Sytuacja: papierowy obieg poleceń i kart przełączeń
Elektrociepłownia grupy energetycznej, podmiot kluczowy NIS2, prowadzi pilotaż w jednym obiekcie z planem rozszerzenia na kolejne. Polecenie na pracę (PnP) i karta przełączeń i zabezpieczeń (KPZ) przechodzą między wystawiającym, uzgadniającymi, dopuszczającym i zespołem. Czynności z terenu trafiają do systemu dopiero po powrocie do biura, więc zdarzają się rozbieżności między papierem a rejestrem.
Przy kilku pracach na jednym układzie osoba odwołująca zabezpieczenie musi wiedzieć, czy ktoś jeszcze na nim pracuje. Firma zewnętrzna poznaje zagrożenia z ustnego instruktażu, przerwy i wznowienia giną między zmianami, a po zdarzeniu dowód składa się z rozproszonych dokumentów.
Rozwiązanie: cyfrowy proces jako baza dla dyspozytora
System odwzorowuje obecną procedurę PnP i KPZ jeden do jednego na podstawie druków obiektu: zmienia się nośnik, nie instrukcja. Polecenie przechodzi trzy fazy (przygotowanie, prace główne, zamknięcie), a każda to lista zadań przypisanych do ról z procedury klienta. Zadanie z wymaganym podpisem zamyka tylko osoba uprawniona. Pozycje KPZ, takie jak przełączenie, odłączenie, zabezpieczenie przed załączeniem, uziemienie, oznakowanie i sprawdzenie braku napięcia, są zadaniami przygotowawczymi z kolejnością i osobą odpowiedzialną.
Polecenie jest przypisane do lokalizacji z drzewa obiektu (budynek, kondygnacja, urządzenie). Przy wystawianiu system pokazuje inne aktywne polecenia w tej samej lokalizacji, a mapa prac pokazuje ich fazę wraz z zagrożeniami i środkami ochrony. Zadania przygotowawcze blokują start. Wstrzymanie nie zdejmuje zabezpieczeń, a zmiana w układzie jest nowym zadaniem warunkującym wznowienie. Zamknięcie wymaga potwierdzenia likwidacji strefy i odwołania zabezpieczeń w kolejności odwrotnej.
Pilotaż obejmuje 50 stanowisk i trwa 3–6 miesięcy. Wykonawcy zewnętrzni i goście są w pilotażu bez dodatkowej opłaty za użytkownika.
Czas obsługi jednego polecenia, kalkulacja przykładowa
Gdzie wchodzi AI i co robi człowiek
Cyfrowy proces daje dyspozytorowi uporządkowane dane: stan każdego polecenia, listę oczekujących podpisów, aktywne prace na układzie. Na takim zbiorze asystent AI może wspierać czynności pomocnicze: odpowiadać na pytania o stan prac, zestawiać polecenia według lokalizacji i fazy, wskazywać pozycje oczekujące najdłużej, przygotowywać streszczenie dla zmiany.
W systemie dostępny jest asystent głosowy w pilotażu, który pozwala zalogowanemu użytkownikowi przejść mową do sekcji systemu, do których ma uprawnienia. To nawigacja, a nie wykonywanie operacji; nie jest dostępny na każdej instalacji, bo działa jako pilotaż na jednym serwerze włączany flagą. Wszelkie dalsze zastosowania AI trzeba klasyfikować osobno.
Zasada pozostaje stała: dyspozytor zatwierdza. AI nie wystawia poleceń, nie potwierdza zabezpieczeń, nie zamyka prac i nie dopuszcza zespołu. Obowiązki podmiotu stosującego z AI Act, takie jak nadzór człowieka przez przeszkolone osoby, monitorowanie i przechowywanie logów, wspierają taki podział. Klasyfikacja jest istotna, bo wysokie ryzyko obejmuje komponenty bezpieczeństwa w zarządzaniu infrastrukturą krytyczną, w tym energię.
Koordynacja prac na jednym układzie
Najbardziej wartościowy scenariusz dotyczy równoległych prac na tym samym układzie. System pokazuje, że w lokalizacji jest inne aktywne polecenie, i nie pozwala przejść do kolejnej fazy, dopóki czynności blokujące nie są potwierdzone. Wsparcie AI polega na wcześniejszym zasygnalizowaniu dyspozytorowi nakładających się terminów w grafiku, ale decyzję o kolejności podejmuje człowiek.
Kolejność i role zabezpieczeń wynikają z wzorów kart i instrukcji organizacji bezpiecznej pracy obowiązujących w zakładzie. Konfiguruje się je na warsztacie, nie narzuca. Elementy specyficzne, których nie da się ująć konfiguracją, wycenia się osobno jako rozszerzenie przed realizacją.
Efekty: kalkulacja przykładowa
Efekty zależą od liczby poleceń, procedury i organizacji pracy, więc poniżej tylko kalkulacja przykładowa z jawnymi założeniami. Zakładamy 150 poleceń miesięcznie, 20 minut mniej na jedno polecenie dzięki eliminacji przepisywania i telefonom oraz stawkę 95 zł za godzinę pracy. Daje to 50 godzin miesięcznie, czyli 4 750 zł miesięcznie. Liczby nie pochodzą z pomiaru w pilotażu.
Ważniejszy od tej kwoty jest efekt jakościowy: każda czynność zapisana z autorem i czasem oraz dowód po zdarzeniu bez składania dokumentów z kilku miejsc.
Kalkulacja przykładowa oszczędności czasu
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Liczba poleceń | 150 polecenia/mies. |
| Oszczędność na poleceniu | 20 minut |
| Stawka pracy | 95 zł/h |
Wynik: 150 x 20 min = 50 h miesięcznie, czyli ok. 4 750 zł miesięcznie.
Uwaga: Kalkulacja przykładowa na założeniach powyżej; nie jest wynikiem pomiaru w pilotażu.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy AI może zatwierdzić polecenie na pracę?
Nie. Zatwierdzenie i podpisy w zadaniach należą do osób uprawnionych. AI wspiera analizę i raportowanie.
Co potrafi asystent głosowy?
W pilotażu pozwala zalogowanemu użytkownikowi przejść mową do sekcji systemu, do których ma uprawnienia. Nie wykonuje innych operacji i nie jest dostępny na każdej instalacji.
Czy trzeba zmieniać instrukcję organizacji bezpiecznej pracy?
Nie. Druki PnP i KPZ odwzorowuje się 1:1, zmienia się nośnik. Role i kolejność ustawia się na warsztacie.
Czy wykonawca zewnętrzny musi mieć aplikację?
W pilotażu wykonawcy i goście są objęci systemem bez dodatkowej opłaty za użytkownika, a widzą wyłącznie swoje polecenia.
Źródła
Porozmawiajmy o poleceniach w Państwa obiekcie
Pokażemy odwzorowanie druków PnP i KPZ oraz granicę wsparcia AI dla dyspozytora.
Porozmawiajmy