InnerWeb
Przejdź do treści

CRA przy zakupie sterownika PLC w zakładzie chemicznym

Zakład chemiczny, podmiot kluczowy NIS2, planuje zakup 60 sterowników PLC do modernizacji instalacji procesowej. Dostawca działa na rynku UE, więc jego produkt podlega Cyber Resilience Act. Zespół zakupów i OT musi ustalić, jakie dowody od dostawcy zebrać przed podpisaniem umowy i ile to kosztuje.

7 480 zł
koszt dodatkowej weryfikacji dostawcy (założenia w tekście)
Źródło: kalkulacja przykładowa
ok. 125 zł
koszt weryfikacji na jeden sterownik
Źródło: kalkulacja przykładowa

Sytuacja wyjściowa

Przypadek jest rodzajowy i oparty na typowych założeniach: zakład chemiczny zatrudniający ok. 2 000 osób, kilka instalacji procesowych, sieć OT podzielona na strefy. Modernizacja obejmuje wymianę 60 sterowników PLC z interfejsem Ethernet na nowych szafach sterowniczych. Zakład jest podmiotem kluczowym NIS2, więc zgodnie z art. 21 dyrektywy 2022/2555 musi uwzględnić bezpieczeństwo łańcucha dostaw i nabycia systemów.

Dotychczasowa specyfikacja zakupowa zawierała wymagania funkcjonalne i normy bezpieczeństwa maszyn. O cyberbezpieczeństwie produktu mówił jeden akapit ogólny, bez konkretnych dowodów do przedstawienia przez dostawcę.

Problem: co CRA zmienia w tym zakupie

Sterownik z interfejsem sieciowym to produkt z elementami cyfrowymi. Od 11 września 2026 r. jego producent musi zgłaszać aktywnie wykorzystywane podatności w 24 godziny, zgłoszenie w 72 godziny i raport końcowy, a pełne stosowanie rozporządzenia nastąpi 11 grudnia 2027 r. Dla zakładu to dwa pytania: czy dostawca ma przygotowany proces i czy urządzenie otrzyma aktualizacje przez cały okres eksploatacji instalacji, który w chemii bywa dłuższy niż 10 lat.

Rozporządzenie wymaga okresu wsparcia co najmniej 5 lat, chyba że przewidywana żywotność produktu jest krótsza. To minimum nie pokrywa pełnego cyklu życia instalacji procesowej, więc zakład powinien negocjować dłuższe zobowiązanie umowne.

Składniki kosztu dodatkowej weryfikacji dostawcy

Składniki kosztu dodatkowej weryfikacji dostawcyWykres poziomy: 3 360 zł przegląd dokumentów, 2 800 zł klauzule prawne, 1 320 zł uzgodnienia zakupowe.01000200030004000złPrzegląd dokumentów OTPrzegląd dokumentów OT: 3360 zł3360Przegląd klauzul prawnychPrzegląd klauzul prawnych: 2800 zł2800Uzgodnienia zakupoweUzgodnienia zakupowe: 1320 zł1320
Źródło: Kalkulacja przykładowa na założeniach z sekcji kosztu

Rozwiązanie: pakiet dowodów od dostawcy

Zespół zakupów wprowadził do zapytania ofertowego listę dokumentów, które dostawca ma dostarczyć przed zamówieniem. Lista wspiera spełnienie wymogu w audycie dostaw i jest zgodna z logiką IEC 62443-4-1 (bezpieczny cykl rozwoju) oraz 62443-4-2 (wymagania dla komponentów).

  • Deklaracja producenta o statusie zgodności z CRA i planie oceny zgodności dla serii sterowników.
  • SBOM w ustalonym formacie dla wersji oprogramowania sprzętowego, które trafi do zakładu.
  • Zadeklarowany okres wsparcia z datą końca aktualizacji bezpieczeństwa.
  • Opis procesu zgłaszania i koordynowanego ujawniania podatności oraz kontakt do zespołu bezpieczeństwa.
  • Konfiguracja domyślna: brak haseł fabrycznych, wyłączone zbędne usługi, możliwość podpisanych aktualizacji.
  • Klauzula umowna o powiadomieniu zakładu o podatnościach dotyczących dostarczonych urządzeń.

