InnerWeb
Przejdź do treści

Segmentacja sieci OT w elektrociepłowni: przypadek pilotażu na 50 stanowiskach

W grudniu 2025 r. CERT Polska odnotował skoordynowane ataki na sektor energii, w tym na jedną dużą elektrociepłownię, która dostarcza ciepło dla prawie pół miliona odbiorców. Elektrociepłownia z naszego przypadku rodzajowego uruchamiała w tym samym czasie pilotaż cyfrowych poleceń na prace i zadała pytanie: gdzie w sieci postawić serwer, żeby nie otwierać drogi do sterowania.

50
stanowisk w pilotażu cyfrowych poleceń
8 367
hostów OT widocznych z internetu w 2025 r.
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025
22 045
powiadomień o usługach OT wysłanych w 2025 r.
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025

Sytuacja: elektrociepłownia i pilotaż na 50 stanowiskach

Opisujemy przypadek rodzajowy: elektrociepłownia grupy energetycznej, podmiot kluczowy w rozumieniu NIS2, pilotaż w jednym obiekcie z planem rozszerzenia na kolejne. Zakład chciał zastąpić papierowe polecenia na prace i karty przełączeń i zabezpieczeń cyfrowym obiegiem. Pilotaż objął 50 stanowisk i miał trwać od 3 do 6 miesięcy.

Cyfrowy system poleceń nie steruje procesem, ale dotyka rzeczy ściśle związanych ze sterowaniem: wie, które urządzenia są odłączone, uziemione i zabezpieczone przed załączeniem. Dlatego zespół OT i zespół bezpieczeństwa informacji zadali pytanie wcześniej niż zespół BHP: czy nowy serwer, do którego łączą się tablety i telefony wykonawców, zwiększa powierzchnię ataku na sieć sterowania.

Problem: co zdarzyło się w sektorze w 2025 roku

Według raportu rocznego CERT Polska za 2025 r. w internecie widocznych było 8 367 unikalnych hostów OT i 10 135 usług OT, a system powiadamiania wysłał 22 045 powiadomień dotyczących OT, czyli 1,9 razy więcej niż rok wcześniej. Koniec grudnia 2025 r. przyniósł skoordynowane ataki na sektor energii: co najmniej 30 farm wiatrowych i fotowoltaicznych, jedną spółkę produkcyjną i jedną dużą elektrociepłownię. Według CERT Polska nie wpłynęły one na bieżącą produkcję energii i dostawy ciepła.

Wniosek dla zakładu jest praktyczny. Atakujący nie musieli łamać zaawansowanych zabezpieczeń: korzystali z dostępu zdalnego, domyślnych ustawień i płaskiej sieci. Każdy nowy serwer w zakładzie, nawet ten obsługujący tylko papierologię bezpieczeństwa, jest kolejnym punktem, który trzeba świadomie umieścić w strefie.

  • Serwer polecenia na pracę musi być osiągalny z terenu, czyli z sieci, w której pracują tablety i telefony wykonawców.
  • Sterowniki PLC, stacje inżynierskie i HMI nie mogą być osiągalne z tej samej sieci.
  • Dostęp zdalny dostawcy systemu nie może prowadzić przez strefę sterowania.

OT widoczne z internetu w Polsce, 2025

OT widoczne z internetu w Polsce, 2025Wykres słupkowy: 8 367 hostów OT, 10 135 usług OT i 22 045 powiadomień OT w 2025 roku0500010 00015 00020 00025 000szt.Hosty OTHosty OT: 8367 szt.8367Usługi OTUsługi OT: 10 135 szt.10 135Powiadomienia OTPowiadomienia OT: 22 045 szt.22 045
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, tabela A4

Rozwiązanie: serwer w DMZ zakładu i osobne strefy

Zespół przyjął zasadę z serii IEC 62443-3-2: najpierw podział na strefy i kanały, potem dopiero decyzja o miejscu aplikacji. Serwer systemu poleceń na prace stanął w sieci zakładu, w strefie pośredniej (DMZ) między siecią biurową a siecią sterowania, a nie w chmurze i nie wewnątrz strefy sterowania. Dane polecenia i karty przełączeń zostają na infrastrukturze zakładu.

