InnerWeb
Przejdź do treści

Dobre praktyki utrzymania stref zagrożenia wybuchem w zakładzie

Strefy zagrożenia wybuchem trzeba nie tylko wyznaczyć, ale też utrzymywać: aktualizować po każdej zmianie instalacji, kontrolować sprzęt Ex i szkolić ludzi. W zakładzie chemicznym z ok. 20 firmami zewnętrznymi w utrzymaniu ruchu to właśnie wykonawcy generują największe ryzyko rozjazdu między dokumentem a rzeczywistością. Poniżej praktyki wynikające z wymagań rozporządzenia MG z 2010 r. i z przykładu takiego zakładu.

ok. 20
firm zewnętrznych w utrzymaniu ruchu zakładu chemicznego
ok. 6 tygodni
czas do uruchomienia, bez infrastruktury po stronie klienta

Dlaczego strefy się starzeją

Klasyfikacja stref jest zdjęciem stanu instalacji z dnia oceny ryzyka. Każda wymiana zaworu na inny typ, nowy punkt poboru próbek, przebudowa wentylacji czy zmiana substancji w procesie może zmienić zasięg strefy albo jej numer. Jeśli nikt nie powiązał zmian technicznych z przeglądem klasyfikacji, plan stref z czasem przestaje opisywać rzeczywistość.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 8 lipca 2010 r. wymaga oceny ryzyka wybuchu, klasyfikacji miejsc, dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem, oznakowania znakiem Ex oraz stosowania urządzeń o właściwej kategorii. Utrzymanie oznacza, że te elementy pozostają prawdziwe także rok i pięć lat po pierwszym opracowaniu.

Rejestr urządzeń Ex

Podstawą jest rejestr wszystkich urządzeń pracujących w strefach. Każda pozycja zawiera lokalizację, strefę, oznaczenie Ex z tabliczki znamionowej, kategorię (1G/2G/3G lub 1D/2D/3D), klasę temperaturową, datę ostatniego przeglądu i termin następnego. Do rejestru trafia także sprzęt przenośny: telefony, latarki, detektory i narzędzia wnoszone przez wykonawców.

Dobra praktyka to przypisanie każdej pozycji osoby odpowiedzialnej i jednoznaczne kryterium wycofania: urządzenie bez czytelnego oznakowania albo z oznakowaniem niższej kategorii niż strefa nie wchodzi na teren, dopóki nie zostanie zweryfikowane.

Skala przykładowego zakładu chemicznego

Skala przykładowego zakładu chemicznegoWykres słupkowy: ok. 20 firm zewnętrznych, do 10 użytkowników po stronie zakładu i ok. 6 tygodni do uruchomienia.05101520liczbaFirmy zewnętrzne: 20 liczba20 liczbaFirmy zewnętrzneUżytkownicy zakładu (maks.): 10 liczba10 liczbaUżytkownicy zakładu (maks.)Tygodnie do uruchomienia: 6 liczba6 liczbaTygodnie do uruchomienia
Źródło: (wartości przybliżone: ok. 20 firm, do 10 użytkowników, ok. 6 tygodni)

Przeglądy i aktualizacja stref po zmianie

Przeglądy urządzeń Ex planuje się cyklicznie, ale przegląd klasyfikacji stref powinien mieć dwa wyzwalacze: kalendarz (na przykład raz w roku) oraz zdarzenie (modernizacja, zmiana substancji, awaria, wniosek służby ruchu). Zapis z przeglądu zawiera datę, zakres, decyzję o zmianie albo jej braku oraz podpis odpowiedzialnej osoby.

W praktyce warto połączyć proces zmian technicznych z formularzem, w którym inżynier projektu zaznacza, czy zmiana dotyka strefy Ex. Zaznaczone pole uruchamia przegląd klasyfikacji i aktualizację DZPW, zanim instalacja wróci do ruchu.

Szkolenia i kontrola wykonawców

Przykład z zakładu chemicznego: rafinacja i petrochemia w grupie międzynarodowej, podmiot kluczowy NIS2, ok. 20 firm zewnętrznych w utrzymaniu ruchu. Co miesiąc zakład dopuszcza do pracy kilkadziesiąt osób spoza załogi, często do prac pożarowo niebezpiecznych, na wysokości i w zbiornikach. Zezwolenia żyły w segregatorach, a obraz otwartych prac był nieaktualny.

Szkolenie wstępne odbywało się przy wejściu i opóźniało start prac. Trudno było też potwierdzić, że szkolenie przeszła każda osoba z ekipy, nie tylko brygadzista, a ważność uprawnień pilnowano ręcznie. Przeniesienie szkolenia przed przyjazd, w języku wykonawcy, oraz kontrola kodu QR w terenie ma skrócić ścieżkę od zaproszenia do dopuszczenia.

Co działa w praktyce

Imienne zaproszenie z kodem QR, szkolenie online z testem o losowych pytaniach i oświadczeniem w dwóch wersjach językowych, terminy ważności z przypomnieniami i brak dopuszczenia osoby bez aktualnego szkolenia. Termin ważności ustawia zakład, na przykład 12 miesięcy, po upływie którego pracownik dostaje zaproszenie do ponownego szkolenia.

Kontrola w terenie

Skan kodu osoby pokazuje szkolenie, uprawnienia i zezwolenie na dziś. Pozwala to brygadziście i ochronie sprawdzić zgodność ekipy z zezwoleniem bez telefonu do biura.

Zezwolenia na prace w strefach

Rozporządzenie wymaga pisemnych zezwoleń na prace pożarowo niebezpieczne w strefach. W systemie cyfrowym typy prac szczególnie niebezpiecznych mają własne listy zabezpieczeń, a matryce dopuszczeń pilnują, kto może wystawić i zaakceptować zezwolenie. Zatwierdzenie lub odrzucenie pracy szczególnie niebezpiecznej jest zarezerwowane dla użytkownika po stronie zakładu.

Dla prac z ogniem system wymusza okres obserwacji po zakończeniu w dwóch etapach, 1 godzina i 4 godziny, a zamknięcie zezwolenia jest blokowane do upływu co najmniej trzech godzin. Obserwację prowadzi strażnik po stronie wykonawcy, a przebieg jest zapisywany. Wspiera to spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu, ale nie zastępuje decyzji osób odpowiedzialnych.

Dowody i ślad zmian

Pełna ścieżka szkolenie, uprawnienia, zezwolenie, kontrola jest materiałem dowodowym dla inspekcji pracy, audytu korporacyjnego i ubezpieczyciela. System zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie lub wynik szkolenia, co pomaga w sporach, kontrolach i wyjaśnianiu wypadków.

Wdrożenie takiego rozwiązania w opisanym zakładzie zajęło ok. 6 tygodni, bez infrastruktury po stronie klienta, dla do 10 użytkowników po stronie zakładu. Pracownicy firm zewnętrznych nie byli liczeni jako użytkownicy.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Jak często przeglądać klasyfikację stref?

Przepisy nie narzucają jednego terminu. Dobra praktyka to przegląd cykliczny, na przykład raz w roku, oraz przegląd po każdej zmianie instalacji, substancji lub sposobu pracy.

Czy sprzęt wykonawców też trzeba wpisywać do rejestru?

Tak, jeśli będzie używany w strefach. Zakład powinien weryfikować oznakowanie Ex i kategorię przy wnoszeniu sprzętu na teren.

Czy szkolenie przed przyjazdem skraca start prac?

W opisanym przypadku szkolenie wstępne przy wejściu opóźniało start prac. Przeniesienie go przed przyjazd usuwa to wąskie gardło, a zakład widzi, kto z ekipy szkolenie ukończył.

Źródła

Utrzymaj strefy Ex na bieżąco

Pokażemy, jak szkolenia, zezwolenia i kontrola w terenie wspierają utrzymanie stref w zakładzie z wieloma wykonawcami. Umów rozmowę z InnerWeb.

Porozmawiajmy