Kalkulacja przykładowa kosztu dodatkowej weryfikacji

Zespół oszacował koszt dodatkowej weryfikacji dostawcy dla jednego zamówienia. To kalkulacja przykładowa na jawnych założeniach, nie oferta i nie wycena konkretnego wdrożenia. Koszt przeglądu dokumentów (SBOM, deklaracje, polityka podatności) wyniósł w założeniach 24 godziny pracy inżyniera OT po 140 zł/h, czyli 3 360 zł. Przegląd klauzul umownych przez prawnika to 8 godzin po 350 zł/h, czyli 2 800 zł. Rozmowy z dostawcą i uzgodnienie wymagań przez zakupy to 12 godzin po 110 zł/h, czyli 1 320 zł.

Łączny koszt wynosi 7 480 zł, czyli ok. 125 zł na jeden z 60 sterowników. Dla porównania wymiana sterownika wycofanego przez producenta przed końcem planowanej eksploatacji, przy założeniu 4 000 zł za sztukę wraz z pracami, kosztowałaby 240 000 zł dla całej partii.

Jak czytać to porównanie

Weryfikacja nie eliminuje ryzyka wycofania produktu, ale zmniejsza jego prawdopodobieństwo i daje podstawę umowną do roszczeń. Wynik zależy od liczby sztuk i stawek w danym zakładzie, dlatego należy go potraktować jako wzór rachunku.

Weryfikacja dostawcy a wymiana wycofanej partii

Weryfikacja dostawcy a wymiana wycofanej partiiPorównanie: 7 480 zł weryfikacji wobec 240 000 zł wymiany partii.050 000100 000150 000200 000250 000złWeryfikacja przed zakupem: 7480 zł7480 złWeryfikacja przed zakupemWymiana 60 sterowników: 240 000 zł240 000 złWymiana 60 sterowników
Źródło: Kalkulacja przykładowa: 60 szt. po 4 000 zł wraz z pracami

Efekt i wnioski

Po wprowadzeniu pakietu dowodów zakład uzyskał w ofertach porównywalne dane o okresie wsparcia i procesie podatności, których wcześniej nie miał. Oferenci, którzy podali okres wsparcia dłuższy niż minimum rozporządzenia, wypadli w ocenie lepiej, a brakujące SBOM trzeba było uzupełnić w wyznaczonym terminie. Zakład uzupełnił rejestr ryzyka dostawców o te zobowiązania i powiązał je z kontrolą aktualizacji w eksploatacji.

Wniosek ogólny: koszt weryfikacji jest niewielki wobec wartości zamówienia i kosztu przymusowej wymiany. Warto wpisać wymagania CRA do wzoru zapytania, aby kolejne zakupy nie wymagały powtarzania pracy.

Kalkulacja przykładowa

Dodatkowa weryfikacja dostawcy PLC (60 sterowników)

Założenia
ParametrWartość
Przegląd dokumentów OT24 h × 140 zł/h zł
Przegląd klauzul przez prawnika8 h × 350 zł/h zł
Uzgodnienia zakupowe12 h × 110 zł/h zł
Koszt wymiany sztuki wycofanej4 000 zł/szt.

Wynik: Weryfikacja 7 480 zł (ok. 125 zł/szt.) wobec 240 000 zł ewentualnej wymiany partii.

Uwaga: Kalkulacja przykładowa; stawki i liczba godzin zależą od zakładu.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy zakład musi sam oceniać zgodność sterownika z CRA?

Nie. Ocenę zgodności i oznakowanie CE wykonuje producent. Zakład zbiera dowody, że dostawca ma proces, SBOM i okres wsparcia, oraz zapisuje je w dokumentacji zakupowej.

Co, jeśli dostawca nie ma jeszcze SBOM?

Warto zapisać w umowie termin jego dostarczenia i konsekwencje opóźnienia. Rozporządzenie wymaga zarządzania podatnościami w całym okresie wsparcia, więc brak wykazu komponentów jest sygnałem ryzyka.

Czy IEC 62443 jest obowiązkowa przy zakupie?

Norma jest dobrowolna, ale stanowi uznaną ramę wymagań dla dostawcy i integratora. Powołanie jej w specyfikacji wspiera spełnienie wymogu staranności w łańcuchu dostaw.

Źródła

Zapytanie ofertowe z wymaganiami CRA

Chcesz przygotować wzór zapytania dla dostawców OT? Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy