InnerWeb
Przejdź do treści

Reagowanie na incydent w zakładzie: role, kontakty i decyzja o odcięciu sieci

Ustawa o KSC w brzmieniu z 2026 r. wymaga od podmiotów kluczowych wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z krajowym systemem cyberbezpieczeństwa i zgłaszania incydentów poważnych w terminach 24 godzin (wczesne ostrzeżenie) i 72 godzin (zgłoszenie). W praktyce o skuteczności reakcji decyduje to, czy w pierwszej godzinie wiadomo, kto decyduje i do kogo zadzwonić, gdy systemy IT są niedostępne.

24 h / 72 h
terminy wczesnego ostrzeżenia i zgłoszenia incydentu poważnego
min. 2
osoby do kontaktu z krajowym systemem cyberbezpieczeństwa

Dlaczego role i kontakty rozstrzygają o pierwszej godzinie

W pierwszych 60 minutach incydentu ransomware zakład traci nie tyle systemy, ile zdolność do podejmowania decyzji. Telefony służbowe są w zaszyfrowanej książce adresowej, komunikator firmowy nie działa, a lista osób odpowiedzialnych jest w pliku na serwerze, który właśnie przestał odpowiadać. Dlatego dobre praktyki zaczynają się od prostych rzeczy: kto, do kogo, w jakiej kolejności i na jakim nośniku.

Podstawą prawną dla takiego uporządkowania jest ustawa o KSC w brzmieniu z 2026 r. (nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, Dz.U. 2026 poz. 252), która nakłada obowiązek systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji z procedurami reagowania na incydenty oraz wyznaczenia co najmniej dwóch osób do kontaktu z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Kierownik podmiotu odpowiada za nadzór nad tym systemem.

Praktyka 1: stały zestaw ról z zastępstwami

Zdefiniuj role, a nie nazwiska, i do każdej przypisz dwóch zastępców. Minimalny zestaw dla zakładu przemysłowego obejmuje pięć ról.

  • Dowódca incydentu: ogłasza incydent, prowadzi odprawy, odpowiada za decyzje; zwykle kierownik zmiany lub dyrektor techniczny.
  • Lider techniczny IT/OT: diagnozuje, proponuje izolację, prowadzi odtwarzanie.
  • Osoba do kontaktu z CSIRT i organami: przygotowuje wczesne ostrzeżenie i zgłoszenie.
  • Kierownik BHP i bezpieczeństwa procesowego: ocenia wpływ na ludzi i instalację oraz decyduje o bezpiecznym stanie procesu.
  • Łącznik komunikacji: informuje zarząd, klientów, załogę i media wg uzgodnionego przekazu.

Terminy zgłoszeń incydentu poważnego (kolejne etapy)

Terminy zgłoszeń incydentu poważnego (kolejne etapy)Wykres terminów: wczesne ostrzeżenie w 24 godziny i zgłoszenie w 72 godziny od wykrycia.020406080godz. od wykryciaWczesne ostrzeżenie: 24 godz. od wykrycia24Wczesne ostrzeżenieZgłoszenie incydentu: 72 godz. od wykrycia72Zgłoszenie incydentu
Źródło: Dyrektywa (UE) 2022/2555, art. 23; ustawa o KSC w brzmieniu z 2026 r. (,)

Praktyka 2: drzewo kontaktów w wersji papierowej

Drzewo kontaktów drukuj, laminuj i trzymaj w trzech miejscach: na nastawni, u kierownika zmiany i w sejfie lub biurze ochrony. Powinno zawierać numery telefonów komórkowych (prywatnych za zgodą), alternatywnych kanałów łączności i wskazanie, kto dzwoni do kogo, aby uniknąć sytuacji, w której wszyscy dzwonią do jednej osoby.

Uwzględnij także kontakty zewnętrzne: dostawcę oprogramowania nadzorczego, integratora OT, serwis sieci, ubezpieczyciela, dział prawny i właściwy CSIRT. Aktualizuj drzewo co kwartał i po każdej zmianie kadrowej, a datę ostatniej aktualizacji umieść w stopce dokumentu.

Praktyka 3: kto decyduje o odcięciu sieci

Decyzja o odcięciu sieci biurowej od OT jest najtrudniejszą w całym incydencie, bo chroni proces kosztem funkcji biznesowych. Zapisz z góry: kto ma prawo ją podjąć, jakie przesłanki ją uruchamiają i kto potwierdza wykonanie. Dobra praktyka to prawo decyzji dla dowódcy incydentu po konsultacji z kierownikiem BHP, z obowiązkiem poinformowania zarządu w ciągu kilkunastu minut.

Przesłanki warto ująć w krótką listę: potwierdzone szyfrowanie na serwerach w strefie pośredniej, nietypowy ruch między IT i OT, utrata kontroli nad kontem administratora domeny. Izolacja ma być stopniowana: najpierw kanały danych, potem segmenty, na końcu pełne odcięcie. Dokumentuj godzinę i osobę, która podjęła decyzję.

Praktyka 4: zgłoszenia wg NIS2 w 24 i 72 godziny

Dla incydentu poważnego obowiązują terminy: wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie incydentu w ciągu 72 godzin oraz sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia (nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, Dz.U. 2026 poz. 252, oraz dyrektywa (UE) 2022/2555 NIS2). Zgłoszenia składa się przez system S46 do właściwego CSIRT.

Przygotuj gotowe szablony: formularz wczesnego ostrzeżenia z polami o rodzaju incydentu, podejrzeniu działania przestępczego, wpływie transgranicznym i zgłoszenie z oceną skutków. Zegar liczysz od chwili wykrycia, więc osoba z odprawy zapisuje godzinę zgłoszenia pierwszego sygnału. Wpisanie godzin do osi czasu incydentu to dowód do audytu.

Praktyka 5: ćwicz i aktualizuj

Rola, która nie była ćwiczona, jest tylko zapisem w procedurze. Raz w roku przeprowadź ćwiczenie stołowe, a po nim zaktualizuj role, kontakty i szablony zgłoszeń. Wnioski dokumentuj tak, aby audytor mógł prześledzić cykl: ćwiczenie, luka, działanie naprawcze, kolejne ćwiczenie. Normy ISO 27001 i ISO 22301 oraz IEC 62443 stanowią ramę dowodową dla tego cyklu w obszarze NIS2 i CER.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy drzewo kontaktów musi być papierowe?

Wersja papierowa jest zabezpieczeniem na wypadek niedostępności systemów IT. Obok niej możesz mieć wersję elektroniczną, ale w pierwszej godzinie incydentu to papier działa niezawodnie.

Kto w zakładzie powinien być dowódcą incydentu?

Osoba z uprawnieniami do decyzji o zatrzymaniu instalacji i odcięciu sieci, najczęściej dyrektor techniczny lub kierownik zmiany. Ważne, by miała zastępców na każdej zmianie.

Od kiedy liczymy 24 godziny na wczesne ostrzeżenie?

Od wykrycia incydentu poważnego, a nie od końca analizy. Dlatego godzinę pierwszego sygnału należy zapisać w osi czasu incydentu.

Źródła

Uporządkujmy role i dowody

Zespół InnerWeb pomoże połączyć papierowe procedury z dowodami do audytu. Umów rozmowę.

Porozmawiajmy