InnerWeb
Przejdź do treści

Ćwiczenia awaryjne bez przestoju: uwagi wdrożeniowe

W zakładzie ruchu ciągłego godzina zatrzymania instalacji kosztuje więcej niż całe ćwiczenie sztabowe, dlatego zgoda na ćwiczenie pełnoskalowe bywa najtrudniejszym etapem wdrożenia. Poniżej etapy, pułapki i warunki prowadzenia ćwiczeń na żywym zakładzie: w strefach zagrożenia wybuchem, na wielu zmianach i z firmami zewnętrznymi, z przykładową kalkulacją kosztu przestoju.

-33 360 zł
różnica kosztu na ćwiczenie bez zatrzymania ruchu (kalkulacja przykładowa)
Źródło: kalkulacja przykładowa

Dlaczego ćwiczenie w ruchu ciągłym jest inne

W zakładzie, który nie może się zatrzymać, ćwiczenie konkuruje z produkcją o tych samych ludzi. Operator nie może opuścić stanowiska, bo instalacja potrzebuje nadzoru, a kierownik zmiany nie może jednocześnie prowadzić ćwiczenia i odpowiadać za parametry procesu. Zasada projektowa jest więc odwrotna niż w zakładzie jednozmianowym: ćwiczenie dostosowuje się do ruchu, a nie ruch do ćwiczenia.

Norma ISO 22301 wymaga ćwiczeń w zaplanowanych odstępach i po istotnych zmianach. Plan odporności podmiotu krytycznego opiera się na testowaniu rozwiązań. Obie te ramy nie nakazują zatrzymywania produkcji, więc uzasadnienie wyboru ćwiczenia częściowego jest dopuszczalne, o ile zakład dokumentuje, co faktycznie zostało sprawdzone, a co symulowane.

Etap 1: ustalenie, co ćwiczysz, a co symulujesz

Zacznij od mapy elementów planu i oznacz każdy jako: sprawdzany na żywo, sprawdzany przez symulację albo nietestowany z uzasadnieniem. Przykładowo alarm i zbiórka mogą być wykonane na żywo przez część załogi, a odcięcie dopływu medium tylko opisane w ćwiczeniu sztabowym. Mapa jest też dokumentem, który pokażesz audytorowi, gdy zapyta o zakres testów.

Operatorzy, którzy muszą pozostać przy instalacji, otrzymują wyznaczonych zastępców lub uczestniczą w ćwiczeniu zdalnie. Zasada: ćwiczenie nigdy nie zmniejsza minimalnej obsady wymaganej do bezpiecznej pracy procesu.

Koszt jednego ćwiczenia: z zatrzymaniem i bez zatrzymania

Koszt jednego ćwiczenia: z zatrzymaniem i bez zatrzymaniaWykres słupkowy: 36 000 zł przy zatrzymaniu instalacji wobec 2 640 zł przy ćwiczeniu z zastępcami.010 00020 00030 00040 000złZ zatrzymaniem instalacji: 36 000 zł36 000 złZ zatrzymaniem instalacjiBez zatrzymania, zastępcy: 2640 zł2640 złBez zatrzymania, zastępcy
Źródło: Kalkulacja przykładowa na założeniach z sekcji Kalkulacja kosztu przestoju

Etap 2: strefy zagrożenia wybuchem

W strefach ATEX ćwiczenie nie może wprowadzać nowych źródeł zapłonu ani zmieniać ruchu pojazdów i osób poza ustalonym schematem. Alarmowanie i łączność używane w ćwiczeniu muszą mieć takie samo wykonanie, jak w rzeczywistym zdarzeniu. Radiolatarnia przemysłowa InnerWeb ma wykonanie ATEX dla stref 2/22; pozostały sprzęt, taki jak karty aktywne czy radiotelefon, dobiera się do strefy osobno.

Dobra praktyka to osobny scenariusz dla stref ATEX, w którym uczestnicy ćwiczą trasę ewakuacji i zbiórkę, a nie czynności procesowe. Odpowiedzialny za strefę zatwierdza trasę i godzinę, a ochrona potwierdza brak prac pożarowo niebezpiecznych w danej chwili.

Etap 3: zmiany i pora ćwiczenia

Ćwiczenie na zmianie dziennej nie sprawdza zmiany nocnej, na której obsada jest mniejsza, a decyzje podejmuje dyżurny, nie dyrektor. Zaplanuj co najmniej jedno ćwiczenie w roku na zmianie nocnej, najlepiej zapowiedziane tylko kierownictwu. Część zakładów stosuje ćwiczenia z krótkim uprzedzeniem, nie zaskoczeniem: sztab wie o oknie czasowym, załoga nie zna dokładnej godziny.

