InnerWeb
Przejdź do treści

Wdrożenie ćwiczeń ochrony infrastruktury krytycznej: kolejność, firmy zewnętrzne, pułapki

Wdrożenie ćwiczeń ochrony infrastruktury krytycznej zaczyna się od mapy ról i danych, a nie od scenariusza. Bez aktualnej listy osób na terenie, bez koordynatorów firm zewnętrznych i bez zgody służb na termin ćwiczenie zamienia się w spotkanie. Poniżej kolejność przygotowania, rola wykonawców i pułapki, które powtarzają się w zakładach.

15 miesięcy
termin dokumentacji ochrony IK od wpisu do wykazu
55 min
okno łączenia telefonów do koordynatora firmy

Warunki wstępne: co musi istnieć przed pierwszym ćwiczeniem

Ćwiczenie sprawdza istniejące rozwiązania, więc musi istnieć co sprawdzać. Dla podmiotu krytycznego oznacza to przynajmniej wykonaną ocenę ryzyka (9 miesięcy od informacji o wpisie), wdrożone rozwiązania organizacyjno-techniczne (3 miesiące po ocenie) i pierwszy szkic dokumentacji ochrony infrastruktury krytycznej, którą trzeba sporządzić w 15 miesięcy od wpisu. Ćwiczenie można zacząć wcześniej, ale wtedy jego celem jest znalezienie luk, nie wykazanie sprawności.

Drugi warunek to dane o ludziach. Jeżeli zakład nie wie, kto jest na terenie w danej chwili, ćwiczenie liczenia osób wykaże to w pierwszych minutach. W takim wypadku pierwsza edycja powinna służyć do ustawienia źródeł danych: skanów na bramie, list firm zewnętrznych i ewentualnej lokalizacji.

Kolejność przygotowania w sześciu krokach

Kolejność ma znaczenie, bo kolejne kroki zależą od wyników poprzednich. Odwrócona kolejność kończy się scenariuszem napisanym pod dostępne dane, a nie pod ryzyko.

  • Krok 1: wskaż scenariusz z oceny ryzyka i właściciela ćwiczenia z uprawnieniami do angażowania zmian.
  • Krok 2: ustal wskaźniki czasu i kryteria sukcesu, zanim wybierzesz termin.
  • Krok 3: sprawdź źródła danych o ludziach: lista z bramy, listy firm zewnętrznych, szkolenia, ewentualna lokalizacja.
  • Krok 4: uzgodnij termin ze służbami zakładowymi, ochroną i produkcją; zaplanuj, kto zastępuje osoby zajęte procesem.
  • Krok 5: poinformuj firmy zewnętrzne i ich koordynatorów o roli w ćwiczeniu.
  • Krok 6: wyznacz obserwatora, przygotuj arkusz znaczników czasu i próbny przebieg narzędzi.

Oś czasu podmiotu krytycznego od informacji o wpisie

Oś czasu podmiotu krytycznego od informacji o wpisieWykres słupkowy: ocena ryzyka po 9 miesiącach, rozwiązania po 12, dokumentacja po 15 miesiącach od wpisu051015miesiąceOcena ryzyka: 9 miesiące9Ocena ryzykaRozwiązania wdrożone: 12 miesiące12Rozwiązania wdrożoneDokumentacja IK: 15 miesiące15Dokumentacja IK
Źródło: Dz.U. 2026 poz. 815; (wdrożenie liczone jako 9 + 3 miesiące)

Rola firm zewnętrznych

Firmy zewnętrzne to w podmiocie krytycznym jeden z obszarów bezpieczeństwa osobowego. W dniu zdarzenia ich ludzie są na terenie, zwykle nie znają rozkładu stref i podlegają koordynatorowi, nie kierownikowi zmiany. Ćwiczenie bez nich pokazuje tylko połowę obrazu.

Aby włączyć firmy zewnętrzne bez przeciążania ich harmonogramów, umów rolę koordynatora: potwierdza stan zespołu w punkcie zbiórki, przekazuje informacje i odpowiada za stawiennictwo swoich ludzi. Jeśli zakład używa listy ewakuacyjnej z zakładkami per firma, koordynator widzi i sprawdza własną grupę, a dowódca akcji nie musi dzwonić do każdego z osobna.

