InnerWeb
Przejdź do treści

Dostęp zdalny dostawcy OT: dobre praktyki dla zakładów NIS2

Zdalne połączenie serwisanta ze sterownikiem skraca przestój z dni do godzin, ale otwiera najkrótszą drogę z internetu do procesu. Siedem praktyk poniżej opiera się na seriach norm IEC 62443 i środkach z art. 21 NIS2: konta imienne, sesje czasowe, nagrywanie, segmentacja i procedura na wypadek incydentu u dostawcy.

24 h
wczesne ostrzeżenie o incydencie wg art. 23 NIS2
72 h
powiadomienie o incydencie wg art. 23 NIS2

Dlaczego zdalny dostęp dostawców jest głównym ryzykiem w łańcuchu dostaw OT

Dostawca systemu sterowania, producent maszyny czy integrator często ma w umowie utrzymania prawo do zdalnej diagnostyki. W praktyce wiele zakładów realizuje je jednym współdzielonym kontem VPN i jedną wspólną nazwą użytkownika, bez ograniczeń czasowych. Gdy po stronie dostawcy dojdzie do incydentu, napastnik dostaje to samo, co serwisant.

NIS2 w art. 21 wymaga środków zarządzania ryzykiem obejmujących bezpieczeństwo łańcucha dostaw, kontrolę dostępu i uwierzytelnianie wieloskładnikowe. Ustawa o KSC w brzmieniu obowiązującym od 3 kwietnia 2026 r. odnosi te wymogi do systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji podmiotu. Zdalny dostęp dostawcy jest miejscem, w którym wszystkie trzy się spotykają.

Norma IEC 62443 daje do tego ramy: 62443-2-4 opisuje wymagania wobec integratorów i dostawców usług, 62443-3-2 dzieli instalację na strefy i kanały, a 62443-3-3 wskazuje wymagania systemowe, między innymi identyfikację i uwierzytelnianie oraz ograniczony przepływ danych. Norma jest dobrowolna, ale w audycie NIS2 jej niespełnienie może być oceniane jako brak adekwatnych środków.

Praktyka 1: konta imienne zamiast współdzielonych

Każda osoba po stronie dostawcy loguje się własnym kontem, powiązanym z firmą i z konkretną umową. Konta współdzielone znikają: w razie zdarzenia nie da się ustalić, kto wykonał polecenie, a odebranie dostępu jednej osobie po jej odejściu wymaga zmiany hasła u wszystkich.

Wymagaj uwierzytelniania wieloskładnikowego dla wszystkich kont dostawców, bez wyjątków dla „pilnych” napraw. Wyjątek bez MFA to w praktyce stała luka, którą napastnik wykorzysta pod pretekstem pilności.

Terminy zgłoszeń incydentu wg art. 23 NIS2

Terminy zgłoszeń incydentu wg art. 23 NIS2Wykres słupkowy: wczesne ostrzeżenie w 24 godziny, powiadomienie o incydencie w 72 godziny.020406080godzin od wykryciaWczesne ostrzeżenie: 24 godzin od wykrycia24Wczesne ostrzeżeniePowiadomienie o incydencie: 72 godzin od wykrycia72Powiadomienie o incydencie
Źródło: Dyrektywa (UE) 2022/2555, art. 23

Praktyka 2: sesje czasowe otwierane na żądanie

Dostęp dostawcy powinien być domyślnie zamknięty. Sesja otwiera się na konkretne zlecenie, na określony czas i do określonego zasobu, po akceptacji osoby odpowiedzialnej w zakładzie. Po upływie czasu sesja wygasa automatycznie, bez udziału człowieka.

Dobrą praktyką jest powiązanie sesji z zezwoleniem na pracę lub zleceniem serwisowym. Wtedy z dokumentu wynika, kto zlecił działanie, w jakim oknie i po co, a ślad w systemie dostępu pasuje do niego jeden do jednego.

Praktyka 3: segmentacja i brama pośrednicząca

Dostawca nie łączy się bezpośrednio ze sterownikiem. Połączenie kończy się na serwerze pośredniczącym w strefie DMZ między siecią IT a OT, a dopiero z niego następuje dostęp do wybranego zasobu. Reguły zapory zezwalają na konkretne protokoły i adresy, a nie na całą podsieć.

Zgodnie z 62443-3-2 strefy i kanały wynikają z oceny ryzyka. Dostawca systemu wizualizacji nie powinien widzieć sterowników innej linii tylko dlatego, że dzielą jedną sieć.

Praktyka 4: nagrywanie i rejestr sesji

Rejestruj, kto, kiedy, skąd i do jakiego zasobu się połączył, a w strefach krytycznych nagrywaj przebieg sesji. Nagranie i log są dowodem w audycie oraz w rozmowie z dostawcą po awarii. Przechowuj je w miejscu, do którego dostawca nie ma zapisu.

Zadbaj o podstawę prawną i poinformowanie osób, których sesje rejestrujesz, zgodnie z polityką ochrony danych zakładu.

Praktyka 5: przeniesienie plików i aktualizacje przez kontrolowany kanał

Pliki projektów, firmware i poprawki trafiają do OT przez stację przejściową, na której są skanowane i weryfikowane sumą kontrolną dostarczoną osobnym kanałem. Przenośne nośniki dostawcy nie wchodzą do sieci OT bez kontroli.

Ustal w umowie, że dostawca podaje wersje i zależności oprogramowania, które dostarcza. Ułatwia to reakcję, gdy ogłoszona zostanie podatność.

Praktyka 6: dostawca zgłasza incydent i podlega terminom

Zapisz w umowie obowiązek natychmiastowego powiadomienia o incydencie po stronie dostawcy, który może dotyczyć Twoich systemów. Podmiot kluczowy ma bowiem własne terminy zgłoszeń z art. 23 NIS2: wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin, powiadomienie o incydencie w ciągu 72 godzin i sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od powiadomienia.

Jeśli dostawca zgłosi się po dwóch dniach, zakład może mieć do dyspozycji kilka godzin zamiast doby. Szczegółowy przykład kalkulacji opisujemy w przypadku incydentu u dostawcy oprogramowania OT.

Praktyka 7: regularny przegląd kont i odcięcie awaryjne

Raz na kwartał przejrzyj listę kont dostawców: czy firma nadal ma umowę, czy osoby nadal pracują, czy zakres odpowiada zadaniom. Konta nieużywane od 90 dni wyłączaj.

Zaplanuj odcięcie awaryjne: jedno miejsce, jedna osoba w dyżurze, jedno polecenie, które zamyka wszystkie sesje dostawców. Przetestuj je co pół roku i zapisz wynik.

Lista kontrolna

Materiał wideo

Często zadawane pytania

Czy IEC 62443 jest obowiązkowa?

Nie, to norma dobrowolna. Jest jednak referencją dla art. 21 NIS2 i w audycie jej brak może być oceniony jako brak adekwatnych środków.

Czy zdalny dostęp dostawców trzeba zakazać?

Nie. Trzeba go ograniczyć i udokumentować: konta imienne, sesje czasowe, segmentacja i rejestr. Zakaz bywa mniej bezpieczny, bo prowadzi do obejść.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo dostępu dostawcy?

Za system zarządzania bezpieczeństwem informacji odpowiada podmiot, a nadzór sprawuje kierownik podmiotu. Dostawca odpowiada kontraktowo za swoje środki, ale zakład nie przenosi na niego odpowiedzialności regulacyjnej.

Źródła

Uporządkuj dostęp dostawców w swoim zakładzie

Pomożemy powiązać dostęp serwisowy z zezwoleniami na pracę i przygotować dowody do audytu NIS2. Umów rozmowę z InnerWeb.

Porozmawiajmy