Przekazanie zmiany jest krytyczne dla pomiarów: ćwiczenie w pobliżu zmiany zawyża czas zbiórki, bo część osób jest w drodze. Notuj w protokole liczbę osób na terenie z listy ewakuacyjnej w chwili alarmu.

Etap 4: firmy zewnętrzne

Firmy zewnętrzne stanowią największe źródło niepewności. W zakładach z kilkunastoma wykonawcami w utrzymaniu ruchu część osób nie zna tras i punktów zbiórki, a koordynator może nie być na terenie. Wymagaj od firm udziału w ćwiczeniu jako warunku wejścia na teren i uwzględnij to w umowach.

Lista ewakuacyjna InnerWeb pokazuje osoby z firm zewnętrznych w osobnych zakładkach per firma, a powstaje ze skanów QR na bramie i odświeża się co 13 sekund. Pomaga przypisać koordynatorowi jego osoby, ale nie zna położenia w budynku, więc wymaga uzupełnienia procedurą zbiórki.

Kalkulacja kosztu przestoju: ćwiczenie z zatrzymaniem i bez

Poniższa kalkulacja jest przykładowa i służy do pokazania metody. Założenia: utracona marża z zatrzymania ciągu to 18 000 zł na godzinę; ćwiczenie pełnoskalowe z zatrzymaniem instalacji trwa 2 godziny; koszt roboczogodziny kadry 110 zł. Wariant A, z zatrzymaniem: 2 h × 18 000 zł = 36 000 zł utraconej marży.

Wariant B, bez zatrzymania: ćwiczenie obejmuje część załogi, a instalację nadzoruje sześciu zastępców po 4 godziny pracy dodatkowej: 6 osób × 4 h × 110 zł = 2 640 zł. Różnica to 33 360 zł na jedno ćwiczenie. Wariant B sprawdza mniej (nie zmierzy zbiórki całej załogi), więc zasadne jest uzupełnienie go ćwiczeniem pełnoskalowym przy planowanym postoju remontowym, gdy ruch i tak jest zatrzymany.

Pułapki wdrożeniowe

Najczęstsze błędy to przekładanie ćwiczeń do czasu, aż odbędzie się postój, brak decyzji kto może przerwać ćwiczenie, brak powiadomienia służb zewnętrznych o terminie oraz pominięcie działu IT/OT w scenariuszach, które dotykają systemów sterowania. Ćwiczenie, które zakłóca pracę procesu, bez wcześniejszych ustaleń, kończy się odmową zgody na kolejne.

  • brak hasła przerwania ćwiczenia i osoby uprawnionej do jego użycia,
  • zbyt mała obsada zastępców przy instalacjach,
  • ćwiczenie w czasie przekazania zmiany bez korekty pomiarów,
  • pominięcie firm zewnętrznych lub ich koordynatorów,
  • scenariusz wymagający czynności w strefie ATEX poza ustaloną trasą.
Kalkulacja przykładowa

Koszt przestoju a koszt zastępców

Założenia
ParametrWartość
Utracona marża z zatrzymania ciągu18 000 zł/h
Czas ćwiczenia z zatrzymaniem2 h
Zastępcy operatorów w wariancie bez zatrzymania6 osób × 4 h
Koszt roboczogodziny110 zł/h

Wynik: Z zatrzymaniem: 36 000 zł. Bez zatrzymania: 2 640 zł. Różnica: 33 360 zł na ćwiczenie.

Uwaga: Kalkulacja przykładowa na jawnych założeniach; własny zakład podstawia swoje wartości marży i obsady.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy ćwiczenie bez zatrzymania ruchu spełnia wymóg testowania planu?

ISO 22301 wymaga ćwiczeń w zaplanowanych odstępach i nie nakazuje zatrzymania produkcji. Udokumentuj, które elementy sprawdzono na żywo, a które w symulacji.

Jak ćwiczyć w strefie ATEX?

Ćwicz trasę ewakuacji i zbiórkę wg ustalonego schematu, bez czynności procesowych i bez nowych źródeł zapłonu. Trasę i godzinę zatwierdza odpowiedzialny za strefę.

Czy firmy zewnętrzne muszą uczestniczyć?

Dobra praktyka to uczynić udział warunkiem wejścia na teren. To oni najczęściej wydłużają zbiórkę i powiększają grupę osób niepewnych.

Źródła

Ćwiczenia bez zatrzymania ruchu

Przeanalizujemy z Tobą mapę elementów planu i dobierzemy zakres ćwiczeń, który nie zatrzyma produkcji. Umów rozmowę.

Porozmawiajmy