Sytuacja: zakład w ruchu ciągłym i firmy zewnętrzne
Producent materiałów izolacyjnych (zakład w ruchu ciągłym, piecownie i linie produkcyjne) dopuszcza do prac około 20 firm wykonawczych. Prace odbywają się głównie na dwóch halach: magazynowej i produkcyjnej. Zezwolenia na prace istniały i były wystawiane, ale nikt nie zadał im pytania, które zadaje się ocenie ryzyka: gdzie, kiedy i jakiego rodzaju prace faktycznie dominują.
Problem miał dwie strony. Po pierwsze, zezwolenia wskazywały często budynek, a nie maszynę, więc nie było widać, gdzie naprawdę wraca serwis. Po drugie, ochrona nie widziała prac na właściwej linii, bo informacja o lokalizacji kończyła się na poziomie hali. Dla służb BHP oznacza to ocenę ryzyka opartą na opisie stanowisk, a nie na rzeczywistym rozkładzie prac zleconych.
Zakres analizy: co wyciągnięto z danych zezwoleń
Analizę wykonano na danych z instancji zakładu. Objęła liczbę zezwoleń w tygodniu, godziny i dni wystawiania, typy prac szczególnie niebezpiecznych, firmy wykonawcze, obszary zakładu oraz mapę ciepła skupienia prac na modelu 3D zakładu. Okres to 9 tygodni, w których wystawiono 106 zezwoleń.
Takie zestawienie nie wymaga nowych czujników ani zmiany procedury. Wystarczy, że zezwolenia są prowadzone w jednym systemie z lokalizacją, typem pracy i wykonawcą. Wtedy odpowiedź na pytanie „gdzie jest ryzyko” przestaje być opinią, a staje się zestawieniem, które można pokazać komisji BHP.
Rozkład 106 zezwoleń w 9 tygodniach
Wyniki: kiedy, kto i gdzie pracuje
Rozkład okazał się wyraźnie nierówny, co ma bezpośrednie skutki dla planowania dyżurów i szkoleń.
- Czas: 82% zezwoleń wystawiono między 6:00 a 10:00, a 62 ze 106 przypadło na wtorek i środę. W weekend nie wystawiono żadnego zezwolenia.
- Typy prac: 43 zezwolenia dotyczyły prac z ogniem, a 40 prac na wysokości, czyli dwóch rodzajów prac o najcięższych skutkach zdarzeń.
- Wykonawcy: cztery największe firmy odpowiadały za 63% zezwoleń.
- Miejsce: dwie hale, magazynowa i produkcyjna, objęły 76 ze 106 zezwoleń. W hali magazynowej 24 z 39 zezwoleń dotyczyło pracy na wysokości, a w hali produkcyjnej 24 z 37 prac z ogniem.
- Jakość lokalizacji: 44 ze 106 zezwoleń miało lokalizację ogólną (budynek, „Inna”, cała linia) zamiast punktu przy maszynie.
Wnioski do aktualizacji oceny ryzyka zawodowego
Ocena ryzyka zawodowego jest dokumentem żywym: art. 226 Kodeksu pracy zobowiązuje pracodawcę do oceny i dokumentowania ryzyka oraz stosowania środków profilaktycznych. Dane z zezwoleń podpowiadają, które zapisy warto zweryfikować w pierwszej kolejności.
Skupienie prac z ogniem i na wysokości
Skoro prace z ogniem koncentrują się w hali produkcyjnej, a prace na wysokości w magazynowej, scenariusze zagrożeń i środki ochronne dla tych lokalizacji powinny być przeglądane częściej niż dla reszty zakładu. Przegląd oparty na rozkładzie zezwoleń daje komisji uzasadnienie, dlaczego tych lokalizacji dotyczy w pierwszej kolejności.
Wtorek i środa rano jako okno obciążenia
Jeśli większość zezwoleń powstaje w jednym oknie czasowym, to w tym oknie rośnie ryzyko pomyłek przy uzgodnieniach i dopuszczeniu. Dyżury osób akceptujących, ochrony i koordynatorów warto ustawić pod ten rozkład, a nie pod średnią tygodniową.
Cztery firmy jako priorytet szkoleń
Gdy cztery firmy generują 63% zezwoleń, priorytetem staje się ich szkolenie przed wejściem na zakład i matryca dopuszczeń do prac niebezpiecznych. Ryzyko firm zewnętrznych jest w tym zakładzie głównie ryzykiem tych czterech wykonawców.
