Dlaczego ślad ma powstawać na bieżąco
Pierwszy audyt podmiotu kluczowego przypada do 3 kwietnia 2028 r., ale obowiązki z rozdziału 3 ustawy o KSC trzeba wdrożyć do 3 kwietnia 2027 r. Audytor będzie więc pytał o działanie procesów w całym okresie, nie o stan z dnia kontroli. Dowód stworzony w tygodniu audytu ma wartość niższą niż zapis z dnia zdarzenia.
Karty źródłowe o OT wskazują praktykę o największym znaczeniu: rejestr dostępu zewnętrznego i podwykonawców do stref OT oraz połączenie kontroli dostępu fizycznego i logicznego z dowodem, kto i kiedy był w strefie. Ataki na energetykę i wodociągi w 2025 r. opierały się na słabym dostępie zdalnym i braku segmentacji, dlatego audytor traktuje dostęp zewnętrzny jako obszar podwyższonego zainteresowania.
Praktyka 1: każdy wpis ma cztery elementy
Wpis w śladzie audytowym powinien odpowiadać na cztery pytania: kto (imiennie, z firmą), gdzie (strefa, obiekt, urządzenie), kiedy (znacznik czasu ze zsynchronizowanego źródła) i na jakiej podstawie (zezwolenie, zlecenie, procedura). Brak któregokolwiek elementu obniża wartość dowodową.
Sprawdź, czy czas na bramie, w systemie zezwoleń i na serwerze logów pochodzi z tego samego źródła. Rozbieżność kilku minut może wystarczyć, by audytor zakwestionował oś zdarzeń.
Incydenty obsłużone w podmiotach publicznych przez CSIRT NASK i poważne wg KSC w 2025 r.
Praktyka 2: rejestr dostępu zewnętrznego do stref OT
Rejestr obejmuje wejścia fizyczne i sesje zdalne firm serwisowych. Dla wejść fizycznych sprawdza się powiązanie trzech rzeczy: szkolenia osoby, zezwolenia na pracę i skanu przy bramie. InnerWeb przy tworzeniu zezwolenia automatycznie sprawdza kwalifikacje przypisanych pracowników, a skan plakietki QR daje ochronie werdykt na podstawie szkoleń, kwalifikacji, zezwolenia i aktywnego konta. Każdy skan trafia do rejestru wejść i wyjść.
Dla sesji zdalnych utrzymuj osobne poświadczenia dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców oraz wyłącz niepotrzebne usługi administracyjne, takie jak SSH i Telnet na urządzeniach brzegowych. Prywatny APN operatora traktuj jak sieć niezaufaną.
Praktyka 3: zmiany i ich autorzy
Audytor pyta nie tylko o stan, lecz także o historię zmian. InnerWeb zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie, wyniki szkoleń lub regułę automatyzacji. Lista audytowanych obiektów jest jawna i obejmuje czynności ludzi, a nie zapisy maszynowe, więc ślad maszynowy z sieci OT trzeba zapewnić odrębnie, np. w systemie logów.
Zadbaj o retencję zgodną z własną polityką i o ochronę przed modyfikacją: wpisy powinny być odczytywalne dla audytora, ale niezmienialne po fakcie przez ich autorów.
Przegląd kwartalny na próbce
Co kwartał wylosuj 10 zdarzeń i sprawdź, czy każde da się odtworzyć z samego śladu, bez dopytywania ludzi. To najtańszy test gotowości do audytu. Wyniki zapisz jako dowód przeglądu wewnętrznego.
Praktyka 4: szkolenia z rejestrem imiennym
Szkolenie potwierdzone podpisem brygadzisty nie dowodzi, że przeszła je każda osoba. Prowadź rejestr imienny z wynikiem testu i terminem ważności. InnerWeb zapisuje, kogo i jakim kanałem zaproszono na szkolenie, więc zakład wie, kto zalega. Zeskanowanie na bramie osoby bez ważnego szkolenia tworzy alarm i powiadamia koordynatora jej firmy.
Działanie to zależy od skonfigurowanych kontroli szkoleń w danej instalacji. Dla kierownictwa pamiętaj o obowiązkowym corocznym szkoleniu z cyberbezpieczeństwa wynikającym z ustawy.
Praktyka 5: matryca obowiązek, dokument, dowód
Ostatnia praktyka łączy wszystko w jedną tabelę. Dla każdego obowiązku z ustawy wskaż dokument, system źródłowy, właściciela i datę ostatniej weryfikacji. Normy IEC 62443, ISO/IEC 27001:2022 i ISO 22301 pomagają nazwać dowody, ale certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2.
System wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu, lecz o ocenie zgodności decyduje audytor na podstawie całości dokumentacji.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy ślad audytowy musi być w jednym systemie?
Nie. Ważne, by dane z różnych systemów dały się połączyć po osobie, czasie i zezwoleniu. Matryca dowodów wskazuje, gdzie leży każdy fragment.
Jak długo przechowywać ślad?
Okres retencji wynika z polityki zakładu i oceny ryzyka. Audytor w 2028 r. może pytać o cały okres od wdrożenia obowiązków, więc retencja krótsza niż rok jest ryzykowna.
Czy ślad audytowy zastąpi logi z sieci OT?
Nie. Rejestr czynności ludzi uzupełnia logi systemowe, ale ich nie zastępuje. Oba rodzaje dowodów są potrzebne.
Źródła
Zacznij prowadzić ślad już dziś
Pokażemy, jak szkolenia, zezwolenia i skany przy bramie składają się w jeden ślad audytowy. Umów rozmowę z InnerWeb.
Porozmawiajmy