InnerWeb
Przejdź do treści

Ślad audytowy NIS2: dobre praktyki ciągłego zbierania dowodów

Zbieranie dowodów na tydzień przed audytem kończy się odtwarzaniem z pamięci i z segregatorów. Ślad audytowy, który powstaje w chwili zdarzenia i odpowiada na pytania kto, gdzie i kiedy, jest tańszy i wiarygodniejszy. Poniżej praktyki, które pozwalają go prowadzić w zakładzie z częścią IT i OT.

4
elementy wpisu: kto, gdzie, kiedy, podstawa
10
zdarzeń w kwartalnej próbce przeglądu
Źródło: opracowanie własne

Dlaczego ślad ma powstawać na bieżąco

Pierwszy audyt podmiotu kluczowego przypada do 3 kwietnia 2028 r., ale obowiązki z rozdziału 3 ustawy o KSC trzeba wdrożyć do 3 kwietnia 2027 r. Audytor będzie więc pytał o działanie procesów w całym okresie, nie o stan z dnia kontroli. Dowód stworzony w tygodniu audytu ma wartość niższą niż zapis z dnia zdarzenia.

Karty źródłowe o OT wskazują praktykę o największym znaczeniu: rejestr dostępu zewnętrznego i podwykonawców do stref OT oraz połączenie kontroli dostępu fizycznego i logicznego z dowodem, kto i kiedy był w strefie. Ataki na energetykę i wodociągi w 2025 r. opierały się na słabym dostępie zdalnym i braku segmentacji, dlatego audytor traktuje dostęp zewnętrzny jako obszar podwyższonego zainteresowania.

Praktyka 1: każdy wpis ma cztery elementy

Wpis w śladzie audytowym powinien odpowiadać na cztery pytania: kto (imiennie, z firmą), gdzie (strefa, obiekt, urządzenie), kiedy (znacznik czasu ze zsynchronizowanego źródła) i na jakiej podstawie (zezwolenie, zlecenie, procedura). Brak któregokolwiek elementu obniża wartość dowodową.

Sprawdź, czy czas na bramie, w systemie zezwoleń i na serwerze logów pochodzi z tego samego źródła. Rozbieżność kilku minut może wystarczyć, by audytor zakwestionował oś zdarzeń.

Incydenty obsłużone w podmiotach publicznych przez CSIRT NASK i poważne wg KSC w 2025 r.

Incydenty obsłużone w podmiotach publicznych przez CSIRT NASK i poważne wg KSC w 2025 r.Wykres słupkowy: 5 111 incydentów w podmiotach publicznych i 27 incydentów poważnych wg ustawy o KSC w 2025 r.0200040006000incydentówPodmioty publiczne: 5111 incydentów5111Podmioty publicznePoważne wg KSC: 27 incydentów27Poważne wg KSC
Źródło: CERT Polska, Raport roczny 2025, s. 119–120

Praktyka 2: rejestr dostępu zewnętrznego do stref OT

Rejestr obejmuje wejścia fizyczne i sesje zdalne firm serwisowych. Dla wejść fizycznych sprawdza się powiązanie trzech rzeczy: szkolenia osoby, zezwolenia na pracę i skanu przy bramie. InnerWeb przy tworzeniu zezwolenia automatycznie sprawdza kwalifikacje przypisanych pracowników, a skan plakietki QR daje ochronie werdykt na podstawie szkoleń, kwalifikacji, zezwolenia i aktywnego konta. Każdy skan trafia do rejestru wejść i wyjść.

Dla sesji zdalnych utrzymuj osobne poświadczenia dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców oraz wyłącz niepotrzebne usługi administracyjne, takie jak SSH i Telnet na urządzeniach brzegowych. Prywatny APN operatora traktuj jak sieć niezaufaną.

Praktyka 3: zmiany i ich autorzy

Audytor pyta nie tylko o stan, lecz także o historię zmian. InnerWeb zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie, wyniki szkoleń lub regułę automatyzacji. Lista audytowanych obiektów jest jawna i obejmuje czynności ludzi, a nie zapisy maszynowe, więc ślad maszynowy z sieci OT trzeba zapewnić odrębnie, np. w systemie logów.

Zadbaj o retencję zgodną z własną polityką i o ochronę przed modyfikacją: wpisy powinny być odczytywalne dla audytora, ale niezmienialne po fakcie przez ich autorów.

Przegląd kwartalny na próbce

Co kwartał wylosuj 10 zdarzeń i sprawdź, czy każde da się odtworzyć z samego śladu, bez dopytywania ludzi. To najtańszy test gotowości do audytu. Wyniki zapisz jako dowód przeglądu wewnętrznego.

Praktyka 4: szkolenia z rejestrem imiennym

Szkolenie potwierdzone podpisem brygadzisty nie dowodzi, że przeszła je każda osoba. Prowadź rejestr imienny z wynikiem testu i terminem ważności. InnerWeb zapisuje, kogo i jakim kanałem zaproszono na szkolenie, więc zakład wie, kto zalega. Zeskanowanie na bramie osoby bez ważnego szkolenia tworzy alarm i powiadamia koordynatora jej firmy.

Działanie to zależy od skonfigurowanych kontroli szkoleń w danej instalacji. Dla kierownictwa pamiętaj o obowiązkowym corocznym szkoleniu z cyberbezpieczeństwa wynikającym z ustawy.

Praktyka 5: matryca obowiązek, dokument, dowód

Ostatnia praktyka łączy wszystko w jedną tabelę. Dla każdego obowiązku z ustawy wskaż dokument, system źródłowy, właściciela i datę ostatniej weryfikacji. Normy IEC 62443, ISO/IEC 27001:2022 i ISO 22301 pomagają nazwać dowody, ale certyfikat nie oznacza zgodności z NIS2.

System wspiera spełnienie wymogu i dostarcza dowodu do audytu, lecz o ocenie zgodności decyduje audytor na podstawie całości dokumentacji.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy ślad audytowy musi być w jednym systemie?

Nie. Ważne, by dane z różnych systemów dały się połączyć po osobie, czasie i zezwoleniu. Matryca dowodów wskazuje, gdzie leży każdy fragment.

Jak długo przechowywać ślad?

Okres retencji wynika z polityki zakładu i oceny ryzyka. Audytor w 2028 r. może pytać o cały okres od wdrożenia obowiązków, więc retencja krótsza niż rok jest ryzykowna.

Czy ślad audytowy zastąpi logi z sieci OT?

Nie. Rejestr czynności ludzi uzupełnia logi systemowe, ale ich nie zastępuje. Oba rodzaje dowodów są potrzebne.

Źródła

Zacznij prowadzić ślad już dziś

Pokażemy, jak szkolenia, zezwolenia i skany przy bramie składają się w jeden ślad audytowy. Umów rozmowę z InnerWeb.

Porozmawiajmy