InnerWeb
Przejdź do treści

Zdalny dostęp OT dla dostawców: poradnik dla zakładu

Każdy serwisant, który łączy się ze sterownikiem z domu albo z serwisu producenta, jest elementem Waszej sieci OT, niezależnie od tego, co zapisano w umowie. Ten poradnik prowadzi przez pięć kroków: od inwentaryzacji ścieżek dostępu, przez konta imienne i dostęp czasowy, po rejestrowanie sesji i odebranie dostępu po pracach.

24 h / 72 h
terminy wczesnego ostrzeżenia i zgłoszenia incydentu poważnego
Źródło: Dz.U. 2026 poz. 252, NIS2 art. 23
3.04.2028
najwcześniejszy termin nakładania większości kar
Źródło: Dz.U. 2026 poz. 252

Dlaczego dostęp dostawców jest pierwszym tematem dla OT

Zakład przemysłowy rzadko obsługuje sam wszystkie swoje systemy. Producent linii, integrator sterowników, dostawca systemu SCADA i firma od utrzymania ruchu mają zwykle własne kanały połączenia: modem GSM, tunel VPN, program do pulpitu zdalnego albo konto w sieci administracyjnej. Z czasem powstaje kilkanaście ścieżek, o których nikt w zakładzie nie ma pełnego obrazu.

CERT Polska w raporcie rocznym za 2025 rok opisał, jak taki stan wygląda od strony atakującego. Przy testach pulpitów VNC wykorzystywanych w małych elektrowniach wodnych, oczyszczalniach i przepompowniach ścieków znajdowano hasła typu 111111 i 12345678. Haktywiści korzystają z tych samych słabości. Nie potrzebują exploita, wystarczy zdalny dostęp bez kontroli.

Dyrektywa NIS2 w art. 21 wymienia wśród środków zarządzania ryzykiem bezpieczeństwo łańcucha dostaw, kontrolę dostępu i zarządzanie aktywami oraz uwierzytelnianie wieloskładnikowe. W Polsce wymogi te wprowadza ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie ustawy o KSC (Dz.U. 2026 poz. 252), obowiązująca od 3 kwietnia 2026 r. Dostęp dostawców dotyka wszystkich tych punktów naraz, dlatego warto zacząć właśnie od niego.

Krok 1: inwentaryzacja wszystkich ścieżek dostępu

Zacznijcie od listy, nie od narzędzia. Dla każdej ścieżki zdalnej zapiszcie: kto z niej korzysta (firma i konkretne osoby), do czego się łączy (sterownik, panel HMI, serwer SCADA, stacja inżynierska), jakim kanałem (VPN, modem, pulpit zdalny, prywatny APN), kto w zakładzie ją zatwierdził i kiedy ostatnio była użyta.

Najtrudniejsze do znalezienia są dwie grupy: stare modemy zamontowane przy maszynie przez integratora oraz wspólne konta zakładane na czas rozruchu i nigdy niewyłączone. Pomagają trzy źródła: przegląd umów serwisowych, rozmowa z utrzymaniem ruchu i skan własnej ekspozycji w internecie, na przykład przez usługę moje.cert.pl.

  • Wynik inwentaryzacji to rejestr ścieżek z właścicielem po stronie zakładu dla każdej z nich.
  • Ścieżki bez właściciela, bez użycia od 90 dni lub bez umowy trafiają do wyłączenia.
  • Ścieżki, które muszą zostać, przechodzą do kroków 2–5.

Okresy przejściowe od wejścia w życie ustawy

Okresy przejściowe od wejścia w życie ustawyDwa słupki: 12 miesięcy na obowiązki z rozdziału 3 i 24 miesiące do pierwszego audytu i kar0510152025miesięcyObowiązki z rozdziału 3: 12 miesięcy12Obowiązki z rozdziału 3Pierwszy audyt i kary: 24 miesięcy24Pierwszy audyt i kary
Źródło: Dz.U. 2026 poz. 252, art. 33 i 35

Krok 2: konta imienne i role zamiast kont wspólnych

Konto wspólne typu „serwis” nie odpowiada na pytanie, kto zmienił nastawę o trzeciej w nocy. Każda osoba po stronie dostawcy powinna mieć konto imienne, powiązane z firmą i z umową. Zasada ta pokrywa się z wymaganiem identyfikacji i uwierzytelniania (FR1) z normy ISA/IEC 62443-3-3 oraz z wymaganiem uwierzytelniania wieloskładnikowego z NIS2.

W InnerWeb uprawnienia wynikają z ról z dziedziczeniem i macierzy zakresów, a role nadaje się po drabinie starszeństwa: nie można nadać roli wyższej niż własna. Logowanie może być wzmocnione uwierzytelnianiem wieloskładnikowym (kod e-mail lub TOTP), włączanym dla wybranej instalacji. Zaufane urządzenie nie jest pytane o drugi składnik przy każdym logowaniu, co ogranicza uciążliwość dla zespołów pracujących zmianowo.

Zasady dla kont dostawców

Dobra polityka jest krótka i mierzalna. Poniższe punkty można wpisać do procedury bez zmian i sprawdzać na audycie.

  • Jedno konto to jedna osoba, bez współdzielenia haseł.
  • Konto jest przypisane do firmy i do ważnej umowy serwisowej.
  • Drugi składnik jest wymagany przy każdym logowaniu spoza sieci zakładu.
  • Uprawnienia ograniczone do konkretnych systemów, nie do całej strefy OT.

Krok 3: dostęp czasowy i zgoda zakładu na każdą sesję

Najbezpieczniejsze połączenie to takie, którego w danej chwili nie ma. Dostęp serwisowy powinien być otwierany na konkretną pracę, w konkretnym oknie czasowym i z konkretnym zakresem, a po zakończeniu zamykany automatycznie. Wystarczy prosty przepływ: wniosek dostawcy, decyzja osoby wyznaczonej w zakładzie, otwarcie dostępu, zamknięcie po upływie czasu lub po zgłoszeniu zakończenia prac.

W panelu LivePermit SSO wnioski o dostęp składane w portalu są rozpatrywane w zakładzie, a zakład ma dziennik wymiany danych z portalem. Decyzja zawsze należy do zakładu: dostęp nie jest przyznawany automatycznie bez jego zgody. Dla prac niebezpiecznych taki sam wniosek można powiązać z zezwoleniem na pracę, co zamyka lukę między dostępem logicznym a fizycznym.

Krok 4: rejestrowanie sesji serwisowych

Rejestr sesji odpowiada na trzy pytania: kto, kiedy i w jakim celu. Minimum to dziennik logowań z identyfikatorem osoby, czasem rozpoczęcia i zakończenia oraz numerem zgody lub zlecenia. Wyższy poziom to nagranie sesji lub zapis poleceń wysłanych do sterownika. Zakres zależy od krytyczności systemu: dla strefy bezpieczeństwa procesowego warto zapisywać więcej niż dla zaplecza administracyjnego.

Logi trzeba chronić tak, jak chroni się dowody. W incydencie z grudnia 2025 r. w małej elektrociepłowni napastnicy skasowali logi i zresetowali urządzenia komunikacyjne, żeby utrudnić analizę. Dlatego dziennik sesji powinien trafiać na serwer, do którego dostawca nie ma uprawnień zapisu ani kasowania.

Krok 5: odebranie dostępu po zakończeniu prac

Odebranie dostępu to najczęściej pomijany etap. Po zakończeniu zlecenia konto powinno wygasnąć samo, a nie czekać na ręczne wyłączenie. Raz na kwartał warto zrobić przegląd: lista aktywnych kont dostawców, porównanie z listą ważnych umów, zamknięcie wszystkiego, co nie ma pokrycia. Ten sam przegląd obejmuje urządzenia: modemy, klucze VPN i certyfikaty przypisane do zakończonych kontraktów.

Na liście kontrolnej odejścia dostawcy powinny znaleźć się: wyłączenie kont imiennych, unieważnienie certyfikatów i kluczy, usunięcie reguł zapory, zwrot lub wyłączenie fizycznych modemów oraz pisemne potwierdzenie od dostawcy.

Dowód do audytu i terminy

Wszystkie pięć kroków kończy się dokumentem: rejestrem ścieżek, listą kont, zgodami na sesje, dziennikiem sesji i protokołem odebrania dostępu. Taki zestaw dostarcza dowodu do audytu i wspiera spełnienie wymogu z art. 21 NIS2, ale nie zastępuje pełnego systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji.

Według ustawy z 23 stycznia 2026 r. obowiązki z rozdziału 3 (system zarządzania bezpieczeństwem informacji, procedury incydentowe) podmioty realizują w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie, czyli do 3 kwietnia 2027 r. Pierwszy audyt podmiotu kluczowego przypada po 24 miesiącach, a kary pieniężne co do zasady można nakładać od 3 kwietnia 2028 r. Kara dla podmiotu kluczowego sięga 10 mln EUR lub 2% przychodów. Te terminy to okazja do uporządkowania dostępu bez presji incydentu.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy dostęp zdalny dostawców trzeba wyłączyć całkowicie?

Nie. Wymóg dotyczy kontroli, nie zakazu. Dostęp ma być imienny, czasowy, zatwierdzony przez zakład i zarejestrowany. Ścieżki bez właściciela i bez umowy należy wyłączyć.

Od czego zacząć, jeśli nie znamy wszystkich połączeń?

Od przeglądu umów serwisowych, rozmowy z utrzymaniem ruchu i sprawdzenia ekspozycji w internecie. Rejestr zacznie się od niepełnej listy i będzie uzupełniany przy każdej sesji.

Czy norma IEC 62443 jest obowiązkowa?

Seria jest dobrowolna, ale stanowi uznaną referencję przy ocenie środków z art. 21 NIS2. Część 2-4 dotyczy wymagań wobec integratorów i dostawców usług.

Czy InnerWeb przyznaje dostęp automatycznie?

Nie. Wnioski o dostęp są rozpatrywane w zakładzie, a decyzja należy do wskazanej osoby po stronie zakładu.

Źródła

Porozmawiajmy o kontroli dostępu dostawców

Pokażemy na przykładzie Waszego zakładu, jak konta imienne, zgody na sesje i dziennik dostępu wspierają spełnienie wymogów NIS2 i dostarczają dowodu do audytu. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy