Co pokazały dane z 2025 roku
Stan OT w Polsce w 2025 r. pokazuje, że to wektor realny, a nie teoretyczny. Skaner Snitch odnotował 8 367 unikalnych hostów OT widocznych z internetu. W raporcie CERT Polska za 2025 r. sektor produkcji ma 93 odnotowane incydenty. Wnioski są proste i niewygodne: wektory to prywatny APN operatora telekomunikacyjnego, VNC i domyślne hasła.
Chemia ma specyfikę: sterowniki PLC i panele HMI często stoją na rozproszonych obiektach (pompownie, stacje nalewcze, kompresory), podłączone łączem komórkowym do zdalnego serwisu. To dokładnie ten typ połączeń, który 2025 r. pokazał jako najsłabszy.
Etap 1: zobacz własną ekspozycję
Zacznij od sprawdzenia, co z Waszych adresów jest widoczne w internecie. Pomaga w tym usługa moje.cert.pl, w której podmiot może sprawdzić ekspozycję swoich zasobów. Równolegle zrób własne zestawienie wszystkich łączy zdalnych: modemy GSM, tunele VPN dostawców, programy do zdalnego pulpitu, serwisowe punkty dostępu.
Efektem etapu jest lista z kolumnami: urządzenie, protokół, właściciel, kto i po co się łączy, jak łącze jest uwierzytelniane. Bez tej listy kolejne etapy będą gaszeniem pożarów.
Skala zjawiska w Polsce w 2025 r.
Etap 2: hasła i dostęp zdalny
To etap, który daje największy efekt za najmniejszy koszt.
- Zmień domyślne hasła VNC i HMI na wszystkich urządzeniach; sprawdź także panele wyświetlaczy i konsole serwisowe.
- Wyłącz SSH i Telnet na urządzeniach administracyjnych, jeśli nie są potrzebne.
- Wprowadź osobne poświadczenia dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców.
- Zamknij bezpośrednie wystawienie sterowników do internetu; dostęp tylko przez bramkę z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym i zapisem sesji.
- Prowadź rejestr dostępu zewnętrznego i podwykonawców do stref OT.
Etap 3: prywatny APN traktuj jako sieć niezaufaną
Prywatny APN bywa uznawany za sieć zamkniętą, bo nie widać go w internecie. Zalecamy odwrotne podejście: traktować go jako sieć niezaufaną i wymagać izolacji klientów w APN. Jeśli operator nie izoluje urządzeń różnych klientów, sterownik w Waszej pompowni widzi w tej samej sieci cudze urządzenia i odwrotnie.
W praktyce poproś operatora o potwierdzenie izolacji na piśmie, zablokuj ruch między urządzeniami w APN na firewallu po stronie zakładu i dopuść tylko komunikację z konkretnymi serwerami nadzoru. Zapis tej korespondencji i konfiguracji to dowód do audytu w obszarze łańcucha dostaw.
Etap 4: segmentacja i monitoring
Segmentację wykonuje się według podejścia strefowego z 62443-3-2: strefy o podobnym ryzyku i kontrolowane kanały między nimi. Najpierw oddziel sieć biurową od sterowania, potem sterowanie procesowe od systemów bezpieczeństwa (SIS), a na końcu serwisowe strefy dostawców.
Monitoring zaczyna się od prostych rzeczy: logowanie prób dostępu do bramki zdalnej, alarm na nowe urządzenie w sieci OT, alarm na połączenie poza oknem serwisowym. Dopiero potem warto inwestować w pasywne sondy protokołów przemysłowych.
Pułapki, które powtarzają się we wdrożeniach
Cztery błędy pojawiają się najczęściej.
- Zmiana haseł bez rejestru: po pół roku nikt nie wie, kto zna aktualne hasło do HMI.
- Wyłączenie zdalnego dostępu bez uzgodnienia z serwisem: dostawca po awarii wraca przez prywatny modem i omija nadzór.
- Wspólne konto dla całej ekipy serwisowej: audytor nie ustali, kto wykonał zmianę.
- Traktowanie dostępu fizycznego osobno od logicznego: firma, która ma dostęp do szafy sterowniczej, może ominąć wszystkie zabezpieczenia sieciowe.
Dostęp fizyczny jako druga strona tej samej kontroli
Zalecamy połączyć kontrolę dostępu fizycznego i logicznego do stref krytycznych z dowodem, kto i kiedy był w strefie. W zakładzie chemicznym oznacza to, że ten sam serwisant, który ma poświadczenia do bramki zdalnej, wchodzi na teren po szkoleniu, na podstawie zezwolenia, z kontrolą kodu QR.
InnerWeb dostarcza tu dowodu do audytu po stronie fizycznej: zapisu szkoleń, kwalifikacji, zezwolenia i skanów oraz śladu audytowego zmian. Nie jest to system cyberbezpieczeństwa OT i nie zastępuje segmentacji ani monitoringu sieci; uzupełnia je o rejestr osób i firm.
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Od czego zacząć zabezpieczanie sterowników?
Od sprawdzenia ekspozycji (moje.cert.pl i własny rejestr łączy zdalnych), potem zmiany domyślnych haseł VNC i HMI oraz zamknięcia bezpośredniego dostępu z internetu.
Czy prywatny APN jest bezpieczny?
Nie należy go zakładać. Traktuj APN jako sieć niezaufaną, potwierdź z operatorem izolację klientów i ogranicz komunikację firewallem do wskazanych serwerów.
Czy to są wymagania NIS2?
Ustawa wymaga polityki ryzyka, analizy zasobów, monitoringu i bezpieczeństwa łańcucha dostaw ICT. Opisane etapy to praktyka, która wspiera spełnienie tych wymogów w obszarze OT.
Źródła
Połącz dostęp logiczny z fizycznym
Porozmawiajmy o rejestrze osób i firm wchodzących do stref krytycznych jako uzupełnieniu zabezpieczeń OT.
Porozmawiajmy