Dla kogo są te rekomendacje
Rekomendacje kierujemy do dyrektora zakładu, kierownika BHP i osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo w zakładach przemysłowych, które mają budynki mogące pełnić funkcję miejsc schronienia, własne syreny lub nagłośnienie albo duże zatrudnienie obejmujące firmy zewnętrzne. Dotyczą też zakładów będących podmiotami krytycznymi, dla których ochrona ludności łączy się z wymogami ciągłości działania i zarządzania kryzysowego.
Podstawą jest ustawa z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907), obowiązująca od 1 stycznia 2025 r. Zakłady nie mają w niej jednego katalogu obowiązków, a treść nowelizacji ogłoszonej jako Dz.U. 2026 poz. 646 wymaga osobnej weryfikacji. Poniższe zalecenia mają charakter praktyczny i nie stanowią porady prawnej.
Rekomendacja 1: uporządkuj, co formalnie wiąże zakład z gminą
Zacznij od inwentaryzacji. Spisz obiekty, które przed 1 stycznia 2025 r. pełniły funkcję schronu lub ukrycia, i sprawdź, czy zawiadomienie wójta zostało złożone. Termin 90 dni od wejścia ustawy w życie (art. 207 ust. 3) upłynął 1 kwietnia 2025 r., więc w razie luki trzeba ją wyjaśnić z gminą, a nie czekać na kontrolę.
Drugi element inwentaryzacji to urządzenia: syreny alarmowe i urządzenia nagłaśniające będące w dyspozycji przedsiębiorców wchodzą w skład systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania (art. 71). Zapisz, kto je obsługuje, jak są zasilane i kto ma uprawnienie do uruchomienia.
Kluczowe daty ustawy o ochronie ludności
Rekomendacja 2: ustal zakres danych wymienianych z gminą
Nie wysyłaj gminie wszystkiego, co masz. Minimalizacja danych działa w obie strony: organ potrzebuje informacji do planowania, a zakład nie powinien udostępniać danych osobowych bez podstawy. Wystarczy zestaw zagregowany: liczba osób na najliczniejszej zmianie, udział firm zewnętrznych, lista obiektów mogących pełnić funkcję miejsc schronienia z ich orientacyjną pojemnością.
Imienne listy obecności są potrzebne dopiero w zdarzeniu i powinny pozostać u dowódcy akcji zakładu. System, który generuje listę ze skanów bramy, pozwala podać gminie liczby bez ujawniania nazwisk, a imienną listę wydrukować w razie potrzeby.
- liczba osób na zmianie, w podziale na załogę własną i firmy zewnętrzne
- lista obiektów i ich orientacyjna pojemność
- opis oznakowania miejsc schronienia (art. 105)
- lista urządzeń alarmowych w dyspozycji zakładu
- dane o substancjach i zagrożeniach tylko w zakresie wynikającym z innych przepisów
Rekomendacja 3: wyznacz punkt kontaktowy i zastępcę
Gmina potrzebuje jednej osoby po stronie zakładu, którą można zawiadomić o każdej porze, oraz jej zastępcy. Zapisz oboje w planie z numerami służbowymi i zakresem decyzji. Zadbaj o to, by osoba kontaktowa miała dostęp do aktualnej listy osób na terenie bez przechodzenia przez kilka działów.
W zakładach z ruchem ciągłym punkt kontaktowy powinien być powiązany z dyspozytorem lub kierownikiem zmiany, bo to oni wiedzą, kto fizycznie jest na terenie w danym momencie.
Rekomendacja 4: uzgodnij kanały i kolejność powiadamiania
Ustal z gminą, kto kogo powiadamia, w jakiej kolejności i jakim kanałem: telefon, SMS, e-mail, system alarmowy. Zapisz kanał zapasowy na wypadek awarii zasilania lub sieci. W InnerWeb dostępne są powiadomienia e-mail, SMS z rejestrem wysyłek i telefony PBX z rejestrem, które dostarczają dowodu, kto i kiedy został powiadomiony.
Przećwicz też komunikację w drugą stronę: jak zakład otrzymuje od gminy komunikat ostrzegawczy i jak przekazuje go załodze oraz firmom zewnętrznym, które nie są w zakładowych grupach mailingowych.
Rekomendacja 5: włącz firmy zewnętrzne do planu
Wykonawcy przebywają na terenie, ale rzadko znają trasy do miejsc schronienia. Wymagaj, aby szkolenie wstępne obejmowało lokalizację miejsc i sygnały alarmowe, a brama sprawdzała ważność tego szkolenia. Koordynator każdej firmy powinien znać swoją listę i punkt zbiórki.
Ta sama lista osób z firm zewnętrznych, którą zakład ma w systemie kontroli wejść, jest danymi dla planu współpracy z gminą, więc nie trzeba prowadzić drugiego rejestru.
Rekomendacja 6: ćwicz razem z gminą i dokumentuj
Raz w roku zaplanuj ćwiczenie z udziałem przedstawiciela gminy lub służb, nawet w uproszczonej formie: zbiórka, wydruk listy, sprawdzenie, czy wszystkie grupy zgłosiły stan. Mierz czas od alarmu do kompletnej listy. Po ćwiczeniu zapisz wnioski i terminy poprawek.
Rejestr skanów i wydruki list dostarczają dowodu do audytu, że ćwiczenie się odbyło i jakie dane zostały użyte. Nie dowodzą spełnienia przepisów, ale wspierają spełnienie wymogu planowania.
Rekomendacja 7: ustal, kto aktualizuje dane i jak często
Dane przekazane gminie starzeją się szybko: zmieniają się zmiany robocze, wykonawcy i obiekty. Przypisz właściciela danych, ustal kwartalną aktualizację i punkt kontrolny przy każdej większej zmianie organizacyjnej, na przykład postoju remontowym lub rozbudowie.
Dane o obecności trzymaj w izolowanej instancji, także na serwerze zakładu, jeśli polityka bezpieczeństwa tego wymaga. Dostęp do zestawień dla gminy ogranicz rolami i zapisuj w śladzie audytowym.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy zakład musi przekazywać gminie listy imienne?
Ustawa nie wskazuje takiego powszechnego obowiązku w zakresie, który zweryfikowaliśmy. Rekomendujemy dane zagregowane, a imienną listę trzymać u dowódcy akcji zakładu. Zakres warto potwierdzić z inspektorem ochrony danych.
Kto w zakładzie powinien być punktem kontaktowym?
Najlepiej osoba funkcyjna z dostępem do aktualnej listy obecności, na przykład kierownik BHP lub dyspozytor, z wyznaczonym zastępcą dostępnym całą dobę.
Jak często ćwiczyć z gminą?
Rekomendujemy ćwiczenie co najmniej raz w roku oraz po większych zmianach organizacyjnych. Ćwiczenie powinno kończyć się notatką z wnioskami i terminami poprawek.
Źródła
Porozmawiajmy o planie dla Twojego zakładu
Pokażemy na przykładzie Waszych danych, jak lista obecności ze skanów bramy i lokalizacja wspierają plan ochrony ludności. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.
Porozmawiajmy