Skupienie prac niebezpiecznych w halach
Jakość lokalizacji jako wskaźnik jakości oceny
Najbardziej pouczający wniosek dotyczy samej struktury zakładu. Skoro 44 ze 106 zezwoleń ma lokalizację ogólną, to prawie dwie piąte prac nie da się przypisać do konkretnego miejsca, a więc i do konkretnej listy ryzyk lokalizacji. Wykonawca wybierający „Budynek” nie otrzymuje ryzyk właściwych dla zasypu, komory czy filtra.
Poprawka polega na uzupełnieniu struktury zakładu w edytorze mapy 3D (lokalizacje, linie, kondygnacje), aby wykonawca wybierał konkretny punkt przy maszynie. Udział zezwoleń z lokalizacją ogólną warto traktować jako wskaźnik jakości danych i obniżać go w kolejnych kwartałach. Uzupełnienie lokalizacji do poziomu maszyny pozwala też zobaczyć powracające awarie, bo ten sam punkt zaczyna się powtarzać w zestawieniu.
Kontrola wejścia i lista ewakuacyjna z tych samych skanów
Drugim elementem przypadku jest portiernia. Ochrona nie miała narzędzia, aby sprawdzić, czy wykonawca ma szkolenie, uprawnienia do prac z zezwolenia, zezwolenie na dziś i aktywne konto. Skan kodu QR z plakietki lub telefonu rejestruje wejście (pierwszy skan) i wyjście (drugi skan), a system sprawdza cztery warunki. Brak jednego z nich oznacza brak zgody z powodem widocznym na ekranie.
Z tych samych skanów powstaje lista osób na terenie z podziałem na gości, kurierów, dostawców, pracowników i firmy zewnętrzne oraz lista ewakuacyjna do wydruku. Kto nie odbił wyjścia, trafia do grupy „Niepewni”. Dla oceny ryzyka oznacza to dowód, że liczba osób na terenie nie jest szacunkiem, tylko zapisem.
- Dane o bramie QR, szkoleniach i pracy w pojedynkę nie istniały w okresie analizy, więc tych scen nie pokazano jako danych z systemu.
- Pierwszy tydzień okresu miał 24 zezwolenia, prawdopodobnie prace postojowe: wymaga to potwierdzenia z zakładem, zanim wejdzie do średnich.
Jak powtórzyć to u siebie
Zacznij od eksportu zezwoleń z minimum jednego kwartału. Policz zezwolenia według godziny, dnia tygodnia, typu pracy, wykonawcy i lokalizacji, i sprawdź, ile z nich ma lokalizację ogólną. Następnie zestaw wynik z aktualnym rejestrem ryzyk: czy lokalizacje o największym skupieniu prac mają najbardziej szczegółowe scenariusze i środki. Ten przegląd jest dowodem do audytu, że ocena ryzyka uwzględnia rzeczywiste dane o pracach, a nie tylko założenia z dnia sporządzenia dokumentu.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Co trzeba mieć, aby zrobić taką analizę?
Wystarczą zezwolenia z minimum kilku tygodni z datą, godziną, typem pracy, wykonawcą i lokalizacją. Im dokładniejsza lokalizacja, tym bardziej użyteczny wynik.
Czy analiza zezwoleń zastępuje ocenę ryzyka zawodowego?
Nie. Jest danymi wejściowymi do jej aktualizacji. Ocenę ryzyka nadal sporządza i zatwierdza pracodawca, a analiza dostarcza dowodu, które lokalizacje i typy prac wymagają przeglądu w pierwszej kolejności.
Dlaczego lokalizacja ogólna jest problemem?
Zezwolenie z lokalizacją „Budynek” nie niesie ryzyk właściwych dla konkretnej maszyny ani miejsca. Utrudnia też ochronie i służbom BHP ustalenie, gdzie faktycznie trwa praca.
Czy system steruje bramką na portierni?
W opisanym przypadku ochrona skanuje kod QR, a system podaje wynik sprawdzenia czterech warunków z powodem na ekranie. Sterowanie szlabanem lub bramką nie było przedmiotem tego przypadku.
Źródła
Sprawdź, co mówią Twoje zezwolenia
Porozmawiajmy o analizie zezwoleń z Twojego zakładu. Pokażemy, gdzie koncentrują się prace i które zapisy oceny ryzyka warto zaktualizować.
Porozmawiajmy