedzie na obiekt i w jakim czasie, oraz uzgodnić z dyspozytornią, jak wygląda procedura ratunkowa dla studni i komór. Te elementy wchodzą do instrukcji, a nie do konfiguracji technicznej.
Nie należy też zakładać, że scenariusz LoRa ma identyczne ścieżki dla każdego typu urządzenia. Dokładne mapowanie przycisku SOS na urządzeniach radiowych trzeba potwierdzić w fazie projektu dla konkretnego typu karty i mostu. Dlatego w tym artykule opisujemy koncepcję, a nie specyfikację.
Wnioski dla kierownika utrzymania sieci
Brak zasięgu nie musi oznaczać braku nadzoru. Jeśli pulsy z karty aktywnej niesie most LoRa, przepompownia wchodzi do tego samego mechanizmu bezruchu i alarmu co cały zakład. Zacznijcie od listy obiektów bez łączności, potem sprawdźcie, gdzie wystarczy bramka z własnym dostępem do sieci, a gdzie potrzebny będzie repeater.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy zegarek musi mieć Wi-Fi, żeby alarm dotarł do systemu?
Nie. Pulsy z kart aktywnych LoRa trafiają do mostu LoRa, który tłumaczy ramki na istniejące API. Wi-Fi na urządzeniu noszonym przez pracownika nie jest wymagane.
Czym różni się bezruch od SOS?
Bezruch jest wykrywany automatycznie i wymaga zgodności aplikacji i serwera. SOS wywołuje człowiek przyciskiem, jest czynny i bezwarunkowy, nie zamyka się samoczynnie przy ruchu i uruchamia łańcuch ratunkowy.
Co zrobić, gdy w pobliżu przepompowni nie ma bramki z internetem?
Dokumentacja opisuje wariant z bramką-repeaterem, która przekazuje ramki do bramki z internetem. Jest to rozwiązanie na życzenie, dziś tylko udokumentowane, do rozstrzygnięcia przy realnym obiekcie.
Czy to jest już wdrożone w wodociągach?
Opisujemy scenariusz wdrożenia dla zakładu wodociągowego. Mechanizm bezruchu działa w innych środowiskach, a dane o czasach pochodzą z takiego wdrożenia.
Sprawdźmy Wasze obiekty bez zasięgu
Przejdziemy z Wami przez listę przepompowni bez łączności i wskażemy, gdzie wystarczy most LoRa, a gdzie potrzebny będzie wariant z repeaterem.
Porozmawiajmy