Lista obecności i funkcje systemu

Lista ewakuacyjna powstaje ze skanów QR na bramie, odświeża się co 13 sekund i dzieli osoby na sześć grup: goście, kurierzy, dostawcy, pracownicy zakładu, firmy zewnętrzne oraz niepewne. Wydruk to jedna strona na grupę. Zasada projektowa jest jedna: wszystkie kompromisy rozstrzygają się na rzecz pokazania zbyt wielu osób, nie zbyt mało. Oznacza to, że lista może zawierać osoby, które już wyszły, i trzeba to w ćwiczeniu uwzględnić jako zadanie sprawdzenia.

System alarmuje także, gdy osoba bez ważnego szkolenia zostanie zeskanowana na bramie, i powiadamia koordynatora jej firmy; telefony są łączone, jedno połączenie na firmę w oknie 55 minut. Ten mechanizm warto pokazać w ćwiczeniu, bo dowodzi, że wykonawca bez szkolenia nie wchodzi na teren niezauważony.

Pułapki organizacyjne

Powtarzające się błędy wdrożeniowe są mało techniczne. Najczęściej wynikają z przyzwyczajeń i z podziału odpowiedzialności.

  • Ćwiczenie planowane tak, by nie przeszkadzać produkcji, więc zmiana nocna i weekendowa nigdy w nim nie uczestniczy.
  • Koordynatorzy firm zewnętrznych dowiadują się o ćwiczeniu w dniu startu.
  • Brak zastępców ról kluczowych, więc ćwiczy się tylko osoby, które są zawsze dostępne.
  • Wnioski bez właściciela, które po kwartale nikt nie pamięta.
  • Zakres ćwiczenia rozszerzany w trakcie, przez co wskaźniki z kolejnych edycji nie są porównywalne.
  • Narzędzia pokazane po raz pierwszy w dniu ćwiczenia, zamiast przetestowane próbnie.

Integracja z NIS2 i istniejącymi dowodami

Dla podmiotu, który jest jednocześnie kluczowy w rozumieniu NIS2 i krytyczny w rozumieniu CER, warto zaplanować jeden program ćwiczeń z wspólnymi scenariuszami. Zgłoszenie incydentu istotnego w 24 godziny od wystąpienia lub wykrycia i wymogi systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji są elementami jednego łańcucha. Normy mogą służyć jako ramy dowodowe: IEC 62443 dla OT, ISO 27001:2022 dla organizacji, ISO 22301 dla ciągłości, bez traktowania certyfikatu jako dowodu zgodności.

System lokalizacji i lista osób nie zastępuje istniejących systemów zezwoleń, uprawnień i szkoleń zakładu. Działa jako niezależna nakładka, która uzupełnia je i uszczelnia, a ćwiczenie jest dobrym miejscem, aby sprawdzić, czy dane z obu źródeł się zgadzają.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy pierwsze ćwiczenie może być stołowe?

Tak, i często tak jest lepiej. Ćwiczenie stołowe ujawnia luki w danych i rolach bez angażowania całej zmiany. Pełną skalę planuje się dopiero po zamknięciu wniosków.

Czy firmy zewnętrzne muszą mieć dostęp do systemu zakładu?

Nie muszą. Wystarczy, że koordynator dostaje wydruk listy swojej firmy w punkcie zbiórki i potrafi potwierdzić stan zespołu. Zakres dostępu zakład ustala sam.

Co zrobić, gdy lista osób nie zgadza się ze stanem faktycznym?

Zapisz rozbieżność jako wynik ćwiczenia i znajdź jej źródło: wejście poza bramą, brak skanu przy wyjściu lub pomyłkę w liście firmy. Źródło trafia do wniosków z właścicielem.

Źródła

Przygotujmy wdrożenie ćwiczeń w Waszym zakładzie

Przejdziemy z Wami kolejność kroków i sprawdzimy, czy dane o ludziach i firmach zewnętrznych wystarczą do pomiaru. Umów rozmowę z zespołem InnerWeb.

Porozmawiajmy