InnerWeb
Przejdź do treści

Modele AI on-premise w zakładzie: dobre praktyki eksploatacji

Model AI uruchomiony na serwerze zakładu zostawia dane w sieci klienta, ale przenosi na zespół IT i OT odpowiedzialność za segmentację, logi, aktualizacje i kopie. Poniżej praktyki eksploatacji, które wspierają spełnienie wymogów NIS2 i dostarczają dowodów do audytu.

14 dni
przykładowa retencja dobowych kopii zapasowych w umowie utrzymaniowej
2%
obrotu: górna kara NIS2 dla podmiotów kluczowych (lub 10 mln EUR)

Dlaczego on-premise zmienia podział odpowiedzialności

W modelu usługowym dostawca utrzymuje serwery, aktualizuje oprogramowanie i wykonuje kopie. W modelu on-premise instancja działa na serwerze klienta w kontenerach Docker, z własną bazą danych i własnym systemem poczty, izolowana od instancji innych klientów. Zakład zyskuje kontrolę nad lokalizacją danych, ale odpowiada za środowisko, w którym instancja pracuje.

Dyrektywa NIS2 wymaga od podmiotów kluczowych i ważnych środków zarządzania ryzykiem, obejmujących m.in. bezpieczeństwo łańcucha dostaw, obsługę incydentów, ciągłość działania i kontrolę dostępu. Kary z art. 34 dyrektywy dla podmiotów kluczowych sięgają 10 mln EUR lub 2% światowego obrotu. Poniższe praktyki układają się w te kategorie.

Praktyka 1: segmentacja i kontrola ruchu

Serwer z modelem AI należy umieścić w segmencie oddzielonym od sieci sterowania procesem. Komunikacja do systemów OT powinna być jednokierunkowa lub przechodzić przez wyznaczoną strefę pośrednią, z listą dozwolonych połączeń. Stacje inżynierskie i sterowniki nie powinny mieć widoczności serwera AI, a serwer AI nie powinien mieć dostępu do ich konfiguracji.

Szczególnie ważne jest zarządzanie ruchem wychodzącym. Jeżeli polityka zakładu blokuje cały ruch wychodzący z hosta aplikacji, system powinien to wspierać. W opisanym rozwiązaniu webhooki alarmowe zapisują się w trwałej kolejce, a zewnętrzny poller odbiera je po działającym kanale przychodzącym i dostarcza dalej. Alarm nie ginie bez otwierania ruchu wychodzącego, ale dostarczenie zależy od częstotliwości odpytywania, więc nie należy zakładać natychmiastowości.

Dopuszczalny przestój roczny przy różnych poziomach dostępności

Dopuszczalny przestój roczny przy różnych poziomach dostępnościWykres słupkowy: 87,6 godziny przy 99,0%, 43,8 przy 99,5% i 8,76 przy 99,9% dostępności.020406080100godzin/rok99,0%: 87,6 godzin/rok87,699,0%99,5%: 43,8 godzin/rok43,899,5%99,9%: 8,76 godzin/rok8,7699,9%
Źródło: Kalkulacja przykładowa: 8 760 godzin w roku pomnożone przez udział niedostępności

Praktyka 2: tożsamość i dostęp

Dostęp do instancji obsługuje logowanie JWT dla aplikacji oraz sesyjne dla przeglądarki, z opcjonalnym uwierzytelnianiem wieloskładnikowym (kod e-mail lub TOTP). MFA włącza się dla wybranej instalacji; nie jest włączone domyślnie, więc zakład powinien je jawnie uwzględnić w projekcie. Zaufane urządzenie nie jest pytane o drugi składnik przy każdym logowaniu, co warto uzgodnić z polityką haseł zakładu.

Dla kont administracyjnych i serwisowych dostawcy obowiązują dodatkowo: dostęp czasowy, zgoda zakładu na każdą sesję i zapis czynności. Konta współdzielone nie powinny istnieć.

Praktyka 3: logi i dowody

Logi systemu AI powinny obejmować zapytania i odpowiedzi, użytkownika, czas, wersję modelu i konfiguracji oraz zmiany uprawnień. AI Act wymaga od użytkownika systemu wysokiego ryzyka przechowywania logów, a NIS2 zobowiązuje do wykrywania i obsługi incydentów. W obu przypadkach logi są materiałem dowodowym.

Zadbaj o czas przechowywania zgodny z procedurą zakładu, o zabezpieczenie logów przed modyfikacją oraz o to, aby zespół bezpieczeństwa miał do nich dostęp bez udziału dostawcy.

Praktyka 4: aktualizacje i kopie zapasowe

Aktualizacje obrazów kontenerów, systemu operacyjnego i modelu planuj w oknach serwisowych uzgodnionych z produkcją. Każda zmiana wersji modelu powinna przejść test na środowisku nieprodukcyjnym, ponieważ model może zmieniać odpowiedzi nawet przy tej samej konfiguracji. Zapisuj, która wersja działała w danym dniu.

Kopia zapasowa, której nikt nie odtworzył, jest hipotezą. Uzgodnij częstotliwość kopii, lokalizację inną niż serwer produkcyjny, czas przechowywania i okresowy test odtworzenia. W przykładowej umowie utrzymaniowej stosuje się kopie dobowe z retencją 14 dni; wartość dobiera się do ryzyka zakładu.

  • kopia konfiguracji, bazy i plików wgrywanych przez użytkowników
  • test odtworzenia co najmniej raz na kwartał
  • osobny, nazwany właściciel procedury
  • kopie przechowywane poza serwerem produkcyjnym

Praktyka 5: nadzór człowieka i szkolenie

Najlepsza segmentacja nie zastąpi zasady, że wynik modelu jest podpowiedzią. Osoby korzystające z asystenta muszą wiedzieć, czego system nie robi i jak zgłaszać błędne odpowiedzi. Obowiązek kompetencji z art. 4 AI Act obowiązuje od 2.02.2025. Dla zakładu wystarczy krótkie szkolenie z ograniczeń modelu, dokumentowane listą obecności i wynikiem testu.

Wyniki, które wpływają na bezpieczeństwo ludzi, wymagają potwierdzenia przez osobę uprawnioną, z zapisem tego potwierdzenia w systemie.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy model on-premise może pracować bez dostępu do internetu?

Instalacja za izolacją sieci nie musi otwierać ruchu wychodzącego, bo webhooki alarmowe trafiają do trwałej kolejki odbieranej przez zewnętrzny poller. Dostarczenie zależy od częstotliwości odpytywania.

Czy MFA jest włączone domyślnie?

Nie. Uwierzytelnianie wieloskładnikowe (kod e-mail lub TOTP) włącza się dla wybranej instalacji, więc należy je uwzględnić w projekcie.

Co NIS2 wnosi do eksploatacji modelu lokalnego?

Środki zarządzania ryzykiem obejmujące obsługę incydentów, ciągłość działania, łańcuch dostaw i kontrolę dostępu. Opisane praktyki dostarczają dowodów do audytu tych obszarów.

Jak często testować odtwarzanie kopii?

Zalecamy co najmniej raz na kwartał oraz po każdej większej zmianie środowiska. Wynik testu należy zapisać.

Źródła

Zaplanujmy eksploatację lokalnego modelu

Omówimy z Państwa zespołem IT i OT segmentację, logi i kopie dla instalacji on-premise.

Porozmawiajmy