System odwzorowuje obecną procedurę poleceń i kart przełączeń jeden do jednego, więc zmienia się nośnik, nie instrukcja. To ważne dla segmentacji: system nie musi czytać stanu urządzeń z warstwy sterowania, bo potwierdzenia zabezpieczeń składa człowiek z uprawnieniami. Brak potrzeby integracji z PLC pozwolił zamknąć kanał między DMZ a strefą sterowania całkowicie.

Strefy w pilotażu

Zdefiniowano cztery strefy: sterowanie procesem (PLC, HMI, stacje inżynierskie), nadzór i historian, DMZ z serwerem aplikacji bezpieczeństwa pracy oraz sieć biurowa i mobilna dla wykonawców.

Kanały i reguły

Kanały są jednokierunkowe w sensie reguł: urządzenia mobilne łączą się z DMZ po jednym porcie aplikacji, a z DMZ nie ma żadnego ruchu do strefy sterowania. Zdalny dostęp serwisowy kończy się na hoście pośredniczącym w DMZ, z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym i zapisem sesji.

Efekt: co zakład mierzył w pilotażu

Efektem są przede wszystkim dowody do audytu. Zakład ma diagram stref i kanałów z uzasadnieniem, tabelę reguł zapory, a w systemie poleceń zapis każdej czynności z autorem i czasem. Wspiera to spełnienie wymogu art. 21 dyrektywy NIS2 dotyczącego środków zarządzania ryzykiem, ale nie jest certyfikatem zgodności.

Pilotaż nie wymagał opłat za firmy zewnętrzne i gości, co ułatwiło włączenie wykonawców do obiegu poleceń bez kont w domenie zakładu. Wykonawca widzi tylko swoje polecenia i nie instaluje niczego w sieci OT.

Wnioski dla innych zakładów

Dobry projekt segmentacji zaczyna się od inwentarza i mapy przepływów, nie od zakupu zapory. W tym przypadku to inwentarz pokazał, że system poleceń nie potrzebuje żadnego kanału do sterowania, więc najbezpieczniejsza reguła brzmiała: brak ruchu.

Kary z ustawy z 23 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 252, art. 73 ust. 3) dla podmiotu kluczowego sięgają 10 000 000 EUR lub 2% przychodów. Większość kar pieniężnych można nakładać dopiero od 3 kwietnia 2028 r., ale okres przejściowy to czas na wykonanie segmentacji bez presji incydentu.

  • Najpierw inwentarz i diagram przepływów, potem decyzja o serwerze.
  • Aplikacje bezpieczeństwa pracy w DMZ, nie w strefie sterowania.
  • Zero ruchu z DMZ do sterowania, dopóki biznesowo nie jest uzasadniony.
  • Dostęp zdalny dostawcy przez host pośredniczący z zapisem sesji.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy system poleceń na prace musi łączyć się ze sterowaniem?

Nie. Potwierdzenia zabezpieczeń składa uprawniona osoba w systemie, więc kanał do strefy sterowania nie jest potrzebny. Mniej kanałów to mniejsza powierzchnia ataku.

Gdzie postawić serwer: w chmurze czy u nas?

Miejsce pracy systemu wybiera zakład. W tym przypadku serwer stanął w sieci zakładu, w strefie DMZ, żeby dane zostały u klienta.

Czy segmentacja wystarczy do zgodności z NIS2?

Nie, to jeden ze środków. Dostarcza dowodu do audytu w obszarze zarządzania ryzykiem, ale nie zastępuje pozostałych obowiązków.

Czy wykonawca zewnętrzny musi mieć dostęp do sieci OT?

Nie. Wykonawca korzysta z aplikacji w strefie pośredniej i widzi tylko swoje polecenia.

Źródła

Zaplanuj miejsce serwera w swoich strefach

Pokażemy na diagramie Twojego zakładu, gdzie umieścić system poleceń na prace, żeby dane zostały u Ciebie, a sterowanie nietknięte. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy