Trzy terminy, które liczą się od momentu wykrycia
Dla podmiotu kluczowego lub ważnego w ustawie o KSC w brzmieniu nowelizacji obowiązują trzy kroki zgłoszeniowe do właściwego zespołu CSIRT: wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu poważnego niezwłocznie, nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia, oraz sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Zgłoszenia składa się przez system S46. Ta sama logika wynika z art. 23 dyrektywy (UE) 2022/2555.
Najczęstsze nieporozumienie dotyczy punktu startu. Zegar nie czeka na zakończenie analizy ani na potwierdzenie, że to na pewno ransomware. Liczy się chwila, w której ktoś z organizacji lub jej dostawców uzyskał informację o incydencie. W transporcie ta chwila często pada poza godzinami pracy biura: na zmianie nocnej w hali przeglądowej, na rampie albo u operatora zewnętrznego.
Warto pamiętać o harmonogramie przejściowym. Ustawa obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r., obowiązki z rozdziału 3 (system zarządzania bezpieczeństwem informacji, procedury incydentowe, osoby kontaktowe) podmioty realizują do 3 kwietnia 2027 r., a kary pieniężne co do zasady można nakładać od 3 kwietnia 2028 r. To okno jest czasem na zbudowanie procedury i dowodów, nie okresem bez ryzyka: dotychczasowi operatorzy usług kluczowych zgłaszają incydenty poważne według nowych zasad już od października 2026 r.
Skala w transporcie: co mówią dane CERT Polska
Raport roczny CERT Polska za 2025 r. wskazuje 27 incydentów poważnych obsłużonych przez CSIRT NASK na podstawie ustawy o KSC: 14 w bankowości, 8 w ochronie zdrowia i 5 w transporcie. Spadek o 53% rok do roku autorzy wiążą ze zmianą kanału raportowania w sektorze finansowym, więc liczby nie dowodzą poprawy bezpieczeństwa. W klasyfikacji sektorowej tabeli incydentów transport ma 140 pozycji, więcej niż wodociągi (95), produkcja (93) i energetyka (52).
Wniosek praktyczny: większość zdarzeń w transporcie nie jest incydentem poważnym, ale to właśnie procedura kwalifikacji decyduje, które z 140 zdarzeń rocznie trafia do zgłoszenia 24 h. Bez kryteriów zapisanych z góry zespół podejmuje tę decyzję w stresie, a dowód z audytu sprowadza się do ustnych relacji.
Incydenty wg sektora w 2025 r. (klasyfikacja CSIRT NASK)
Procedura krok po kroku dla zaplecza i logistyki
Poniższy przebieg zakłada, że zakład ma już wyznaczone co najmniej dwie osoby do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Każdy krok ma właściciela i zapis, bo przy audycie liczy się ciąg zdarzeń z czasem, nie sama deklaracja o istnieniu procedury.
Krok 1: zapis momentu wykrycia
Pierwszą czynnością jest wpisanie godziny, źródła informacji i osoby zgłaszającej. Zgłoszenie może przyjść od dyspozytora, od pracownika firmy zewnętrznej, od dostawcy usług zarządzanych albo z monitoringu sieci. Jeden wspólny rejestr zdarzeń eliminuje spór, czy zegar ruszył o 2:10, czy o 7:00.
Krok 2: kwalifikacja w ciągu kilku godzin
Zespół ocenia, czy zdarzenie spełnia kryteria incydentu poważnego opisane w polityce podmiotu: wpływ na ciągłość usługi przewozowej lub logistycznej, utrata kontroli nad systemem OT, narażenie bezpieczeństwa ludzi, podejrzenie działania przestępczego. Kryteria powinny być krótkie, najlepiej na jednej stronie, i znane dyżurnym. Przy wątpliwości bezpieczniej wysłać wczesne ostrzeżenie, niż przekroczyć 24 godziny.
Krok 3: wczesne ostrzeżenie do 24 godzin
Wczesne ostrzeżenie ma być szybkie i skromne: czy zdarzenie wygląda na wywołane bezprawnie, czy może mieć skutek transgraniczny, jakie systemy dotyczy. Nie czeka się na pełną analizę przyczyn. Osoba kontaktowa loguje się do S46 i zapisuje numer zgłoszenia w rejestrze zdarzeń.
Krok 4: zgłoszenie incydentu do 72 godzin
Po trzech dobach zgłoszenie uzupełnia wstępną ocenę: dotkliwość, skutki, wskaźniki naruszenia, zakres dotkniętych lokalizacji. Dla zaplecza kolejowego to zwykle lista hal, stanowisk diagnostycznych i połączeń z zewnętrznymi serwisantami. Dla centrum logistycznego to bramy, strefy magazynowe i systemy awizacji.
Krok 5: sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca
Sprawozdanie opisuje przyczynę źródłową, zastosowane środki i wnioski. To dokument, który wraca przy audycie: pokazuje, że organizacja uczy się na zdarzeniach, i powinien prowadzić do zmiany w rejestrze ryzyk oraz w planie ciągłości działania.
Specyfika transportu: co utrudnia dotrzymanie terminów
Zaplecze techniczne jest rozproszone: kilka hal, lokalizacje bez stałej obsługi biurowej, sterowniki i stanowiska diagnostyczne obsługiwane przez firmy zewnętrzne. Analiza polskiego OT z 2025 r. przypomina, że w internecie widocznych było 8 367 unikalnych hostów OT, a ataki na energetykę i wodociągi opierały się na słabym dostępie zdalnym i braku segmentacji, nie na zaawansowanych exploitach. Ten sam wzorzec dotyczy zaplecza taborowego i magazynów.
Drugi problem to łańcuch dostaw. Gdy incydent zaczyna się u serwisanta, który ma zdalny dostęp do systemu hali, dowody są po jego stronie. Umowa z wykonawcą powinna więc zawierać obowiązek powiadomienia w czasie krótszym niż 24 godziny, tak aby własny zegar nie został zużyty na czekanie.
- dyżur osoby kontaktowej także w nocy i w weekendy, z zastępstwem
- wspólny rejestr zdarzeń dla IT, OT i ochrony fizycznej
- kryteria kwalifikacji incydentu poważnego zapisane na jednej stronie
- klauzula o powiadamianiu w umowach z serwisantami i operatorami
- szablony treści zgłoszeń przygotowane przed zdarzeniem
Incydenty poważne wg ustawy o KSC w 2025 r.
Dowody do audytu: co zebrać, zanim ktoś o to zapyta
Pierwszy audyt cyberbezpieczeństwa podmiotu kluczowego przypada do 3 kwietnia 2028 r. Audytor nie zapyta o to, czy macie procedurę, tylko o to, jak przebiegło ostatnie ćwiczenie lub zdarzenie. Warto więc co najmniej raz w roku przeprowadzić symulację i zachować jej zapisy: godzinę wykrycia, kwalifikację, treść wczesnego ostrzeżenia, listę powiadomionych osób.
Warstwa fizyczna też buduje dowód. Rejestr wejść i wyjść z bramy QR, ślad audytowy zmian zezwoleń na prace i zgłoszenia zdarzeń z lokalizacją wspierają odtworzenie, kto był w strefie krytycznej i kiedy. InnerWeb zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie, wyniki szkoleń lub regułę automatyzacji, a ochrona dostaje werdykt ze skanu plakietki z zapisem w rejestrze. To wspiera spełnienie wymogu kontroli dostępu i dostarcza dowodu do audytu, ale nie zastępuje zgłoszenia do S46 ani analizy technicznej incydentu.
Zgłoszenia zagrożeń i zdarzeń z lokalizacją ze słownika zakładu pozwalają dyżurnemu szybko zapisać obserwację z terenu, na przykład podłączone obce urządzenie do portu diagnostycznego. Zgłoszenie trafia do zespołu, który je przejmuje i zamyka, więc czas reakcji jest widoczny w jednym rejestrze.
Typowe błędy i jak ich uniknąć
Pierwszy błąd to czekanie na pewność. Wczesne ostrzeżenie z założenia opisuje stan niepełny. Drugi to rozproszenie odpowiedzialności: IT zakłada, że zgłasza OT, OT zakłada, że zgłasza bezpieczeństwo. Trzeci to brak zapisu decyzji o niezgłaszaniu: jeżeli zespół uznał zdarzenie za niepoważne, uzasadnienie powinno być w rejestrze, bo będzie pytaniem audytu.
Czwarty błąd dotyczy kierownictwa. Kierownik podmiotu nadzoruje system zarządzania bezpieczeństwem informacji i odpowiada za środki, a ustawa przewiduje także odpowiedzialność osobistą. Dlatego zarząd powinien znać zasady kwalifikacji i raz w roku zobaczyć wynik ćwiczenia, zamiast dowiadywać się o incydencie z maila po 20 godzinach.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od kiedy liczy się 24 godziny na wczesne ostrzeżenie?
Od wykrycia incydentu, czyli od chwili, gdy organizacja uzyskała informację o zdarzeniu. Nie czeka się na zakończenie analizy przyczyn ani na decyzję zarządu.
Czy każde zdarzenie w transporcie trzeba zgłaszać do CSIRT?
Nie, obowiązek dotyczy incydentów poważnych. Dlatego podmiot powinien mieć zapisane kryteria kwalifikacji i odnotowywać także uzasadnienie niezgłoszenia.
Gdzie składa się zgłoszenie?
Przez system S46 do właściwego zespołu CSIRT. Szczegóły dla swojej kategorii podmiotu sprawdza się w komunikatach Ministra Cyfryzacji.
Czy system InnerWeb składa zgłoszenie do S46?
Nie. InnerWeb dostarcza dowodu z warstwy fizycznej i organizacyjnej, na przykład rejestru wejść, śladu zmian i zgłoszeń zdarzeń z lokalizacją. Zgłoszenie składa osoba kontaktowa podmiotu.
Źródła
Zbuduj dowody do audytu po stronie fizycznej
Porozmawiajmy o tym, jak rejestr wejść, zezwolenia i zgłoszenia zdarzeń mogą uzupełnić Wasz proces incydentowy. Pokażemy demo na przykładzie zaplecza technicznego.
Porozmawiajmy