Okup i negocjacje
Pytania o okup pojawiają się zwykle w pierwszych godzinach zdarzenia, kiedy presja czasu jest największa.
Czy zakład powinien zapłacić okup?
Dyrektywa NIS2 nie zawiera ogólnego nakazu ani zakazu zapłaty, a decyzja należy do zarządu po konsultacji prawnej, w tym pod kątem prawa sankcyjnego. Zespoły CSIRT i organy ścigania zwykle odradzają płacenie, bo nie ma gwarancji odzyskania danych, a zapłata finansuje kolejne ataki. Dobrze przygotowany zakład ma kopię offline i plan odtworzenia, więc pytanie o okup traci znaczenie.
Czy opłacenie okupu zwalnia z obowiązku zgłoszenia?
Nie. Obowiązek zgłoszenia incydentu poważnego dotyczy faktu zdarzenia, a nie jego skutków finansowych. Wczesne ostrzeżenie trzeba wysłać w ciągu 24 godzin od wykrycia, niezależnie od tego, czy zakład prowadzi negocjacje.
Zgłoszenie i obowiązki wobec organów
Ustawa z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252) obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. i wdraża dyrektywę NIS2 do krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.
Jakie są terminy zgłoszenia incydentu?
Wczesne ostrzeżenie: niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia incydentu poważnego. Zgłoszenie incydentu: w ciągu 72 godzin. Sprawozdanie końcowe: w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Zgłoszenia składa się przez system S46 do właściwego CSIRT.
Kto w zakładzie odpowiada za zgłoszenie?
Ustawa wymaga wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Nadzór nad systemem i decyzje należą do kierownika podmiotu, który jest też zobowiązany do corocznego szkolenia z cyberbezpieczeństwa.
Jakie kary grożą za zaniedbania?
Dla podmiotu kluczowego do 10 mln EUR lub 2 proc. przychodów, dla ważnego do 7 mln EUR lub 1,4 proc. Kary co do zasady można nakładać od 3 kwietnia 2028 r., z wyjątkiem najpoważniejszych naruszeń. Kierownik podmiotu również podlega odpowiedzialności.
Incydenty wg sektora w 2025 r. (klasyfikacja CSIRT NASK)
Skala zjawiska w Polsce
Raport roczny CERT Polska za 2025 r. wykazał 260 783 zarejestrowanych incydentów, w tym 3 438 związanych ze szkodliwym oprogramowaniem, z czego 179 to ransomware. Sektor produkcji pojawia się w klasyfikacji CSIRT NASK z 93 incydentami, ale dane obejmują tylko zdarzenia zgłoszone. Dla porównania: administracja publiczna 2 801, ochrona zdrowia 724, transport 140, wodociągi 95, energetyka 52.
Czy ransomware dotyka także sieci OT?
Zwykle zaczyna się w IT, ale przy braku segmentacji przenosi się na stacje SCADA i HMI. CERT Polska monitorował w 2025 r. 8 367 unikalnych hostów OT widocznych z internetu, a typowe wektory to prywatny APN, VNC i domyślne hasła.
Wpływ na produkcję i odtwarzanie
Dla dyrektora zakładu liczy się przede wszystkim czas, w którym linie nie produkują, i to, co ten czas skraca.
Jak długo zakład stoi po ataku?
Zależy od przygotowania. W kalkulacji przykładowej średniego zakładu odtwarzanie bez kopii offline i planu zajmuje około 72 godzin, a z przećwiczonym planem około 18 godzin. Rzeczywiste czasy różnią się, ale proporcja pokazuje wagę testów odtwarzania.
Czy kopia zapasowa wystarczy, by zakład wrócił do produkcji?
Kopia jest warunkiem koniecznym, lecz niewystarczającym. Potrzebne są też obrazy stacji SCADA, programy sterowników, licencje, mapa zależności i procedura kontroli przed wznowieniem linii. Szczegóły opisujemy w materiale o dobrych praktykach kopii zapasowych systemów OT.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy każde zaszyfrowanie plików to incydent poważny?
Nie zawsze. O uznaniu za poważny decydują kryteria z ustawy i wpływ na świadczenie usługi lub produkcję. Zakład powinien mieć te kryteria zapisane w planie reakcji i przy wątpliwości zgłosić ostrożnościowo.
Czy małe zakłady też muszą się przygotować?
Obowiązki ustawy dotyczą podmiotów kluczowych i ważnych, ale ryzyko ransomware dotyczy każdego zakładu. Kopia offline i test odtworzenia są proste i tanie w porównaniu ze skutkami przestoju.
Co daje ćwiczenie stołowe?
Ujawnia luki w decyzjach i komunikacji, zanim ujawni je atak. Zajmuje 2–3 godziny i kończy się listą poprawek z terminami, które stanowią dowód do audytu.
Gdzie szukać aktualnych danych o incydentach?
W rocznych raportach CERT Polska oraz w komunikatach ministra właściwego do spraw informatyzacji. Raport za 2025 r. ma wersję z 7 kwietnia 2026 r.
Źródła
Masz pytania o plan B dla zakładu?
Zespół InnerWeb odpowie na pytania o ciągłość zezwoleń i lokalizacji pracowników w trybie awaryjnym. Umów rozmowę.
Porozmawiajmy