Dlaczego zdalny dostęp dostawców jest głównym ryzykiem w łańcuchu dostaw OT
Dostawca systemu sterowania, producent maszyny czy integrator często ma w umowie utrzymania prawo do zdalnej diagnostyki. W praktyce wiele zakładów realizuje je jednym współdzielonym kontem VPN i jedną wspólną nazwą użytkownika, bez ograniczeń czasowych. Gdy po stronie dostawcy dojdzie do incydentu, napastnik dostaje to samo, co serwisant.
NIS2 w art. 21 wymaga środków zarządzania ryzykiem obejmujących bezpieczeństwo łańcucha dostaw, kontrolę dostępu i uwierzytelnianie wieloskładnikowe. Ustawa o KSC w brzmieniu obowiązującym od 3 kwietnia 2026 r. odnosi te wymogi do systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji podmiotu. Zdalny dostęp dostawcy jest miejscem, w którym wszystkie trzy się spotykają.
Norma IEC 62443 daje do tego ramy: 62443-2-4 opisuje wymagania wobec integratorów i dostawców usług, 62443-3-2 dzieli instalację na strefy i kanały, a 62443-3-3 wskazuje wymagania systemowe, między innymi identyfikację i uwierzytelnianie oraz ograniczony przepływ danych. Norma jest dobrowolna, ale w audycie NIS2 jej niespełnienie może być oceniane jako brak adekwatnych środków.
Praktyka 1: konta imienne zamiast współdzielonych
Każda osoba po stronie dostawcy loguje się własnym kontem, powiązanym z firmą i z konkretną umową. Konta współdzielone znikają: w razie zdarzenia nie da się ustalić, kto wykonał polecenie, a odebranie dostępu jednej osobie po jej odejściu wymaga zmiany hasła u wszystkich.
Wymagaj uwierzytelniania wieloskładnikowego dla wszystkich kont dostawców, bez wyjątków dla „pilnych” napraw. Wyjątek bez MFA to w praktyce stała luka, którą napastnik wykorzysta pod pretekstem pilności.
Terminy zgłoszeń incydentu wg art. 23 NIS2
Praktyka 2: sesje czasowe otwierane na żądanie
Dostęp dostawcy powinien być domyślnie zamknięty. Sesja otwiera się na konkretne zlecenie, na określony czas i do określonego zasobu, po akceptacji osoby odpowiedzialnej w zakładzie. Po upływie czasu sesja wygasa automatycznie, bez udziału człowieka.
Dobrą praktyką jest powiązanie sesji z zezwoleniem na pracę lub zleceniem serwisowym. Wtedy z dokumentu wynika, kto zlecił działanie, w jakim oknie i po co, a ślad w systemie dostępu pasuje do niego jeden do jednego.
Praktyka 3: segmentacja i brama pośrednicząca
Dostawca nie łączy się bezpośrednio ze sterownikiem. Połączenie kończy się na serwerze pośredniczącym w strefie DMZ między siecią IT a OT, a dopiero z niego następuje dostęp do wybranego zasobu. Reguły zapory zezwalają na konkretne protokoły i adresy, a nie na całą podsieć.
Zgodnie z 62443-3-2 strefy i kanały wynikają z oceny ryzyka. Dostawca systemu wizualizacji nie powinien widzieć sterowników innej linii tylko dlatego, że dzielą jedną sieć.
Praktyka 4: nagrywanie i rejestr sesji
Rejestruj, kto, kiedy, skąd i do jakiego zasobu się połączył, a w strefach krytycznych nagrywaj przebieg sesji. Nagranie i log są dowodem w audycie oraz w rozmowie z dostawcą po awarii. Przechowuj je w miejscu, do którego dostawca nie ma zapisu.
Zadbaj o podstawę prawną i poinformowanie osób, których sesje rejestrujesz, zgodnie z polityką ochrony danych zakładu.
Praktyka 5: przeniesienie plików i aktualizacje przez kontrolowany kanał
Pliki projektów, firmware i poprawki trafiają do OT przez stację przejściową, na której są skanowane i weryfikowane sumą kontrolną dostarczoną osobnym kanałem. Przenośne nośniki dostawcy nie wchodzą do sieci OT bez kontroli.
Ustal w umowie, że dostawca podaje wersje i zależności oprogramowania, które dostarcza. Ułatwia to reakcję, gdy ogłoszona zostanie podatność.
Praktyka 6: dostawca zgłasza incydent i podlega terminom
Zapisz w umowie obowiązek natychmiastowego powiadomienia o incydencie po stronie dostawcy, który może dotyczyć Twoich systemów. Podmiot kluczowy ma bowiem własne terminy zgłoszeń z art. 23 NIS2: wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin, powiadomienie o incydencie w ciągu 72 godzin i sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od powiadomienia.
Jeśli dostawca zgłosi się po dwóch dniach, zakład może mieć do dyspozycji kilka godzin zamiast doby. Szczegółowy przykład kalkulacji opisujemy w przypadku incydentu u dostawcy oprogramowania OT.
Praktyka 7: regularny przegląd kont i odcięcie awaryjne
Raz na kwartał przejrzyj listę kont dostawców: czy firma nadal ma umowę, czy osoby nadal pracują, czy zakres odpowiada zadaniom. Konta nieużywane od 90 dni wyłączaj.
Zaplanuj odcięcie awaryjne: jedno miejsce, jedna osoba w dyżurze, jedno polecenie, które zamyka wszystkie sesje dostawców. Przetestuj je co pół roku i zapisz wynik.
Lista kontrolna
Materiał wideo
Często zadawane pytania
Czy IEC 62443 jest obowiązkowa?
Nie, to norma dobrowolna. Jest jednak referencją dla art. 21 NIS2 i w audycie jej brak może być oceniony jako brak adekwatnych środków.
Czy zdalny dostęp dostawców trzeba zakazać?
Nie. Trzeba go ograniczyć i udokumentować: konta imienne, sesje czasowe, segmentacja i rejestr. Zakaz bywa mniej bezpieczny, bo prowadzi do obejść.
Kto odpowiada za bezpieczeństwo dostępu dostawcy?
Za system zarządzania bezpieczeństwem informacji odpowiada podmiot, a nadzór sprawuje kierownik podmiotu. Dostawca odpowiada kontraktowo za swoje środki, ale zakład nie przenosi na niego odpowiedzialności regulacyjnej.
Źródła
Uporządkuj dostęp dostawców w swoim zakładzie
Pomożemy powiązać dostęp serwisowy z zezwoleniami na pracę i przygotować dowody do audytu NIS2. Umów rozmowę z InnerWeb.
Porozmawiajmy