InnerWeb
Przejdź do treści

Ryzyko pracy w strefie zagrożenia wybuchem: przypadek rafinerii

Na terenie ok. 531 ha zakład petrochemiczny w rafinerii miał problem, który w ocenie ryzyka wybuchowego jest często pomijany: operator nie wie, gdzie jest pracownik, bo zasięg GPS na instalacji jest ograniczony. Poniżej opis, jak lokalizacja i alarmy stają się środkiem prewencyjnym bez wymiany sprzętu.

531 ha
terenu obsługiwanego dziś przez instalacje InnerWeb
ok. 100 m
rozstaw nadajników na drogach zakładowych
15 m
średnia odchyłka w symulacji (szacunek)

Sytuacja: zakład podmiotu kluczowego i telefony Ex

Zakład petrochemiczny w rafinerii, podmiot kluczowy w rozumieniu NIS2, obsługuje teren o powierzchni ok. 531 ha. Obrys przykładowego kompleksu to 5,4 × 3,2 km. Za bezpieczeństwo operacyjne produkcji odpowiada dział, który zadał kilka konkretnych pytań o rozwiązanie lokalizacyjne.

Zakład pracuje na telefonach Ex (Android 9 lub 11, BLE 4.2) i detektorach gazu z Bluetooth, i nie chce wymieniać sprzętu. Pytania dotyczyły pozycji w strefie Ex bez GPS, wykorzystania istniejących telefonów i detektorów, certyfikatów nadajników, przydatności listy osób do ewakuacji oraz integracji z systemami zezwoleń, uprawnień i szkoleń.

Dlaczego brak lokalizacji jest ryzykiem w strefie Ex

Ocena ryzyka wybuchu zakłada środki techniczne i organizacyjne. Gdy praca w strefie zagrożonej wybuchem trwa, kluczowe jest to, czy ktoś wie, gdzie są osoby. Bez lokalizacji dyspozytor, który otrzyma alarm, nie wie, gdzie wysłać pomoc, a dowódca akcji nie ma listy osób obecnych w strefie.

Dyrektywa 1999/92/WE wymaga od pracodawcy oceny ryzyka wybuchu i dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem, a dyrektywa 2014/34/UE dotyczy urządzeń przeznaczonych do stref zagrożonych. Lokalizacja i alarm nie zastępują tych środków, są dodatkową warstwą organizacyjną.

Odchyłka pozycji w symulacji przy rozstawie ok. 100 m

Odchyłka pozycji w symulacji przy rozstawie ok. 100 mWykres słupkowy: średnia odchyłka pozycji 15 m, maksymalna 39 m w symulacji.010203040mŚrednia: 15 m15 mŚredniaMaksymalna: 39 m39 mMaksymalna
Źródło: wartości szacunkowe z symulacji

Rozwiązanie: nadajniki ATEX, telefon Ex i mapa dyspozytora

Na instalacji rozmieszcza się nadajniki BLE (iBeacon) w wykonaniu ATEX. Telefon Ex pracownika jest odbiornikiem i przekaźnikiem: odbiera sygnały kilku nadajników naraz razem z siłą każdego z nich i wysyła je przez sieć komórkową lub Wi-Fi co kilka sekund. Pozycja jest uśredniana na mapie, a nie wyznaczana metodą „najsilniejszy wygrywa”. System działa bez GPS.

Nadajniki montuje się na słupach i konstrukcjach opaskami zaciskowymi lub klejem, bez kabli i zasilania z sieci. Radiolatarnie pracują na bateriach przemysłowych przez kilka lat w zakresie temperatur od -40 do 60 °C. Są dopuszczone do stref 2 i 22; certyfikację pod strefy 1 i 21 zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu.

Alarmy jako środek prewencyjny

SOS, bezruch i upadek wykrywane w telefonie trafiają do dyspozytora z ostatnią znaną lokalizacją. W kontekście ryzyka pracy w pojedynkę w strefie Ex to najważniejsza zmiana: czas od zdarzenia do ustalenia miejsca nie zależy od tego, czy pracownik zdążył powiedzieć, gdzie jest.

Lista ewakuacyjna pokazuje, kto jest w strefie, z odświeżaniem co kilkanaście sekund i wydrukiem dla dowódcy akcji. Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu: pokazywana jest lista osób i ich ostatnia pozycja. Granice warto uczciwie nazwać także przy detektorach gazu: integracja odczytów zależy od protokołu producenta detektora i jest tematem spotkania, nie standardem.

Dokładność: liczby z symulacji

Rozstaw nadajników na drogach zakładowych wynosi ok. 100 m, a wewnątrz budynków 1 nadajnik na 100–200 m². Fragment poglądowy obejmował 106 nadajników ATEX rozmieszczonych co ok. 100 m wzdłuż dróg. W symulacji przy takim rozstawie średnia odchyłka pozycji wyniosła 15 m, a maksymalna 39 m. To wartości szacunkowe z symulacji, nie pomiar polowy.

Dla terenu otwartego z ruchem pojazdów ta dokładność wystarcza do ustalenia odcinka drogi i obiektu. Wewnątrz budynków gęstszy rozstaw pozwala rozpoznać kondygnację. Gdy zakład potrzebuje większej dokładności w konkretnym miejscu, gęstość nadajników zwiększa się lokalnie.

Nakładka na istniejące systemy zezwoleń

Zakład ma własny system zezwoleń, uprawnień i szkoleń. Dopuszcza on zlecenie pracy, ale nie potwierdza, czy dzieje się to, co zlecono: kto faktycznie jest w strefie i gdzie są pojazdy dostawców. InnerWeb jest dostarczany jako niezależna nakładka, która uzupełnia i uszczelnia te systemy. Zezwolenia, uprawnienia i szkolenia obsługuje system klienta, a InnerWeb dokłada lokalizację i monitoring ruchu na wspólnym planie zakładu.

Integracje robi się dopiero wtedy, gdy zakład ma taką potrzebę. Miejsce pracy systemu wybiera zakład (serwer zakładu albo chmura), a dane zostają u klienta. Plan zakładu buduje w edytorze mapy zespół InnerWeb. Dla skali: instalacje InnerWeb obejmują dziś 531 ha monitorowanych terenów, 16 000 zainstalowanych radiolatarni i 20 wdrożeń i pilotaży.

Wnioski dla oceny ryzyka wybuchu

Zacznij od mapy ryzyka: które strefy Ex, które drogi dla pojazdów dostawców i gdzie praca w pojedynkę. Zostaw telefon Ex i detektor, dołóż nadajniki i aplikację, zamiast wymieniać sprzęt. Wymagaj od dostawców lokalizacji dowodu działania bez GPS oraz jawnego opisu algorytmu uśredniania pozycji. Takie dokumenty pozwalają włączyć lokalizację i alarm do dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem jako dodatkowy środek organizacyjny, ale decyzję o tym podejmuje zakład.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy trzeba wymieniać telefony Ex i detektory gazu?

Nie. Rozwiązanie zakłada użycie telefonów Ex i detektorów, które zakład już ma, i dołożenie nadajników oraz aplikacji. Działanie aplikacji na konkretnym modelu telefonu Ex trzeba potwierdzić na urządzeniu klienta.

Do jakich stref dopuszczone są nadajniki?

Do stref 2 i 22. Pod strefy 1 i 21 certyfikację zleca się na potrzeby instalacji klienta, bez obietnicy terminu.

Czy system pokazuje trasę ewakuacji?

Nie. Trasa ewakuacyjna i punkt zbiórki nie są funkcją systemu. Pokazywana jest lista osób i ich ostatnia pozycja.

Źródła

Pokażemy to na geometrii Waszego terenu

Porozmawiajmy o lokalizacji i alarmach w strefach Ex. Przygotujemy koncepcję na obrysie, drogach i budynkach Waszego zakładu.

Porozmawiajmy