InnerWeb
Przejdź do treści

Dowody audytowe z OT: etapy wdrożenia i pułapki

W internecie widocznych jest 8367 unikalnych hostów OT, a znaczna część ataków na polską energetykę i wodociągi w 2025 r. wykorzystała domyślne hasła i słaby dostęp zdalny. Audytor NIS2 zapyta więc o to samo: co masz w OT, kto się tam loguje i gdzie jest na to dowód. Poniżej etapy wdrożenia zbierania dowodów z OT i pułapki, które je opóźniają.

8367
unikalnych hostów OT widocznych w internecie
4
grupy źródeł dowodów w OT
Źródło: opracowanie własne

Etap 1: inwentaryzacja i podział na strefy

Zacznij od listy aktywów: sterowniki, panele HMI, stacje inżynierskie, przełączniki, bramy VPN i punkty serwisowe. Dla każdej pozycji wpisz właściciela, producenta, wersję oprogramowania układowego, strefę sieciową i sposób dostępu. Seria IEC 62443 daje język stref i kanałów oraz poziomów zabezpieczeń SL 1–4, który ułatwia rozmowę z audytorem.

Inwentaryzację warto łączyć ze sprawdzeniem ekspozycji. Karta źródłowa wskazuje 8367 unikalnych hostów OT widocznych w internecie, więc sprawdź własne adresy w moje.cert.pl i zweryfikuj, czy żaden sterownik ani panel nie odpowiada z zewnątrz.

Etap 2: źródła dowodów

W OT dowody pochodzą z czterech grup źródeł: logi urządzeń i serwerów, zapisy sieciowe na granicach stref, systemy dostępu zdalnego oraz rejestry czynności ludzi. Pierwsze trzy to domena działu automatyki i IT, czwarta bywa pomijana, mimo że odpowiada na pytanie o dostęp fizyczny i obecność firm serwisowych.

  • Logi systemów: serwery SCADA, historian, stacje inżynierskie, kontrolery domeny OT.
  • Granice stref: zapory, bramy zdalnego dostępu, przełączniki z konfiguracją i historią zmian.
  • Dostęp zdalny dostawców: sesje, czas, cel, osoba, zgoda zakładu.
  • Rejestr czynności ludzi: zezwolenia, szkolenia, wejścia przez bramę, zmiany zezwoleń.

Co zapisuje InnerWeb, a czego nie

InnerWeb zapisuje, kto i kiedy zmienił zezwolenie, wyniki szkoleń lub regułę automatyzacji, a każdy skan plakietki QR na bramie trafia do rejestru wejść i wyjść. Nie jest systemem do zbierania logów maszynowych ze sterowników i nie zastępuje SIEM. Uzupełnia go śladem czynności ludzi, który w OT najczęściej ma luki.

Etapy wdrożenia dowodów z OT, orientacyjny nakład

Etapy wdrożenia dowodów z OT, orientacyjny nakładWykres poziomy orientacyjnego nakładu na cztery etapy wdrożenia dowodów z OT: 4, 3, 6 i 2 tygodnie.0246tygodniInwentarz i strefyInwentarz i strefy: 4 tygodni4Źródła logówŹródła logów: 3 tygodni3Rejestr dostępu zewnętrznegoRejestr dostępu zewnętrznego: 6 tygodni6Retencja i przeglądRetencja i przegląd: 2 tygodni2
Źródło: Kalkulacja przykładowa dla zakładu średniej wielkości; rejestr dostępu 6 tygodni wg wdrożenia ścieżki szkolenie, zezwolenie, kontrola , pozostałe etapy założenie własne

Etap 3: retencja i spójność czasu

Ustal okres przechowywania dla każdego źródła i zapisz uzasadnienie w polityce. Audytor pierwszego cyklu (do 3 kwietnia 2028 r.) może pytać o działanie procesów od wdrożenia obowiązków w 2027 r., więc retencja krótsza niż rok zwiększa ryzyko luk. Sprawdź też, czy urządzenia korzystają z jednego źródła czasu. Różnica minut między bramą, systemem zezwoleń i logami SCADA utrudnia złożenie osi zdarzeń.

Zadbaj o ochronę przed modyfikacją. Logi powinny być kopiowane do magazynu, do którego administrator systemu źródłowego ma tylko prawo zapisu. Dla zapisów czynności ludzi liczy się to, że zmiana zostawia autora i czas.

Etap 4: dostęp zdalny dostawców

Dostęp zdalny jest wektorem najczęściej wskazywanym w analizach ataków na OT. Rozdziel poświadczenia: osobne dla administracji IT, inżynierii OT i wsparcia dostawców. Wymagaj zgody zakładu na każdą sesję, rejestruj jej początek, koniec i cel oraz powiązuj z numerem zlecenia lub zezwolenia. Wyłącz SSH i Telnet na urządzeniach administracyjnych tam, gdzie nie są niezbędne.

Prywatny APN operatora traktuj jako sieć niezaufaną, z izolacją klientów APN. Połącz kontrolę dostępu fizycznego i logicznego do stref krytycznych z dowodem, kto i kiedy był w strefie.

Pułapki, które wydłużają wdrożenie

Najczęstsze pułapki mają charakter organizacyjny, nie techniczny.

  • Domyślne hasła VNC i HMI pozostawione po odbiorze instalacji. Zmień je i sprawdź przed audytem.
  • Brak właściciela aktywa: inwentarz bez nazwiska odpowiedzialnego nie przejdzie próby audytora.
  • Dowody w arkuszach edytowalnych bez historii zmian.
  • Rejestr firm serwisowych tylko po stronie brygadzisty, nie po stronie zakładu.
  • Retencja logów ustawiona domyślnie przez dostawcę, nie według polityki zakładu.
  • Zakładanie, że certyfikat ISO 27001 pokrywa OT: zakres certyfikacji często go nie obejmuje.

Kolejność wdrożenia i podział odpowiedzialności

Zalecana kolejność to inwentarz, strefy, źródła logów, rejestr dostępu zewnętrznego, retencja i przegląd na próbce. Za inwentarz i strefy odpowiada automatyka z IT, za rejestr czynności ludzi dział BHP lub bezpieczeństwa przemysłowego, a za matrycę dowodów pełnomocnik NIS2.

Wdrożenie rejestru czynności ludzi w InnerWeb nie wymaga zmian w sterownikach. System może działać jako niezależny uzupełniający element obok istniejących systemów zezwoleń i szkoleń, a instancję można uruchomić na serwerze klienta w kontenerach. Wspiera to spełnienie wymogu rejestru dostępu i dostarcza dowodu do audytu.

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy do dowodów z OT potrzebny jest SIEM?

Ustawa nie wskazuje narzędzia. Przy ciągłym monitoringu SIEM lub podobny system ułatwia zbieranie logów, ale audytor ocenia wynik: czy zdarzenia da się odtworzyć i czy retencja jest zgodna z polityką.

Co zrobić z urządzeniami bez logów?

Zastosuj kontrolę kompensującą: log na granicy strefy, rejestr dostępu fizycznego i opis w ocenie ryzyka. Udokumentuj, dlaczego urządzenie nie generuje śladu.

Czy domyślne hasła są naprawdę problemem w audycie?

Tak. Analizy ataków z 2025 r. wskazują domyślne hasła VNC i HMI jako realny wektor, więc audytor sprawdza je w próbce.

Źródła

Uzupełnij dowody OT o ślad czynności ludzi

Pokażemy, jak InnerWeb uzupełnia SIEM i logi sterowników rejestrem zezwoleń, szkoleń i wejść. Umów rozmowę z InnerWeb.

Porozmawiajmy