Praktyka 1: DMZ jako jedyna droga między IT i OT
Najczęstsza dziura w sieciach zakładów to bezpośrednie połączenie sieci biurowej z siecią sterowania, zrobione kiedyś dla wygody historyzacji danych. Dobra praktyka jest odwrotna: żaden ruch nie przechodzi z IT do OT ani z OT do IT bez zatrzymania w strefie zdemilitaryzowanej. W DMZ stoją serwer wymiany danych produkcyjnych, serwer aktualizacji, serwer kopii zapasowych i brama zdalnego dostępu.
Po stronie OT nie otwiera się połączeń przychodzących z IT. To serwer w OT inicjuje wysłanie danych do DMZ, a systemy IT czytają je stamtąd. Taki układ wymaga dwóch zapór lub jednej zapory z dwiema strefami, ale pozwala wykazać audytorowi, że kompromitacja sieci biurowej nie otwiera drogi do sterowników.
Praktyka 2: białe listy ruchu zamiast czarnych
Reguły zapory w OT powinny mieć domyślną odmowę i listę dozwolonych połączeń opisaną w tabeli kanałów: źródło, cel, protokół, port, kierunek, uzasadnienie i właściciel. Ruch przemysłowy jest zwykle stały i przewidywalny, więc biała lista jest do utrzymania. Reguły wstaw najpierw w trybie obserwacji, sprawdź, co zostałoby zablokowane, i dopiero potem włącz blokowanie w oknie postojowym.
Rejestruj odrzucenia, bo w sieci OT każda próba połączenia spoza listy jest sygnałem: błędu konfiguracji albo zdarzenia. Zbieraj logi do centralnego miejsca w DMZ, tak by incydent można było odtworzyć.
- Domyślna odmowa na granicy każdej strefy.
- Reguły z uzasadnieniem i właścicielem, bez wpisów typu any-any.
- Wyjątki z datą wygaśnięcia, przeglądane co kwartał.
- Logi odrzuceń zbierane poza strefą, której dotyczą.
Skala problemu OT w danych CERT Polska za 2025 r.
Praktyka 3: osobne strefy dla systemów bezpieczeństwa
Systemy bezpieczeństwa instalacji, takie jak układy zabezpieczeń i awaryjnego wyłączania, powinny mieć własną strefę z najwyższym docelowym SL-T i najbardziej ograniczonymi kanałami. Nie mogą dzielić segmentu ze stacjami operatorskimi ani stacjami inżynierskimi ogólnego użytku. Jeśli do ich konfiguracji potrzebny jest dostęp, powinien on przebiegać przez dedykowaną stację w tej strefie, aktywowaną na czas prac.
Dla zdarzeń dotyczących życia i zdrowia ludzi ustawa przewiduje najwyższe sankcje: do 100 mln zł za najpoważniejsze naruszenia (art. 73 ust. 5). To dodatkowy argument, by nie oszczędzać na separacji tych układów.
Praktyka 4: dostęp zdalny jako kontrolowany kanał
Dostęp zdalny dostawców i inżynierów to wektor, który często decyduje o przebiegu incydentu. Sprawdzona zasada to jedna brama w DMZ, uwierzytelnianie wieloskładnikowe, konta imienne, rejestrowanie sesji i wygaszanie dostępu po zakończeniu zlecenia. Domyślne hasła do paneli i zdalnych pulpitów trzeba zmienić, a ekspozycję usług w internecie sprawdzić w serwisie moje.cert.pl.
W danych CERT Polska za 2025 rok 8 367 unikalnych hostów OT było widocznych z internetu. Większość takich zdarzeń to nie wyrafinowane exploity, lecz słabe uwierzytelnianie i brak segmentacji.
Praktyka 5: systemy pomocnicze też mają strefę
Lokalizacja pracowników, kontrola wejść, kamery i systemy zezwoleń to elementy, które w wielu zakładach rosły obok OT bez planu. Jeśli rozwiązanie działa jako niezależna nakładka, najlepiej zapisać to w projekcie: osobna strefa, krótka tabela kanałów, brak połączenia z siecią sterowania. W takim układzie system dostarcza dowodu do audytu, kto był w strefie i kiedy, nie powiększając powierzchni ataku na sieć procesową.
Podobnie traktuj urządzenia przenośne dostawców: laptop serwisowy podłącza się do wydzielonego segmentu serwisowego z kontrolą stanu urządzenia, nie do przełącznika w rozdzielni.
Jak wykazać te praktyki w audycie
Pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotu kluczowego przypada po 24 miesiącach od wejścia ustawy w życie, czyli w kwietniu 2028 r., a potem nie rzadziej niż raz na trzy lata. Do audytu przygotuj schemat stref, tabelę kanałów, eksporty konfiguracji, wynik testu reguł, rejestr wyjątków i ślady przeglądów. Wspiera to spełnienie wymogu zarządzania ryzykiem, a nie zastępuje decyzji audytora.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy DMZ wymaga dwóch osobnych zapór?
Nie zawsze. Można użyć jednej zapory z trzema strefami, ale dwie zapory różnych producentów zmniejszają ryzyko wspólnej podatności. Wybór wynika z oceny ryzyka.
Jak często przeglądać reguły?
Co kwartał dla wyjątków i po każdej zmianie w procesie lub u dostawcy. Przegląd opisujesz w procedurze zmian, aby audytor widział ślad.
Czy białe listy nie utrudniają utrzymania ruchu?
Na początku wymagają pracy, ale ruch przemysłowy jest stabilny. Po fazie obserwacji liczba wyjątków szybko maleje.
Czy segmentacja wystarczy do spełnienia NIS2?
Nie. To jeden ze środków. Ustawa wymaga systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji, w tym ryzyka, monitoringu, szkoleń i procedur incydentowych.
Źródła
Porozmawiajmy o strefach pomocniczych w Twoim zakładzie
Zapraszamy na rozmowę o lokalizacji pracowników i zezwoleniach jako niezależnej nakładce z krótką tabelą kanałów, bez połączenia z siecią sterowania.
Porozmawiajmy